Ιωάννης Οικονόμου: Ο Έλληνας που μιλά 32 γλώσσες
Ο Ιωάννης Οικονόμου γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, σπούδασε γλωσσολογία στο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακές σπουδές μεσανατολικών χωρών στο πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ. Σήμερα γνωρίζει 32 γλώσσες και ήδη άρχισε να μαθαίνει την 33η.
-κ. Οικονόμου, πόσο δύσκολο είναι για κάποιον να μιλά τόσες γλώσσες.
Πόσο εύκολο είναι ν’ ανέβει κάποιος τα Ιμαλάϊα; Για εμένα θα ήταν αδύνατο. Όμως πιστεύω πως αν από μικρός έχεις πάθος να σκαρφαλώνεις, και το ψηλότερο βουνό θα γίνει κάποτε βατό. Χρειάζεται μεγάλη αγάπη, πολύ μεράκι. Να έχεις τα μέσα, να το ευνοούν οι συνθήκες, να σου προσφέρονται τα κίνητρα, δηλαδή να είσαι σε επαφή με τους ανθρώπους που μιλάνε αυτές τις γλώσσες και όλο αυτό να προέρχεται από την καρδιά σου. Να μην σε υποχρεώνει κάποιος δάσκαλος, να μη σου κουνά το δάκτυλο ότι πρέπει να το κάνεις.
Πέραν από τη γνώση, αυτή η σπάνια, ίσως και μοναδική θα λέγαμε, πολυγλωσσία, τι σας προσφέρει;
Σου πλουτίζει τη ζωή. Ταξιδεύοντας έχω κάνει παντού φίλους. Ήρθα σε γνήσια επαφή με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των χωρών, είτε είναι μουσική, τραγούδια, είτε είναι λογοτεχνία. Το σπουδαιότερο γνώρισα ανθρώπους που δεν θα είχα ποτέ την ευκαιρία να γνωρίσω υπό τις λεγόμενες «κανονικές συνθήκες». Από τις φαβέλες, τις παραγκουπόλεις του Ρίο Ντε Τζανέιρο, μέχρι τα πανεπιστήμια της Μόσχας, στην Αμερική, στα αραβικά κράτη, στο Ισραήλ, στην Κίνα όπου έχω περάσει σημαντικό μέρος της ζωής μου. Η γλώσσα είναι γέφυρα που σε ενώνει μ’ έναν άλλο πολιτισμό. Δεν μπορώ να μιλώ μόνο μ’ ένα 5% των αγγλόφωνων του πλανήτη.
Ποια θεωρείτε την πιο δύσκολη γλώσσα απ’ αυτές που μάθατε;
Δεν υπάρχουν δύσκολες γλώσσες. Μια γλώσσα όταν το θέλεις πολύ την μαθαίνεις. Εγώ δεν διαχωρίζω εύκολες και δύσκολες γλώσσες. Θα έλεγα μόνο, διαφορετικές. Από τη δική σου σε σύγκριση μ’ αυτή, στην οποία εκπαιδεύεσαι.
Θα έλεγα ότι διαφορετική γλώσσα είναι τα κινέζικα. Δεν έχουν γραμματική, ούτε ανώμαλα ρήματα όπως έχουν τα ελληνικά, τα αγγλικά, τα γερμανικά, δεν έχουν εξαιρέσεις. Είναι φοβερά στις έννοιες τους. Δεν υπάρχει το «θέλω» με μια μόνο σημασία. Η έννοιες των λέξεων ήταν εντελώς διαφορετικές από αυτές των ευρωπαϊκών χωρών. Ήταν μια πρόκληση για μένα. Αυτό σας έλεγα προηγουμένως –Μ’ αρέσει να σκαρφαλώνω στα δικά μου γλωσσικά Ιμαλάϊα.
Πως ξεκίνησε αυτή η ροπή σας, πότε αντιληφθήκατε την τάση σας για την εκμάθηση των ξένων γλωσσών;
Μεγάλωσα στην Κρήτη, που είναι ένα κατ’ εξοχήν τουριστικό μέρος. Από μικρός άκουγα τουρίστες κι ένιωθα αυτή την φοβερή περιέργεια «Μα τι λένε αυτοί οι άνθρωποι; Βγάζουν ήχους που δεν έχουν νόημα». Κρυφάκουγα κι άρχισα να μαθαίνω αγγλικά σε ηλικία 4,5-5 χρονών. Όταν οι λέξεις τους, οι λίγες αρχικά, άρχισαν να αποκτούν νόημα, ενθουσιάστηκα. Μετά από δύο χρονιά άρχισα με τον ίδιο τρόπο να μαθαίνω γερμανικά.
