pontosnews.gr
Δευτέρα, 16/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Η Ποντιακή διάλεκτος κρατά ακέραιες αρχαίες ελληνικές λέξεις

1/10/2013 - 12:40μμ
Η Ποντιακή διάλεκτος κρατά ακέραιες αρχαίες ελληνικές λέξεις
Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Η Ποντιακή διάλεκτος κρατά ακέραιες αρχαίες ελληνικές λέξεις

Γράφει ο Νίκος Κωνσταντινίδης*

Η λέξη ιστορία, εκτός από τη γνωστή ετυμολογική της ερμηνεία, την παραγόμενη εκ του αρχαίου ρήματος «οίδα», που θα πει γνωρίζω, έχει κι άλλη μία. Και συγκεκριμένα αυτήν, που αναφέρει ο Πλάτωνας στο Μενέξενο, σύμφωνα με την οποία «ιστορία» σημαίνει το γεγονός που σταματά τη ροή. (Από το ίστησι, τρίτο πρόσωπο του ρήματος ίστημι+ρουν). Η ιστορία των Ελλήνων του Πόντου, έχει αναμφίβολα όλα εκείνα τα γνωρίσματα, που όχι μόνον σταμάτησαν, αλλά και άλλαξαν τη ροή των πραγμάτων.
Άλλωστε, η ιστορία των Ποντίων είναι εν πολλοίς κοινή με την  ιστορία των Ιώνων, της Βυζαντινής και της μεταβυζαντινής εποχής. Είναι η ιστορία των αετών της Τραπεζούντας και των οπλαρχηγών του -21: Των Κομνηνών και των  Υψηλάντηδων. Είναι  ο ξεριζωμός, η γενοκτονία και τα δικαστήρια της Ανεξαρτησίας στην Αμάσεια. Είναι η μακραίωνη παρουσία των Ελλήνων στον ιστορικό και μαρτυρικό και  Πόντο.

Είναι αλήθεια πως η ποντιακή διάλεκτος, αποκομμένη από νωρίς από τη μητροπολιτική Ελλάδα, διαφύλαξε πολλές λέξεις της αρχαίας ελληνικής ατόφιες, γιατί έμεινε  ανεπηρέαστη από την κοινή νεοελληνική. Είναι επίσης αλήθεια πως οι λέξεις αυτές, όχι μόνον κοσμούν την ποντιακή, αλλά ζουν κι αναπνέουν μέσα αυτήν,  μιας και υπάρχουν στο καθημερινό μας λεξιλόγιο.

Η εκπαίδευση στον Πόντο  οριοθετείται επίσημα από το 1682, όταν ιδρύθηκε το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας από το Σεβαστό Κυμινίτη. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, στην εποχή που στη μητροπολιτική Ελλάδα όλα τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά, στον Πόντο η ελληνική παιδεία ανθούσε. Κολλέγια, σχολές, εκκλησιές και μοναστήρια με πλούσιες βιβλιοθήκες «έσωσαν» την ελληνική  γλώσσα, καθώς και πλήθος από αρχαία και βυζαντινά χειρόγραφα. Να θυμηθούμε πως στη μονή της Παναγίας Σουμελά το 1873 ανακαλύφθηκε το πρώτο χειρόγραφο του έπους του Διγενή Ακρίτα.

Ο αριθμός των σχολείων, όλων των βαθμίδων που λειτουργούσαν στον Πόντο, πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή, ήταν περισσότερα από 1.000. Αντίστοιχη ήταν και η αύξηση του μαθητικού δυναμικού που πριν από το 1922, έφθανε τους 60.000 μαθητές.

Το ενδιαφέρον που έδειχναν οι Πόντιοι στη μόρφωση φαίνεται από το γεγονός, βάσει του οποίου, κάθε ελληνική κοινότητα που αριθμούσε πάνω από 10 οικογένειες διατηρούσε σχολείο. Το ότι ο αρχιμανδρίτης Άνθιμος Παπαδόπουλος  ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής, στη συγγραφή του «Ιστορικού Λεξικού της  Νέας Ελληνικής», φανερώνει επίσης το υψηλό επίπεδο της μόρφωσης στον Πόντο.

