«Το μυστικό “στρατόπεδο βασανιστηρίων” της Βρετανίας και η δυσωδία μιας συγκάλυψης: Πώς οι γενναίοι άνδρες που διαμαρτυρήθηκαν για την κακοποίηση φυλακισμένων σε βρετανική βάση στην Κύπρο αγνοήθηκαν μέχρι τώρα». Με αυτόν τον τίτλο η εφημερίδα Mail on Sunday φέρνει στο φως μαρτυρίες για το βασανισμό Κυπρίων κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα 1955-59.
Το δημοσίευμα βασίζεται στα όσα είπε ο 79χρονος υπολοχαγός Τζέιμι Έικιν και στο αρχείο του ταγματάρχη Μάικ Στόουρτον. Και οι δύο υπηρέτησαν στο 2ο Τάγμα της Φρουράς Γρεναδιέρων στην Κύπρο.
Τον Οκτώβριο του 1958 ο 19χρονος τότε Τζέιμι Έικιν έλαβε διαταγή από τον ταγματάρχη να αναλάβει τη φύλαξη ενός βρετανικού κέντρου ανακρίσεων στην περιοχή της Κυθρέας. Όπως λέει σήμερα, κατά τη διάρκεια της σκοπιάς άκουσε κραυγές πόνου από αιχμαλώτους τους οποίους τις επόμενες ημέρες είδε σε κακή κατάσταση.
Μάλιστα ένας άλλος Βρετανός στρατιώτης αποκάλυψε στον υπολοχαγό ότι είχε δει έναν Κύπριο να δέχεται βίαια χτυπήματα στο λαιμό, στο στομάχι και πίσω από τα γόνατα με κομμάτια πάγου. Ο ίδιος αφηγείται ότι αργότερα από τον Έλληνα υπεύθυνο του κέντρου ανακρίσεων έμαθε ότι ένας φυλακισμένος είχε πεθάνει κατά τη διάρκεια της ανάκρισης, και ότι για να μην δημιουργούνται μελανιές στα σώματα την ώρα του ξυλοδαρμού έβαζαν πάγο.
(Πηγή: dailymail.co.uk)
Ο 79χρονος σήμερα Βρετανός είπε στην εφημερίδα ότι όταν αντέδρασε στα όσα συνέβαιναν στο «κέντρο ανακρίσεων» οι αξιωματικοί του απάντησαν ότι οι Κύπριοι ήταν «τρομοκράτες» και άξιζαν όσα πάθαιναν. Πάντως, θορυβημένος από τις καταγγελίες, ο ταγματάρχης Μάικ Στόουρτον απευθύνθηκε στον Γραμματέα του Κυβερνήτη σερ Χιου Φουτ καθώς ο διοικητής του τάγματος απουσίαζε.
Ο σερ Χιου Φουτ, κατά το δημοσίευμα, πήγε στο κέντρο ανακρίσεων καθυστερημένα λόγω ενός «ανεξήγητου» μπλόκου στο δρόμο. Όταν έφτασε είχαν σβηστεί όλα τα ίχνη των βασανιστηρίων.
Στο αρχείο του ταγματάρχη αναφέρεται ότι οι άλλοι Βρετανοί αξιωματικοί παρέμειναν αδιάφοροι. «Έμεινα με την εντύπωση ότι η αγωνία τους ήταν να μάθουν όσο το δυνατό λιγότερα», σημειώνεται. Ο γιος του εκλιπόντος Μάικ Στόουρτον εξηγεί στην Mail on Sunday ότι τα χρόνια που ακολούθησαν τις καταγγελίες πολλοί αξιωματικοί απέφευγαν τον πατέρα του, κάτι που τον στεναχωρούσε. Λόγω των καταγγελιών του δύο αξιωματικοί είχαν περάσει στρατοδικείο· μέχρι το θάνατό του, το 2001, ο ταγματάρχης ήταν ενοχλημένος από την έλλειψη ενδιαφέροντος από τις αρμόδιες στρατιωτικές Αρχές.
Σε ό,τι αφορά τον Κύπριο αιχμάλωτο που έχασε τη ζωή του στις 16 Οκτωβρίου 1958 στην Κυθρέα η εφημερίδα αναφέρει ότι πρόκειται για τον Σπύρο Χατζηγιακουμή, τότε 26 ετών και πατέρας τεσσάρων παιδιών. Για το θάνατό του δεν καταδικάστηκε κανείς, ενώ ο ιατροδικαστής δεν είχε καταλήξει σε οριστικό πόρισμα για τις συνθήκες θανάτου.
