Και μέσα στις τάξεις των αγγέλων θα βρούμε ορισμένους που δεν στάθηκαν στο ύψος τους. Είναι οι ονομαζόμενοι εκπεσόντες άγγελοι. Και οι άγγελοι δεν είναι όλοι τέλειοι. Πόσο μάλλον οι άνθρωποι! Δεν υπάρχει κατηγορία ανθρώπων που να είναι όλοι τους σωστοί, είτε αναφερόμαστε σε καθηγητές, είτε σε πολιτικούς είτε σε δικαστές. Υπάρχουν εξάλλου δικαστικές αποφάσεις όπου δικαστές δίκασαν και καταδίκασαν συναδέλφους τους. Και σίγουρα, αν δεν υπήρχε ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, θα έκαναν πάρτι αρκετοί πολιτικοί στις φυλακές.
Αν θέλαμε να απεικονίσουμε τη δημοκρατία σε ανθρώπινη μορφή, θα έμοιαζε με έναν γίγαντα με πολλά κεφάλια, που το καθένα από αυτά έχει το ίδιο δικαίωμα λόγου και ψήφου σε μια κοινή απόφαση.
Αν και λίγο ακραίο το παραπάνω παράδειγμα, φανερώνει ωστόσο πόσο δύσκολο είναι να παρθεί μια ομόφωνη απόφαση, με δεδομένο ότι όλα τα «κεφάλια» δεν είναι ίδια μεταξύ τους σε γνώση, εμπειρία και νόηση. Γι’ αυτό η δημοκρατία είναι το πιο δύσκολο σε εφαρμογή πολίτευμα, καθώς έχει να κάνει με διαφορετικούς σε παιδεία και αξία ανθρώπους.
Δημοκρατικό θεωρείται αυτό που αποφασίζει η πλειοψηφία, άσχετα αν είναι σωστό ή δίκιο. Την αληθινή εξουσία στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία την έχουν οι λίγοι αιρετοί που την εκπροσωπούν. Όσοι ψηφίζουν νόμους που ορίζουν τη ζωή του πολίτη. Οι πολλοί είναι για να παραδίδουν την ψήφο στους λίγους οι οποίοι ασκούν την όντως εξουσία.
«Μακάρι, Κρίτων, να μπορούσε ο πολύς ο κόσμος να κάνει τα πιο μεγάλα κακά· θα μπορούσε τότε να κάνει και τα πιο μεγάλα καλά, κι όλα θα ήταν όμορφα έτσι», είναι τα λόγια του Σωκράτη προς τον Κρίτωνα, όταν ο δεύτερος τον επισκέφθηκε στο κελί του για να τον πείσει να δραπετεύσει και να γλιτώσει την ποινή του θανάτου.
Οι πολλοί, με δυο λόγια, δεν είναι ικανοί ούτε για τα μεγάλα κακά ούτε και για τα μεγάλα καλά. Μια χώρα λογίζεται τυχερή, αν οι λίγοι που την κυβερνούν είναι ικανοί.
Αν κρίνουμε με βάση τα πεπραγμένα των τελευταίων δεκαετιών θα καταλήξουμε πως οι κυβερνήσεις, παρότι δημοκρατικές, ούτε ικανές υπήρξαν ούτε δίκαιες. Αντίθετα υπήρξαν καταστροφικές για τον τόπο. Διότι στη δημοκρατία τον πρώτο λόγο δεν τον έχει η αριστεία αλλά, όπως προείπαμε, η πλειοψηφία.
Αυτό που ισχύει διαχρονικά δεν είναι το δίκαιο του δικαιότερου, αλλά το δίκαιο του ισχυρότερου. Αυτό που ονομάζει ο Παπανούτσος «το δίκαιο της πυγμής». Γιατί όπως όλα τα σημαντικά στη ζωή, έτσι και το δίκαιο το ορίζουν οι ισχυροί.
Το κοινό περί δικαίου αίσθημα υπάρχει διάχυτο στην κοινωνία, αλλά ως ιδέα. Οι πολλοί είναι καλοί για τη λάντζα και το κουπί. Από την Αργοναυτική Εκστρατεία και την Τροία ως τα τώρα.
Στη Δημοκρατία των Αθηνών κύριος ήταν ο νόμος. Το νόμο φοβούνταν οι Αθηναίοι. «Νόμος ο πάντων βασιλεύς θνητών τε και αθανάτων», γράφει ο Πίνδαρος.
Στις μέρες μας, δυστυχώς, πάνω από το νόμο τίθενται οι πολιτικοί και οι δικαστικοί, καθώς αυτοί υπάγονται στις εξαιρέσεις του. Αυτοί νομοθετούν κι αυτοί αποφασίζουν, είτε πρόκειται για ασυλία, είτε για μειωμένη φορολογία είτε για απαλλαγή από το «πόθεν έσχες». Δημοκρατία δύο ταχυτήτων!
Τι αξία μπορεί να έχει μια τέτοια δημοκρατία, όπου οι φτωχοί μετριούνται σε εκατομμύρια και οι πλούσιοι στα πέντε δάχτυλα του χεριού; «Δικαιοσύνη υπάρχει μόνο μεταξύ ίσων» διατύπωσε παλιά ο Αριστοτέλης.
Όπου δεν υπάρχει οικονομική ισότητα δεν υπάρχει και κοινωνική ισότητα, αφού και στη δημοκρατία ο καθένας μετρά με βάση την αγοραστική του αξία, σε ό,τι αφορά την παιδεία, την υγεία και γενικά την ευημερία του πολίτη.
Η ιστορία διδάσκει ότι οι πιο μεγάλες αποφάσεις δεν πάρθηκαν ποτέ από πολλούς μαζί, επειδή ό,τι γίνεται θέμα πολλών, «χάνεται» ήδη από τη γέννησή του. Οι αρχαίοι φιλόσοφοι ονομάσθηκαν σοφοί όταν διοίκησαν πόλεις και πέτυχαν, όπως ο Σόλων ο Αθηναίος, ο Περίανδρος της Κορίνθου κ.ά.
