Στην πρόσφατη παράδοση του αποδεικτικού εγγραφής του δρώμενου των Μωμόγερων στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο για την Άυλη Κληρονομιά της UNESCO είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε τα θαυμαστά αποτελέσματα που έχει η καλή συνεργασία και η δουλειά για έναν κοινό σκοπό. Και η εγγραφή του δρώμενου των Μωμόγερων στον κατάλογο της UNESCO απαίτησε τη συνεργασία πολλών και διαφορετικών ανθρώπων.
Το πρώτο συστατικό, όπως τόνισαν άλλωστε και όλοι οι παριστάμενοι στην εκδήλωση, είναι το πάθος και ο διακαής πόθος των Ποντίων των 8 χωριών της Κοζάνης που αναβιώνουν το έθιμο, να το διατηρήσουν άσβεστο στο πέρασμα των χρόνων, όπως έκαναν και οι παππούδες τους που ξεριζώθηκαν από τις προγονικές τους εστίες.
Το Ελληνικό Σωματείο Διάδοσης και Διάσωσης του Δρώμενου «Μωμόγεροι» έπαιξε επίσης ρόλο καταλυτικό. Ο πρόεδρος του Σωματείου Κώστας Αλεξανδρίδης και η σύζυγός του, λαογράφος Μυροφόρα Ευσταθιάδου συνέβαλαν τα μέγιστα στην όλη διαδικασία. Οι άνθρωποι του υπουργείου Πολιτισμού και ειδικότερα της Διεύθυνσης Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΔΝΠΑΑΠΚ) που πίστεψαν, αγκάλιασαν το δρώμενο και την ιδέα, και κυρίως η συνεργασία όλων των παραπάνω έφεραν το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Από την τελετή παράδοσης του αποδεικτικού εγγραφής των Μωμόγερων στον κατάλογο της UNESCO
Πίσω απ’ όλα αυτά βέβαια, στη γένεση όλων αυτών, είναι η ιδέα. Η ιδέα λοιπόν για την εγγραφή του δρώμενου στον κατάλογο της UNESCO ανήκει στην επίκουρη καθηγήτρια Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Ρέα Κακάμπουρα, η οποία μίλησε στο pontos-news και ξεδίπλωσε το νήμα που την οδήγησε σ’ αυτήν.
«Θεωρώ ότι το δρώμενο των Μωμόγερων είναι ένα από τα πιο ζωντανά στοιχεία της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς και έχει διατηρήσει στο πέρασμα των χρόνων όλα τα βασικά δομικά του στοιχεία. Είναι εξαιρετικά σημαντικό επίσης ότι υποστηρίζεται ζωντανά από 8 κοινότητες στο χώρο της Μακεδονίας», σημείωσε η Ρέα Κακάμπουρα, εξηγώντας: «Και έχει πολύ μεγάλη σημασία ότι εντάχθηκε στον εθνικό κατάλογο καταρχήν, ύστερα από πρότασή μου, και στη συνέχεια αναγνωρίστηκε από τη διεθνή κοινότητα.
»Του προσδίδει ακόμα μεγαλύτερη σημασία το γεγονός ότι άπτεται του ευαίσθητου ζητήματος της διαχείρισης ενός συλλογικού τραύματος.
(Φωτ.: Μωμόγεροι Μωμόγεροι / Facebook)
»Είναι ένα στοιχείο πολιτισμικό που μεταφέρθηκε από ξεριζωμένους Έλληνες και διατηρήθηκε χάρη στη δική τους προσπάθεια και με πάθος ζωντανό».
Το στοιχείο που κυρίως την κινητοποίησε, όπως είπε η ίδια, είναι το γεγονός ότι οι ίδιοι οι Πόντιοι το υποστηρίζουν πολύ, ότι πρόκειται για ένα πολύ ζωντανό στοιχείο του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. «Οι επιστήμονες ή η Πολιτεία δεν μπορούν να υποστηρίξουν κανένα δρώμενο που οι ίδιοι οι άνθρωποι δεν το υποστηρίζουν με τη δράση τους», σημείωσε με έμφαση.
Σε ό,τι αφορά την προσωπική της επαφή με το δρώμενο, υποστηρίζει ότι πέρα από την επιστημονική βιβλιογραφική γνώση, αυτό που την έκανε να το δει με μεγαλύτερη αγάπη ήταν και η μεταπτυχιακή της φοιτήτρια και υποψήφια δρ Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μυροφόρα Ευσταθιάδου, της οποίας η διδακτορική διατριβή έχει θέμα «Επιστρέφοντας στον Πόντο: Αναπαραστάσεις και πρακτικές της σύγχρονης ποντιακής ταυτότητας».
Η εκκλησία του Αγίου Γρηγορίου στην Τραπεζούντα
Όπως εξηγεί η Ρέα Κακάμπουρα η διατριβή επικεντρώνεται στα ταξίδια που κάνουν οι Πόντιοι, τα τελευταία 15-20 χρόνια στους τόπους καταγωγής των προγόνων τους, που δεν είναι απλά τουριστικά ταξίδια, αλλά ταξίδια μνήμης. «Πηγαίνουν στις ιστορικές γενέτειρές τους και ψάχνουν να βρουν τα σπίτια που έμεναν οι προγονοί τους, ενεργοποιούν τη μνήμη με έναν καινούριο τρόπο, δημιουργώντας τα δικά τους βιώματα με τον Πόντο», σημείωσε.
«Η Μυροφόρα λοιπόν και ο σύζυγός της Κώστας Αλεξανδρίδης, που είναι πολύ δραστήριοι σε σχέση με τη διατήρηση του δρωμένου και ευρύτερα της ποντιακής και ελληνικής λαϊκής παράδοσης και κυρίως η δυναμική συνέχιση της τέλεσής του από τους Πόντιους, με κινητοποίησαν στο να υποστηρίξω στην Εθνική Επιτροπή για την προστασία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, της οποίας είμαι μέλος, την ένταξή του στον Ελληνικό Εθνικό Κατάλογο του ΥΠΠΟΑ», συμπλήρωσε.
Η ίδια δεν παρέλειψε να τονίσει τη μεγάλη συνεισφορά του ποντιακού ελληνισμού στη διατήρηση της παράδοσης στη σύγχρονη εποχή.
«Με συγκινεί ιδιαίτερα και θεωρώ ελπιδοφόρα, μέσα στις δύσκολες συνθήκες που βιώνουν οι Έλληνες με την κρίση, την συνεισφορά του ποντιακού ελληνισμού στην ποιοτική διατήρηση και επικαιροποίηση της παράδοσης στη σύγχρονη εποχή και είμαι πολύ χαρούμενη που η διεθνής κοινότητα, μέσω του θεσμού της UNESCO, αγκάλιασε και ενέκρινε ως στοιχείο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας αυτό το πατροπαράδοτο ποντιακό δρώμενο του Δωδεκαημέρου», είπε στο pontos-news.gr.
Κατερίνα Καρύγιαννη
