Με λαμπρότητα εγκαινιάστηκε το βράδυ του Σαββάτου το μνημείο του «Αγιάσματος» της Παναγίας της Φανερωμένης, στο νότιο τμήμα της πόλης των Κυδωνιών, το γνωστό Αϊβαλί, απέναντι από τη Μυτιλήνη. Ο μητροπολίτης Κυδωνιών Αθηναγόρας έδωσε το παρών, ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, στη μοναδική αυτή γιορτή, κατά την οποία ένα από τα μόρσιμα μνημεία της πόλης αλλά και του Μικρασιατικού Ελληνισμού παραδόθηκε στους πιστούς, τους επισκέπτες και τις επόμενες γενιές. Η παρουσία του Αθηναγόρα, ως θρησκευτικού-πνευματικού ηγέτη χιλιάδων απογόνων Μικρασιατών από τις Κυδωνίες, απέσπασε τον πρέποντα σεβασμό από τις τουρκικές αρχές.
Το «Αγίασμα» της Φανερωμένης ανακαινίσθηκε πρόσφατα από τον τοπικό δήμο με χορηγίες γνωστών πλούσιων Τούρκων που κατάγονται από το Αϊβαλί. Πολλοί από αυτούς, παρόντες στη γιορτή, συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον κοσμικογράφων της γειτονικής χώρας. Ανάμεσα τους ο εκτελεστικός πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Coca Cola Μουράτ Κεντ, ο οποίος, με χορηγίες, έχει συμβάλει στην ανακαίνιση και άλλων μνημείων της χριστιανικής παρουσίας στο Αίβαλί και στο γειτονικό Μοσχονήσι.
Χαιρετίζοντας την παρουσία των χορηγών, ο δήμαρχος της πόλης Ραχμί Γκεντσέρ τους ευχαρίστησε για τη συμβολή τους στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Τόνισε ιδιαίτερα την παρουσία στη γιορτή του εκπροσώπου του Οικουμενικού Πατριάρχη, μητροπολίτη Κυδωνιών Αθηναγόρα. Στην ανάγκη στήριξης της προσπάθειας της διατήρησης της μνήμης και της αϊβαλιώτικης πολιτιστικής κληρονομιάς αναφέρθηκε στο χαιρετισμό του και ο επικεφαλής των χορηγών Μουράτ Κεντ.
Ας σημειωθεί ότι το μνημείο του «Αγιάσματος» ανασκάφτηκε και αναστηλώθηκε από πανεπιστημιακή αρχαιολογική σχολή με επικεφαλής τον παρόντα στην εκδήλωση καθηγητή Ομέρ Οζιίρτ και την αρχιτεκτόνισσα Σουζάν Οζιίρτ. Μάλιστα, η ανασκαφή έφερε στο φως άγνωστα στοιχεία για την ιστορία της αμιγούς ρωμαίικης αυτής πόλης μέχρι την καταστροφή του 1922. Συγκεκριμένα, αποκάλυψε το παρεκκλήσι που είχε χτιστεί αρχικά στο σημείο εύρεσης της εικόνας, που σήμερα βρίσκεται στη Μονή του Αγίου Εφραίμ στη Νέα Μάκρη, πριν χτιστεί το 1890 το σημερινό μνημείο με την έντονη μεγαλοπρεπή νεοκλασική αρχιτεκτονική.
Το «Αγίασμα» βρίσκεται πολύ κοντά στην ιστορική εκκλησία της Παναγίας των Ορφανών (σημερινό Χαϊρεντίν πασά τζαμί) και ήδη εδώ και λίγους μήνες είναι προσβάσιμο στους επισκέπτες και στους χριστιανούς, στους οποίους δίνεται η δυνατότητα να ανάψουν ένα κερί και να προσευχηθούν.
Για τη χτεσινή γιορτή, μετέβησαν στην μικρασιατική πόλη πολλοί προσκυνητές, ιδιαίτερα απόγονοι Μικρασιατών προσφύγων από τη Λέσβο.
Στο Αϊβαλί, και στο πλαίσιο της προσπάθειας ένταξης της πόλης στο δίκτυο μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco, κυρίως λόγω του ρωμαίικου χριστιανικού παλιού τμήματος της πολιτείας και των μνημείων της, έχει ανακαινισθεί (και λειτουργεί ως επισκέψιμος χώρος και αίθουσα συναυλιών κλασικής μουσικής) ο ιστορικός ναός του Ταξιάρχη. Παράλληλα, από το δήμο έχει δρομολογηθεί η επισκευή του ναού της Αγίας Τριάδας. Απέναντι από το ναό της Αγ. Τριάδας βρίσκεται το σπίτι του μεγάλου συγγραφέα Ηλία Βενέζη. Επίσης σχεδιάζεται η δημιουργία δικτύου διαδρομών μέσα στην πόλη που θα διαπερνά το σύνολο των μνημείων του μικρασιατικού ελληνισμού.
Τρεις επίσης εκκλησίες, της Ζωοδόχου Πηγής ή Παναγίας των Ορφανών, του Αγίου Γεωργίου και του Αϊ Γιάννη της Αγοράς, έχουν ανακαινισθεί. Χρησιμοποιούνται, όμως, ως τζαμιά, κάτι που συμβαίνει από το 1923 για τις θρησκευτικές ανάγκες των νέων κατοίκων της πόλης, μουσουλμάνων της Κρήτης, που μετακινήθηκαν στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λοζάνης.
- Κείμενο, φωτογραφίες: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Σ. Μπαλάσκας.