Ακόμη, σημαντική ήταν η βοήθεια που πρόσφεραν οι Πόντιοι λογοτέχνες, που με το έργο τους κράτησαν το πολιτισμικό και το πατριωτικό φρόνημα των προγόνων μας  ακμαίο. Να πούμε ότι μεταξύ των φοιτητών που πλαισίωσαν τον ιερό λόχο του Αλέξανδρου Υψηλάντη, κατά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης το 1821, στις παραδουνάβιες περιοχές, πολλοί ήταν ποντιακής καταγωγής που σπούδαζαν στην Ευρώπη.

Χρέος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας, των ποντιακών συλλόγων και του ΔΙ.ΣΥ.ΠΕ  (Διεθνές συμβούλιο Ποντίων Ελλήνων), είναι τη γλώσσα των προγόνων μας, τη γλώσσα που μας κράτησε δεμένους με την παράδοση και τον πολιτισμό  μας, να τη σώσουμε πάση δυνάμει.

Για το σκοπό αυτό χρειάζεται να ορίσουμε ένα «έτος καταγραφής» της ιστορικής μνήμης. Να καταγράψουν όλοι οι  σύλλογοι τις περιοχές προέλευσης των κατοίκων τους από τον Πόντο, την τοπική ιστορία και το γλωσσικό ιδίωμα που μιλούσαν. Να προβούν κατόπιν στη συλλογή στοιχείων και στην ψηφιοποίηση φωτογραφιών, που θα αποτελέσουν βάση δεδομένων, η οποία θα αξιοποιηθεί από τους ιστορικούς της εποχής μας. Επιπλέον να ζητηθεί από το Υπουργείο Παιδείας και δια βίου Μάθησης να ενταχθεί στο μάθημα των Νέων Ελληνικών ενότητα που θα περιλαμβάνει ένα κείμενο από κάθε ελληνική διάλεκτο.(Ποντιακή, Καππαδοκική, Τσακώνικη και Ποντιακή), έτσι ώστε να αισθάνονται οι μαθητές περήφανοι για τη γλωσσική καταγωγή τους.

Η δημιουργία πανεπιστημιακών εδρών, για τη μελέτη της ιστορίας της γλώσσας και του πολιτισμού των Ελλήνων του Πόντου, σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και η αύξηση της διδακτέας ύλης στα σχολεία της χώρας, βάσει των αιτημάτων της  ΠΟΕ και της  Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ελλήνων Ποντίων (ΔΙ.ΣΥ.ΠΕ), είναι εκ των ων ουκ άνευ. Για τη διδασκαλία της ποντιακής διαλέκτου έχει ήδη αρχίσει μια προσπάθεια σε επίπεδο δήμων από το Σύνδεσμο Ποντίων Εκπαιδευτικών, της οποίας τα αποτελέσματα είναι ήδη θετικά κι ελπιδοφόρα. Το έργο αυτό  πρέπει να συνεχισθεί, για να μην χαθεί η ποντιακή διάλεκτος. Η διάλεκτος που σώζει ακέραιες τις αρχαίες ελληνικές λέξεις….                                 

*Μέλος ΔΣ της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων, εκπαιδευτικός

Πηγή: pontiaka1.blogspot.gr

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Το αρμενικό κοινοτικό ορφανοτροφείο στην πόλη της Σεβάστειας το 1902. Στο κέντρο διακρίνεται καθισμένος ο διευθυντής του ιδρύματος, Μιχράν Εφέντη Ισπιριάν (πηγή: Πρόγραμμα Houshamadyan / Συλλογή Βιβλιοθήκης Νουμπαριάν, Παρίσι/ via Seta Semsarian Karakelian)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ντοκουμέντο του 1902: Ορφανά της Σεβάστειας που γλίτωσαν από τις σφαγές του 1894-1896 αλλά όχι κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

16/11/2026 - 10:40πμ
(Φωτ.: facebook.com/profile.php/Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων: Στην ιστορία πέρασε το 34ο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο – Οι αποφάσεις

16/11/2026 - 9:23πμ
O Αδάμ Μοριάνοφ με τις μαθήτριές του. Αριστερά η κόρη του Σόνια (πηγή: athensvoice.gr)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Αδάμ Μοριάνοφ: Ο άγνωστος ιδρυτής του ελληνικού κλασικού μπαλέτου με καταγωγή από τα Σούρμενα του Πόντου

