Σχεδόν ένας αιώνας έχει περάσει από τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, ενώ οι Αρμένιοι τιμούν φέτος την 100ή επέτειο από τη Γενοκτονία του 1,5 εκατομμυρίου προγόνων τους που βρήκαν το θάνατο από τους Οθωμανούς Τούρκους στις αρχές του 20ού αιώνα.
Παρά τα όσα έχουν αποκαλυφθεί, παρά τις τεκμηριωμένες έρευνες και τον πόνο που βίωσαν και βιώνουν τα θύματα και οι νεότερες γενιές, φαίνεται σαν τίποτα να μην έχει αλλάξει και η γενοκτονία να είναι πρακτική που προτιμάται ως… εύκολη λύση.
Απόδειξη ότι γενοκτονίες εξακολουθούν να συμβαίνουν σε διάφορες ταραγμένες περιοχές του πλανήτη, με τα αίτια να μοιάζουν με εκείνα που οδήγησαν στη σφαγή των Ποντίων, των Μικρασιατών και των υπόλοιπων χριστιανικών πληθυσμών.
Παιδιά αρμενικής καταγωγής, ορφανά που κανείς δεν γνωρίζει εάν έζησαν
Το Ισλαμικό Κράτος κυνηγάει λυσσασμένα τους Γεζίντι, και όπως υποστηρίζει ο ΟΗΕ, ο «ενορχηστρωμένος τρόπος που το κάνει» κρούει τον κώδωνα ότι πρόκειται πιθανώς για γενοκτονία. Στον κατάλογο των χωρών που παρακολουθούνται για διάπραξη γενοκτονίας έχει μπει πλέον και η Νιγηρία, μετά την απαγωγή εκατοντάδων κοριτσιών από την εξτρεμιστική οργάνωση Μπόκο Χαράμ τον περασμένο Απρίλιο.
Μετά από όσα γνωρίζουμε, είναι να αναρωτιέται κανείς γιατί εξακολουθούν να διαπράττονται γενοκτονίες. Το περιοδικό ΤΙΜΕ ζήτησε από σημαντικούς ακαδημαϊκούς να εξηγήσουν αυτό το ματωμένο «γιατί».
Λέμε «όχι» στη σιωπή
Κοινή θέση τεσσάρων από τους ακαδημαϊκούς που κατέθεσαν τη γνώμη τους είναι πως δεν πρέπει να σιωπούμε γιατί η σιωπή προλειαίνει το έδαφος και για νέα γενοκτονία.
Η Ακελίν Μουρεκατέτε, δικηγόρος και διεθνώς αναγνωρισμένη ακτιβίστρια που επέζησε της γενοκτονίας της Ρουάντας το 1994, λέει ότι η γενοκτονία δεν εμφανίζεται ξαφνικά μια μέρα.
Δεκάδες θύματα από τις σφαγές στη Ρουάντα το 1994
Το σχέδιο εκτελείται σιγά-σιγά, και συνήθως προηγούνται διακρίσεις που κάνει το κράτος μεταξύ των διαφορετικών φυλών για να τροφοδοτήσει το μίσος. Με μικρά και μελετημένα βήματα, η ομάδα-στόχος μετατρέπεται σε «οι άλλοι» ή «ο εχθρός».
Από την πλευρά της η Έλεν Κένεντι, ιδρύτρια της οργάνωσης Κόσμος Χωρίς Γενοκτονία και καθηγήτρια Νομικής στο Κολέγιο Γουίλιαμ Μίτσελ, στη Μινεσότα, ρίχνει φως στις ελίτ των κοινωνιών όπου διαπράττεται το έγκλημα και λέει ότι προσπαθώντας να διατηρήσουν τον οικονομικό και πολιτικό έλεγχο, στρέφονται στην εξολόθρευση συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων. «Την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι Τούρκοι έχασαν το 75% της γης τους μέσα σε λίγες εβδομάδες μετά από απίστευτα μεγάλες ήττες. Πρόσφυγες από αυτές τις χαμένες γαίες επέστρεψαν πεινώντας και σε κρίση. Η κυβέρνηση χρειαζόταν ένα εξιλαστήριο θύμα. Έτσι έριξε την ευθύνη στους επικίνδυνους Χριστιανούς – αρχικά στους Αρμένιους. Αποτέλεσμα: 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι νεκροί» υπογραμμίζει η Έλεν Κένεντι.
Κοινωνικές κρίσεις και πόλεμος, αιτίες γενοκτονίας
Η γενοκτονία μπορεί να πυροδοτηθεί επίσης από τις κοινωνικές κρίσεις, προσθέτει ο αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο πανεπιστήμιο της Νοτρ Νταμ Ερνέστο Βερντέχα, συμφωνώντας και με τις υπόλοιπες παραμέτρους.
Ο πόλεμος είναι το κατάλληλο έδαφος για να διαπραχθούν γενοκτονίες ανενόχλητα
Μια αναταραχή, μεγάλες οικονομικές ανακατατάξεις και κυρίως ο πόλεμος αυξάνουν το φόβο της μάζας και καλλιεργούν τη βία στην κοινωνία. Επιπλέον «οι μεγάλες κρίσεις κάνουν ευκολότερο τον εντοπισμό των αποδιοπομπαίων τράγων που συνήθως είναι μια ήδη ευάλωτη ομάδα». Χαρακτηριστική, λέει, είναι η περίπτωση της εξόντωσης των Αρμενίων στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Πίτερ Γκαλμπρέιθ, πρέσβης επί πολλά έτη σε καυτές περιοχές του πλανήτη, υποδεικνύει κυρίως τον πόλεμο ως βασική αιτία της διάπραξης γενοκτονιών. «Κάποιοι λαοί εξοντώνουν φυλές που ζουν στα εδάφη τους από φόβο μη τα χάσουν στη διάρκεια πολεμικών συρράξεων. Περίπου το ίδιο συνέβη και με τους Αρμένιους το 1915», σημειώνει.
Καθώς φέτος είναι τα 100 χρόνια από την έναρξη του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου θα ήταν καλό να θυμόμαστε, λέει ο Γκαλμπρέιθ, ότι ο πόλεμος σπανίως πάει όπως υπολογίζουν οι σχεδιαστές του. Και από τις πολλές ανεπιθύμητες συνέπειες του πολέμου, η γενοκτονία είναι χειρότερη.
