Φωτογραφίες προσφύγων, κεντήματα και αντικείμενα που διασώθηκαν από τον ξεριζωμό απέκτησαν τη νέα τους στέγη στην καρδιά των προσφυγικών της Νέας Ιωνίας Βόλου. Ο Σύλλογος Μικρασιατών «Εγγλεζονησίου Μνήμες» εγκαινίασε την Κυριακή όπου συγκεντρώνεται η παρακαταθήκη οικογενειών που έφεραν μαζί τους από τη Μικρά Ασία όσα μπορούσαν να σώσουν και ξανάστησαν τη ζωή τους στη Μαγνησία.
Η νέα έδρα βρίσκεται στην οδό Κρήτης 34-36, ανάμεσα στις οδούς Δορυλαίου και Καλλιπόλεως. Το ακίνητο παραχωρήθηκε από το Δήμο Βόλου, με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, για να στεγάσει το αρχείο και τα κειμήλια που εμπιστεύτηκαν στον σύλλογο τα μέλη του.
Στα εγκαίνια παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, η αντιπεριφερειάρχης Μαγνησίας και Σποράδων Άννα-Μαρία Παπαδημητρίου, η πρώην υπουργός Μαρίνα Χρυσοβελώνη και οι αντιδήμαρχοι Βόλου Άρης Σαββάκης και Έλενα Αντωνοπούλου. Σύμφωνα με το τοπικό ρεπορτάζ του TheNewspaper.gr, η Άννα-Μαρία Παπαδημητρίου αναφέρθηκε και στην προσωπική της σύνδεση με το Εγγλεζονήσι, από το οποίο έλκει την καταγωγή της η οικογένειά της.
Περισσότερες από 500 φωτογραφίες σε ένα προσφυγικό σπίτι
Στην έκθεση έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 500 φωτογραφίες Μικρασιατών προσφύγων πρώτης γενιάς. Πορτρέτα, γάμοι και οικογενειακά στιγμιότυπα αποτυπώνουν τους ανθρώπους της προσφυγικής κοινότητας και την καθημερινότητά τους στη νέα πατρίδα.
Μέρος του χώρου έχει διαμορφωθεί ώστε να θυμίζει μικρό προσφυγικό σπίτι των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Δίπλα στα αντικείμενα που μεταφέρθηκαν από τη Μικρά Ασία παρουσιάζονται και τεκμήρια της ζωής στον συνοικισμό. Η έκθεση ακολουθεί έτσι τη διαδρομή από την αναχώρηση έως τη δημιουργία ενός νέου νοικοκυριού.

Η νέα στέγη δίνει συνέχεια στην προσπάθεια που είχε παρουσιάσει το pontosnews.gr πριν από τα εγκαίνια, ανοίγοντας πλέον τον χώρο της συλλογής στους επισκέπτες.
Τα καΐκια που έφεραν τους Εγγλεζονησιώτες στον Βόλο
Το Εγγλεζονήσι βρίσκεται στον κόλπο της Σμύρνης. Η θάλασσα καθόριζε τη ζωή πολλών κατοίκων του, που εργάζονταν ως ψαράδες ή μετέφεραν εμπορεύματα με καΐκια. Το 1922, τα ίδια σκάφη έγιναν για αρκετούς το μέσο διαφυγής από τη Μικρά Ασία.
Σύμφωνα με την τεκμηρίωση του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, πολλοί Εγγλεζονησιώτες έφτασαν στον Βόλο με τα δικά τους καΐκια, μεταφέροντας τις οικογένειές τους και άλλους συμπατριώτες τους. Σημαντικό μέρος της κοινότητας εγκαταστάθηκε στη Μαγνησία και ιδιαίτερα στη Νέα Ιωνία.

Το 1924 συγκρότησαν αλληλοβοηθητικό σωματείο, για να στηρίξουν ο ένας τον άλλο στις δυσκολίες της εγκατάστασης. Η συλλογική οργάνωση συνόδευε, ήδη από τα πρώτα χρόνια, την προσπάθεια να βρουν δουλειά και να προσαρμοστούν στον νέο τόπο.
Δύο ανθοδοχεία και η ιστορία μιας οικογένειας
Πίσω από τα εκθέματα βρίσκονται συγκεκριμένες ανθρώπινες διαδρομές. Στην ψηφιακή έκθεση «Αντικείμενα σε Κίνηση» του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών καταγράφονται δύο μικρά ανθοδοχεία, ένας ασημένιος δίσκος και ένα ασημένιο φλασκί με παράσταση του Αγίου Γεωργίου, που παραχώρησε στο σύλλογο η Ουρανία Σταματιάδου-Κουτσογιάννη.

Η γιαγιά της, Ουρανία Σαββάκη, είχε ζήσει στο Οδεμίσιο. Ο σύζυγός της Ανέστης Σταματιάδης αιχμαλωτίστηκε και σκοτώθηκε, ενώ εκείνη κατόρθωσε να φύγει με τον μικρό γιο της. Μέσω Σμύρνης και Πειραιά έφτασε στον Βόλο. Εκεί γνώρισε και παντρεύτηκε τον Δημήτριο Βαλαχή, πρόσφυγα από το Εγγλεζονήσι.
Ένα προσφυγικό δωμάτιο της οικογένειας έγινε το «Κρεοπωλείον το Άνθος» στο Φαρδύ, τη σημερινή λεωφόρο Ειρήνης.
Η Σταματιάδου-Κουτσογιάννη παρέδωσε τα οικογενειακά αντικείμενα στη συλλογή, μαζί με την ιστορία τους. Έτσι, η καταγραφή ενός μικρού κειμηλίου οδηγεί από το σπίτι που χάθηκε στη Μικρά Ασία στο σπίτι και στο επάγγελμα που δημιουργήθηκαν στη Νέα Ιωνία.
Σε παλαιότερη μαρτυρία της, δημοσιευμένη στην ψηφιακή εργασία «Αντικείμενα σε φυγή – Μικρασιάτες πρόσφυγες στον Βόλο», η Ουρανία Σταματιάδου-Κουτσογιάννη αφηγείται και μια οικογενειακή λεπτομέρεια: τα γυάλινα μέρη των ανθοδοχείων έσπασαν όταν εκείνη και ο αδελφός της έπαιζαν παιδιά. Οι βάσεις διασώθηκαν και αργότερα η ίδια προσάρμοσε μικρά ποτήρια, για να θυμίζουν την αρχική μορφή τους.
«Κι έτσι για να τα διασώσω σκέφτηκα αυτόν τον τρόπο», εξηγεί.
Η συλλογή περνά στις επόμενες γενιές
Ο πολιτιστικός σύλλογος «Το Εγγλεζονήσι» ιδρύθηκε το 1988 από απογόνους των προσφύγων. Ο σημερινός «Εγγλεζονησίου Μνήμες» προέκυψε από τη συνένωσή του με το σωματείο «Μνήμες Προσφύγων».
Με τη νέα έδρα, το υλικό που συγκεντρώθηκε μέσα από οικογενειακές δωρεές αποκτά έναν χώρο όπου μπορεί να συναντηθεί με τις νεότερες γενιές και με όσους θέλουν να γνωρίσουν την προσφυγική ιστορία του Βόλου.
Στους τοίχους και στις προθήκες, οι επισκέπτες βρίσκουν τα πρόσωπα και τα καθημερινά αντικείμενα των ανθρώπων που έκαναν τη Νέα Ιωνία πατρίδα τους.

















