Οι παλιοί κάτοικοι της Αρτάκης στην Κύζικο κινητοποιούνται και ζητούν από τον Τούρκο δήμαρχο να κηρυχθεί μνημείο.
Η είδηση προκάλεσε αίσθηση αλλά και πίκρα στους απογόνους όσων έφυγαν ξεριζωμένοι από την Αρτάκη Κυζίκου: το ιστορικό ρωμέικο σχολείο της πόλης ίσως και από φέτος γίνει θρησκευτικό λύκειο. Την τελευταία τετραετία στην Τουρκία τα θρησκευτικά σχολεία αυξήθηκαν κατά 73% αφού οι γονείς είναι υποχρεωμένοι να εγγράφουν σε αυτά όσα παιδιά δεν περνούν τις εξετάσεις για τα «κανονικά» λύκεια.
Τώρα, λοιπόν, οι Τούρκοι βάζουν στο μάτι και το σχολείο της Αρτάκης, το μοναδικό δημόσιο κτίριο που έχει διατηρηθεί στο χρόνο από την εποχή προ του 1922. Μέχρι το 2007 εκεί φιλοξενούνταν το δημοτικό με την ονομασία «Ατατούρκ». Από το 2007 έως και το 2012 το σχολείο ήταν κλειστό για εργασίες αναπαλαίωσης και τώρα κάποιοι ελπίζουν να ανοίξει και πάλι ως θρησκευτική σχολή.
Μήπως όμως ο ιστορικός και μουσειακός του χαρακτήρας θα πρέπει να του επιφυλάσσει άλλη μοίρα; Άλλωστε στον δήμο Αρτάκης Κυζίκου υπάρχει και… προηγούμενο το οποίο δεν είναι άλλο από την πρόσφατη ανάδειξη του αρχαιολογικού τόπου της Νήσου Κεράς.
Με μία επιστολή τους προς τον δήμαρχο της Αρτάκης Κυζίκου (Erdek) οι συγγραφείς του βιβλίου Αρτάκη – Σύντομη Ιστορία που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο θυμίζουν γιατί το συγκεκριμένο κτίριο είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό σχολείο. Την επιστολή υπογράφουν οι Πέτρος Ποδάρας και Ιωάννης Ρίζος, απόγονοι Ελλήνων Αρτακηνών που σήμερα κατοικούν στη Νέα Αρτάκη της Εύβοιας.
Η επιστολή
«Στις αρχές του 20ου αιώνα ζούσαν στην Αρτάκη (Erdek) 10.000 κάτοικοι Ελληνικής και 2.500 Τουρκικής καταγωγής. Η Ελληνική κοινότητα συντηρούσε Δημοτικό Σχολείο για τα αγόρια, Δημοτικό Σχολείο για το κορίτσια και Νηπιαγωγείο με συνολικά 700 διδασκομένους. Καθώς ο Ελληνικός πληθυσμός της πόλης αύξανε και μαζί του και οι εκπαιδευτικές και πολιτισμικές ανάγκες των παιδιών, η Ελληνική κοινότητα της Αρτάκης αποφάσισε να ανεγείρει νέο, μεγαλύτερο απ’ αυτό που ήδη υπήρχε, σχολικό κτίριο με σκοπό να χρησιμοποιηθεί ως Αρρεναγωγείο.
»Τα σχέδια του κτιρίου εκπονήθηκαν από τον βραβευμένο σε διεθνείς διαγωνισμούς αρχιτέκτονα Πάτροκλο Καμπανάκη, ο οποίος υπήρξε ένας από τους κύριους εκφραστές του αρχιτεκτονικού ρεύματος του εκδυτικισμού της Κωνσταντινούπολης. Το κτίριο θεμελιώθηκε το 1908 στην περιοχή “Κανάβα” και εγκαινιάστηκε στις 8 Νοεμβρίου 1911 από τον Μητροπολίτη Κυζίκου Γρηγόριο Ζερβουδάκη, κατοπινό Οικουμενικό Πατριάρχη (Γρηγόριο Ζ΄).
»Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι το κτίριο είναι μια μικρογραφία του Εθνικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η οικοδομή στοίχισε περί τις 7.000 χρυσές λίρες Τουρκίας και για το σκοπό αυτό όλοι οι Ελληνικής καταγωγής Αρτακηνοί συνέβαλαν με χρηματικές εισφορές και προσωπική εργασία.
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών που αποτέλεσε πρότυπο για το σχολείο της Αρτάκης στην Κύζικο
»Από το 1911 έως το 1922, οπότε και οι Έλληνες κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις προαιώνιες πατρογονικές τους εστίες, το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως Αρρεναγωγείο και εκεί δίδαξαν λαμπροί δάσκαλοι και ευτύχησαν να μορφωθούν χιλιάδες ελληνοπαίδων, μεταξύ των οποίων και οι παππούδες μας. Αλλά και τα τελευταία 90 χρόνια, όπως ασφαλώς γνωρίζετε, το κτίριο χρησιμοποιήθηκε από το Τουρκικό κράτος ως σχολείο.
»Αξίζει επίσης να αναφέρουμε ότι παράλληλα, λίγα χρόνια μετά την ίδρυση της Νέας Αρτάκης στην Ελλάδα, οι κάτοικοί της κατάφεραν με ίδιους πόρους, την αρωγή του κράτους και δωρεές από τους εν Αμερική Αρτακηνούς να κτίσουν Δημοτικό Σχολείο το οποίο προσπάθησαν όσο το δυνατό να μοιάζει (αν και σαφώς υπολείπεται σε μεγαλοπρέπεια) του Αρρεναγωγείου της πατρίδας τους, από μνήμης και χωρίς να διαθέτουν αντίγραφα των σχεδίων του».
Το δημοτικό σχολείο της Νέας Αρτάκης
Η επιστολή των Πέτρου Ποδάρα και Ιωάννη Ρίζου κλείνει ως εξής:
«Κύριε Δήμαρχε, είμαστε σίγουροι ότι όλοι οι κάτοικοι της πόλης σας και εσείς προσωπικά έχετε ακόμη μεγαλύτερη ευαισθησία στο θέμα της διατήρησης του ιστορικού και μουσειακού χαρακτήρα του κτιρίου και της διασφάλισης της προσβασιμότητας και της επισκεψιμότητάς του.
»Γνωρίζουμε άλλωστε τις αποτελεσματικές και συστηματικές δράσεις του Δήμου σας σε θέματα Ιστορίας και Πολιτισμού και με την ευκαιρία σας συγχαίρουμε για την πρόσφατη ανάδειξη του αρχαιολογικού τόπου της Νήσου Κεράς (Zeytinliada). Τέτοιες ενέργειες που αναδεικνύουν και προβάλλουν ιστορικά κτίρια και χώρους της Αρτάκης συμβάλλουν μεταξύ άλλων και στην αύξηση του ρεύματος επισκεπτών από την Ελλάδα, την ενδυνάμωση του οποίου θεωρούμε ότι ενισχύει και το βιβλίο μας με τις εκτενείς αναφορές στην ιστορία διαφόρων τόπων, τους οποίους ο σημερινός επισκέπτης μπορεί ακόμα να δει και να αναγνωρίσει. Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε συνδρομή θα μπορούσαμε κατά την κρίση σας να παράσχουμε στην κατεύθυνση αυτή».
Τμήμα σύνταξης pontos-news.gr
