Οι καιροί είναι δύσκολοι για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή. Επιτάσσουν ένα νέο επίπεδο επικοινωνίας και επαφών μεταξύ των χωρών που έχουν τις δυνατότητες και τη βούληση να το εξασφαλίσουν στηριζόμενες την ειλικρίνεια και με στόχο τη συνεργασία (όποτε είναι εφικτό, όχι μόνο όταν είναι απαραίτητο), επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Η επίσκεψή μου στην Τουρκία στις 18 Νοεμβρίου, μετά από πρόσκληση του πρωθυπουργού Νταβούτογλου, θα είναι μια σημαντική ευκαιρία για την αναζωογόνηση των σχέσεων προς αυτή την κατεύθυνση, ειδικά δεδομένης της ενισχυόμενης προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης που αντιμετωπίζουμε. Θα μας επιτρέψει να συζητήσουμε τη συνεργασία μας στις σημαντικές πολύπλευρες προκλήσεις της περιοχής μας.
Προκλήσεις ασφάλειας
Τις τελευταίες ημέρες καταδικάσαμε από κοινού τις αποτρόπαιες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, όπως είχαμε κάνει νωρίτερα με τις επιθέσεις στην Κωνσταντινούπολη, το Λονδίνο, την Άγκυρα, τη Μαδρίτη, το Σουρούτς και τη Μοσούλη. Ακριβώς όπως καταδικάσαμε τις βόμβες στη Δαμασκό, τις επιθέσεις με χημικά όπλα στο Ιράκ και τις κρατικές εκτελέσεις στη Λιβύη. Αντιμετωπίζοντας το ψευτοδίλημμα μεταξύ μιλιταριστικών δικτατοριών και βίαιου ισλαμικού φονταμενταλισμού, η επιλογή μας είναι σαφής: απορρίπτουμε και τα δύο.
Πρέπει να μείνουμε ενωμένοι και αποφασισμένοι ενάντια στις δυνάμεις που χρησιμοποιούν τον τρόμο για να ενισχύσουν την εξουσία τους.
Ταυτόχρονα, θα πρέπει να ανανεώσουμε τις προσπάθειές μας για την ειρήνη, τη σταθερότητα και τη συμφιλίωση στη Συρία, το Ιράκ, τη Λιβύη και την Ουκρανία, καθώς και πρωτοβουλίες για την επίλυση των συγκρούσεων και την οικονομική ανάπτυξη στην Αφρική. Είτε μόνοι μας είτε ως μέλη των Ηνωμένων Εθνών, του ΟΑΣΕ και του ΝΑΤΟ, δεν μπορούμε να στηρίζουμε την εμπλοκή μας στην περιοχή μας σε σχήματα και δράσεις που απέτυχαν παταγωδώς στο παρελθόν.
Ο πόλεμος δεν μπορεί να οδηγήσει σε λύσεις ούτε μπορεί να ανοίξει το δρόμο προς τη δημοκρατία. Δράσεις που στοχεύουν πραγματικά σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να εξετάζονται και να συναποφασίζονται και από τους παράγοντες εκείνους που γνωρίζουν καλύτερα τις δυναμικές της περιοχής. Γι’ αυτό πρέπει να εμβαθύνουμε τη διμερή, την περιφερειακή και την πολυμερή συνεργασία σε αυτά τα θέματα.
Ταυτόχρονα, πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημασία που έχει για την περιοχή μας και τις διμερείς μας σχέσεις η επίτευξη δίκαιης και διαρκούς λύσης στο Κυπριακό, στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ: Ένα ελεύθερο, ενωμένο κράτος μέλος της ΕΕ που διασφαλίζει την ασφάλεια για όλο το λαό του –Ελληνοκύπριους, Τουρκοκύπριους και άλλες κοινότητες– χωρίς αναχρονιστικές μετααποικιακές διευθετήσεις. Και σε αυτές τις προσπάθειες δεν πρέπει να χάνουμε την ελπίδα και τη δυναμική που έχουν διαμορφωθεί στο νησί.
Τέλος, η προώθηση της ασφάλειας στην περιοχή μας δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς την ασφάλεια στο Αιγαίο.
