Η μόρφωση έπαιζε πολύ σημαντικό ρόλο στην ζωη των Ποντίων. Οι Πόντιοι αγαπούσαν τα γράμματα και φρόντιζαν να σπουδάσουν τα παιδιά τους ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, όταν, μετά την άλωση της Τραπεζούντας από τους Τούρκους το 1461, δεν επιτρεπόταν στους υπόδουλους Έλληνες να έχουν σχολεία.
Η αγάπη για τα γράμματα χαρακτήριζε όλους, σχεδόν, της Έλληνες, που ζούσαν σε περιοχές έξω από τα σύνορα της Ελλάδας, γιαυτό και οι μεγάλοι ή οι μικροί ευεργέτες των σχολείων προέρχονταν από τις περιοχές αυτές.
Επιδίωκαν μια καλύτερη ζωή
Οι Πόντιοι γονείς προσπαθούσαν πάντα να βρουν τρόπους να σπουδάσουν τα παιδιά τους, για να βρεθούν και οι ίδιοι σε καλύτερη θέση. Εκείνοι που τα καταφέρνουν να απολαύσουν τα αγαθά της μόρφωσης είναι, κυρίως, οι ευκατάστατοι, αυτοί που δεν ζουν με στερήσεις, που τα έχουν όλα ή, σχεδόν, όλα.
Παρόλα αυτά, και μεγάλος αριθμός παιδιών φτωχών οικογενειών καταφέρνει να φτάσει και μέχρι την είσοδο του πανεπιστήμιου, στις πόλεις όπου λειτουργούν πανεπιστήμια. Στο εξωτερικό πηγαίνουν για μεταπτυχιακές σπουδές συνήθως τα παιδιά των πλουσίων ή, σε σπάνιες περιπτώσεις, άποροι καλοί σπουδαστές με δαπάνη κάποιου φορέα.
Από τον Πόντο πήγαιναν για σπουδές στο εξωτερικό μόνον τα παιδιά των πλουσίων ή όσοι κατάφερναν να πείσουν την τοπική ελληνική κοινότητα ή κάποιον φιλοπρόοδο ευκατάστατο.
Έχτιζαν τα σχολεία με συνεισφορές της
Στον Πόντο, τα σχολεία χτίζονταν με συνεισφορές των απλών ανθρώπων, πολλοί από τους οποίους ήταν ξενιτεμένοι στη Ρωσία και δεν ξεχνούσαν ποτέ τον τόπο καταγωγής της. Η Εκκλησία, μολονότι είχε τον πρώτο λόγο στο θέμα της μόρφωσης και διέθετε μεγάλη περιουσία, δεν συμμετείχε στα έξοδα για το χτίσιμο της σχολείου.
Ο μακαρίτης Επαμεινώνδας Σωτηριάδης (του οποίου δημοσιεύεται άρθρο για το Φροντιστήριο της Αργυρούπολης), σε άρθρο του στην εφημερίδα «Προσφυγικός Κόσμος» το 1962, αναφέρει ότι η Εκκλησία της Αργυρούπολης, που είχε πολύ μεγάλη περιουσία, αν και συμμετείχε στις σχολικές επιτροπές και είχε τον πρώτο λόγο, δεν έβγαζε από το ταμείο της να δώσει χρήματα για σχολεία.
Η άποψη, που αποτελεί και πραγματικότητα, ότι μόνον, ή κυρίως, παιδιά πλούσιων οικογενειών αναδείχθηκαν, αφού σπούδασαν με τις ανέσεις τους επιστήμονες ή καλλιτέχνες, δεν αναιρείται από το γεγονός ότι αρκετοί νέοι φτωχών οικογενειών, αφού σπούδασαν με μεγάλες στερήσεις, κατόρθωσαν να καταλάβουν υψηλές θέσεις στην κοινωνία.
Κατόρθωσαν αυτό που η απλή μάνα του Στάθη Ευσταθιάδη είπε στον γιο της, όταν εκείνος της ανακοίνωσε ότι πέρασε στη νομική σχολή: «Εσύ ετρύπεσες το ραχίν και εξέβες ας σ’ άλλον την μερέαν!».
Πρώτα εκκλησία και σχολείο
Στα νεότερα χρόνια, και στον Πόντο και στην Ελλάδα, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, ο πόθος για μόρφωση παρέμεινε έντονος. Είναι χαρακτηριστικό ότι παντού όπου αναγκάστηκαν να ζήσουν οι Πόντιοι, στον Πόντο, στη Ρωσία ή στην Ελλάδα, τα πρώτα για τα οποία φρόντιζαν ήταν να χτίσουν σχολείο και εκκλησία, ακόμη και πριν από τη δική της στέγαση σε σπίτι.
Χωριουδάκια έβγαλαν σπουδαίους ανθρώπους
Υπάρχουν στη Βόρεια Ελλάδα πολύ μικρά αμιγή ποντιακά χωριά ή μεικτά με πρόσφυγες και ντόποιους, από τα οποία βγήκαν πολλοί επιστήμονες ή, γενικά, άνθρωποι των Γραμμάτων, που έχουν μείνει στην ιστορία, το χωριό Πηγή της Αξιούπολης και Μεταλλικό Κιλκίς, το Καπνοχώρι, ο Άγιος Δημήτριος και ο Τετράλοφος Κοζάνης και άλλα.
Στα χωριά αυτά, οι γονείς ήταν συνήθως πολύ φτωχοί, δεν είχαν δεύτερο ρούχο να φορέσουν ή στερούνταν και την τροφή ακόμη και έστελναν τα παιδιά τους να σπουδάσουν στην πόλη.
Οι αγώνες των απλών ανθρώπων και όχι η καλοσύνη κάποιων κυβερνήσεων έφεραν την αλλαγή αυτή. Σε πολιτισμένες χώρες γίνονταν άλματα στον τομέα της παιδείας, η Ελλάδα δεν ήταν δυνατόν να μην προχωρήσει και αυτή, έστω και λίγο. Και προχώρησε με τη θέληση των απλών ανθρώπων.
Πηγή: santeos.blogspot.gr