Στα 18 χρόνια σας πόσο καταρτισμένο θεωρούσατε τον εαυτό σας στις ξένες γλώσσες;
Σ’ εκείνη την ηλικία, να σας πω, άρχισα να αποκτώ και πνευματικά ενδιαφέροντα. Προς την Ανατολή, ήθελα να διαβάσω Ντοστογιέφσκι και Τολστόι στη μητρική τους γλώσσα. Άρχισα να κάνω μαθήματα ρωσικών, άρχισα να ταξιδεύω με τους γονείς μου προς την Τουρκία και τα Βαλκάνια. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε Ίντερνέτ. Υπήρχαν σχολές γλώσσας μόνο. Οι γονείς μου με βοηθούσαν με κάθε τρόπο. Πήγαν στην επέτειο του Πολυτεχνείου, που είχε Τούρκους πρόσφυγες κι άρχισαν να ρωτούν δεξιά αριστερά «ποιος μπορεί να διδάξει το παιδί μου τουρκικά;» Έτσι βρήκα την πρώτη μου δασκάλα στα τουρκικά, μια τουρκοκύπρια την Αϊσέ.
Σ’ αυτό το στάδιο άρχισα να αποκτώ φιλίες με τούρκους, με βούλγαρους, σέρβους, στα ταξίδια μου στα Βαλκάνια.
Ήθελα να επικοινωνώ με διαφορετικούς ανθρώπους. Η λέξη επικοινωνία είναι το κλειδί στην όλη υπόθεση. «Έπιανα» ήχους από μικρός στους οποίους έπρεπε να δώσω νόημα.
Ποια γλώσσα μάθατε πιο γρήγορα;
Είναι οι γλώσσες που μοιάζουν με αυτές που ήδη είχα μάθει Άρχισα μικρός τα αγγλικά, όπως και στην Κύπρο φαντάζομαι, αλλά ένιωσα άνετα με το λεξιλόγιο της ιταλικής και της γαλλικής που είναι κατά 60% όμοιο. Στη ρωσική για παράδειγμα που είναι εντελώς διαφορετική από την αγγλική, ΄…ίδρωσα.
Για τους κύπριους που γνωρίζουν καλά τα αγγλικά οι λατινογενείς γλώσσες γίνονται στην εκμάθηση πολύ ευκολότερες. Όμως δεν πρέπει να σταματήσουν εκεί. Η ευκολία δεν είναι το κριτήριο για να μάθεις μια γλώσσα. Είναι το δικό σου ενδιαφέρον, η καρδιά. Τι θέλεις να κάνεις εσύ στη ζωή σου; να μάθεις κινέζικα, ουγγρικά, που είναι μια δύσκολη γλώσσα, ή τουρκικά…
Για τη νέα γλώσσα που σκοπεύετε να μάθετε…
Κοιτάξτε. Αυτοσχεδιάζω. Οι γλώσσες γίνονται κάπου κι ένα παιχνίδι. Για παράδειγμα άρχισα να μαθαίνω αιθιοπικά γιατί λατρεύω την αιθιοπική μαγειρική. Είναι δύσκολο να αγαπήσει κανείς την συγκεκριμένη κουζίνα, με τα πολλά μπαχαρικά που βάζουν στα φαγητά.
Δεν ξέρω μ’ αρέσει η κορεάτικη κουζίνα. Μπορεί ν’ ασχοληθώ και μ’ αυτή τη γλώσσα, αφού δεν ξέρω λέξη. …Συγνώμη λέω δεν ξέρω λέξη, αλλά το 40% των κορεάτικων είναι κινέζικα.
Επαγγελματικά, υπολογίζοντας τα γλωσσικά προσόντα σας, σας γεμίζει η δουλειά του μεταφραστή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή;
Ασφαλώς. Είναι η χαρά μου. Είναι η ολοκλήρωση αυτού που κάνω. Βάζεις το μεράκι σου, το λιθαράκι σου και κτίζουμε γέφυρες για την ενωμένη Ευρώπη. Χάρη σε μένα μπορεί ένας έλληνας δάσκαλος που δεν ξέρει λέξη γερμανικά ή ιταλικά να διαβάσει τη νομοθεσία, ή οτιδήποτε στην δική του τη γλώσσα. Αισθάνομαι χρήσιμος ακόμη κι όταν μεταφράζω ένα βαρύ νομικό κείμενο. Ξέρω ότι κάποιοι στην χώρα μου για παράδειγμα θα το χρειαστούν και θα το διαβάσουν.
κ. Οικονόμου Για τη δουλειά σας χρειάζεται τέλεια εκμάθηση της όποιας γλώσσας.
Τέλειο δε υπάρχει. Ακόμη και στα ελληνικά, στην μητρική μας γλώσσα κάνουμε λάθη. Όμως, όταν αγαπάς μια γλώσσα, θέλεις να μάθεις τα πάντα γι’ αυτήν, ακόμη και τις διαλέκτους.
Πηγή: kathimerini.com