Αυτό δεν μπορεί να γίνει υπό την απειλή πολέμου, ή με αυξημένες παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου. Ένα από τα πρώτα βήματα αυτής της κυβέρνησης ήταν να συμφωνήσει με την Τουρκία στην αναζωογόνηση του διαλόγου για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Πρέπει να επεκτείνουμε αυτόν το διάλογο και να εργαστούμε στις διερευνητικές συνομιλίες για την υφαλοκρηπίδα. Μόνο με τη διασφάλιση των σχέσεων καλής γειτονίας επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου μπορούμε να χτίσουμε σταθερά θεμέλια για τη μελλοντική συνεργασία μας.
Η προσφυγική και μεταναστευτική κρίση
Είναι σαφές ότι χωρίς ειρήνη στη Συρία και το Ιράκ, και σταθερότητα στο Αφγανιστάν, δεν υπάρχει προοπτική επιστροφής των πολιτών των χωρών αυτών στα σπίτια τους ώστε να μπει ένα τέλος στην προσφυγική και μεταναστευτική κρίση που αντιμετωπίζουμε. Γι’ αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να αναζητήσουμε από κοινού τρόπους να διαχειριστούμε αυτές τις ροές με ανθρώπινα και αποτελεσματικά. Η Τουρκία, μαζί με τον Λίβανο και την Ιορδανία, έχουν επωμιστεί το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό βάρος της υποστήριξης εκατομμύριων προσφύγων και μεταναστών όλα αυτά τα χρόνια.
Την ίδια στιγμή, οι 650.000 άνθρωποι που περνούν τα ελληνοτουρκικά σύνορα προς την ΕΕ κατά τους τελευταίους μήνες, έχουν δημιουργήσει μια αφόρητη κατάσταση στην Ελλάδα και στην Ευρώπη γενικότερα.
Ο ελληνικός λαός και οι ελληνικές Αρχές, παρά τις μεγάλες οικονομικές προκλήσεις, κάνουν ό,τι μπορούν για να διαχειριστούν αυτές τις ροές και να παρέχουν υποστήριξη σε όσους το έχουν ανάγκη.
Στο πλαίσιο αυτό είναι πολύ σημαντικό να προχωρήσουμε σε μια ουσιαστική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας: για τη διαχείριση αυτών των ρευμάτων στο εσωτερικό της χώρας, για την υποστήριξη των προσφύγων, καθώς και για έναν ισχυρό μηχανισμό επανεγκατάστασης για τη νόμιμη είσοδό τους σε τρίτες χώρες. Ένα κρίσιμο στοιχείο αυτής της συμφωνίας, ωστόσο, είναι η ενίσχυση της ελληνοτουρκικής συνεργασίας: πρέπει να μιλήσουμε περισσότερο για το πώς θα καταπολεμήσουμε τα δίκτυα διακίνησης, για την εφαρμογή της διμερούς συμφωνίας μας για επανεισδοχή, καθώς και πώς θα συντονιζόμαστε και θα συνεργαζόμαστε στα ζητήματα μετανάστευσης, αστυνόμευσης και ακτοφυλακής.
Οικονομική ανάπτυξη
Η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν έναν κρίσιμο ρόλο στη σύνδεση των τριών ηπείρων, με τη δημιουργία νέων δικτύων στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, του τουρισμού, του πολιτισμού και του εμπορίου, ειδικά δε σε μια εποχή που η διασυνδεσιμότητα είναι πιο σημαντική από ποτέ στην υπέρβαση υφιστάμενων οικονομικών κρίσεων και την αποτροπή μελλοντικών. Το διμερές Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο στο πλαίσιο αυτό. Για τη μελλοντική 4η συνεδρίασή του, πρέπει να επικεντρωθούμε σε λίγες, αλλά ουσιαστικές και προωθημένες συμφωνίες για το μέλλον, στους παραπάνω τομείς.
Η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο ευρύτερο πλαίσιο που περιγράφεται παραπάνω, μεταξύ άλλων και για την προώθηση δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων. Η Ελλάδα υποστηρίζει τη διαδικασία αυτή, αναγνωρίζοντας τα αμοιβαία οφέλη της για την ΕΕ και την Τουρκία, καθώς και τη σημασία της για τις διμερείς σχέσεις και την ευρύτερη περιοχή.
- Ακριβής μετάφραση του άρθρου του Αλέξη Τσίπρα από την αγγλόφωνη τουρκική εφημερίδα Daily Sabah.