15/11/2026 - 9:19μμ
(Πηγή: Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης χορηγός της ταινίας «Λαχτάρα» του Σεμπάστιαν Χονδροκώστα

15/11/2026 - 5:16μμ
Η Τραπεζούντα γύρω στο 1915 (φωτ.: Underwood & Underwood / Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Πόντος 1919: Γύρισαν από τη Ρωσία για να ξαναγίνουν πρόσφυγες

15/11/2026 - 4:16μμ
Το κενοτάφιο για τους Έλληνες της Τρίπολης του Πόντου (φωτ.: Facebook / Vasilis Tsenkelidis)
ΠΟΝΤΟΣ

Τρίπολη του Πόντου: 110 χρόνια μετά, οι απόγονοι θυμούνται εκείνους που δεν γύρισαν

15/11/2026 - 2:44μμ
Οι... πρωταγωνιστές της εκδήλωσης «Γεύσεις Πόντου», του Ποντιακού Συλλόγου Πτολεμαΐδας (φωτ.: kozan.gr)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πτολεμαΐδα: Από τα ωτία μέχρι το χαβίτς, οι γεύσεις του Πόντου και η βιωματική μαγειρική

15/11/2026 - 11:59πμ
Ο ιστορικός και κοινωνιολόγος Βαχάκν Νταντριάν και πίσω φάκελοι του αρχείου του (πηγή: Agos)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Από τη Γενοκτονία των Αρμενίων σε αυτή των Ελλήνων: Το πολύτιμο αρχείο Νταντριάν ανοίγει για τους ερευνητές

15/11/2026 - 11:36πμ
Η Μονή του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα στην πλαγιά της Ματσούκας, τον Ιούλιο του 2014 (φωτ.: Ingo Leonard / Wikimedia Commons)
ΠΟΝΤΟΣ

Μονή Βαζελώνα: Ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός για τις μελέτες αποκατάστασης

15/11/2026 - 9:15πμ
Παλαιά φωτογραφία της ευρύτερης περιοχής του Ακ Νταγ Ματέν (φωτ. αρχείου: Eski Türkiye Fotoğrafları Arşivi / Akdağmadeni - Yozgat)
ΠΟΝΤΟΣ

Ποσουγιούκ (Πόσικ): Το ποντιακό χωριό του Ακ Νταγ Ματέν – Μια νέα ζωή στις Σέρρες

14/11/2026 - 9:49μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Το αρμενικό κοινοτικό ορφανοτροφείο στην πόλη της Σεβάστειας το 1902. Στο κέντρο διακρίνεται καθισμένος ο διευθυντής του ιδρύματος, Μιχράν Εφέντη Ισπιριάν (πηγή: Πρόγραμμα Houshamadyan / Συλλογή Βιβλιοθήκης Νουμπαριάν, Παρίσι/ via Seta Semsarian Karakelian)

Ντοκουμέντο του 1902: Ορφανά της Σεβάστειας που γλίτωσαν από τις σφαγές του 1894-1896 αλλά όχι κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

11 λεπτά πριν
(Φωτ.: pagni.gr)

Ηράκλειο: Συνελήφθησαν οι γονείς του βρέφους που κατέληξε μετά από κατανάλωση βενζίνης

35 λεπτά πριν
(Φωτ.: Δανάη Δαυλοπούλου/EUROKINISSI)

Πολυτεχνείο: Ανοικτές οι πύλες για τον τριήμερο εορτασμό της 53ης επετείου

1 ώρα πριν
(Φωτ.: facebook.com/profile.php/Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων)

Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων: Στην ιστορία πέρασε το 34ο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο – Οι αποφάσεις

1 ώρα πριν
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας (φωτ.: creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en)

Η Κίνα επιβεβαίωσε ότι θα γίνει τριμερής σύνοδος κορυφής με ΗΠΑ και Ρωσία – Τα θέματα στην πολιτική ατζέντα

2 ώρες πριν
(Φωτ.: Flickr)

«Γέφυρες Ιστορίας: Ιωάννης Καποδίστριας» – Επετειακή εκδήλωση και προβολή ντοκιμαντέρ

2 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV