Χιόνια, κρύο και… ερωτοδουλειές. Στο παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι «Τα δώδεκα μήνας», ο Νοέμβριος φτάνει με βαρυχειμωνιά, αλλά η στροφή του κλείνει με χιούμορ. Όποιος καταφέρνει να ασχολείται με τα ερωτικά του μέσα σε τέτοιο κρύο, πρέπει να κατέχει καλά την τέχνη:
Σον κρύον π’ ευτάει σεβταλούκ’
θα έν’ πολλά τεχνίτες.
Το σεβταλούκ’ σημαίνει έρωτας. Και ο τεχνίτες γίνεται εδώ ο επιδέξιος ερωτευμένος: μια παιχνιδιάρικη εικόνα που δίνει στο μήνα που ξεκινάει τη δική του θέση μέσα στη χρονιά.
Το τραγούδι περνά διαδοχικά από τους δώδεκα μήνες, συνδέοντας τις εποχές με τις δουλειές, τις μετακινήσεις και τα αισθήματα. Την άνοιξη εμφανίζονται η πρασινάδα και οι αναχωρήσεις για την ξενιτιά. Ακολουθούν τα κεράσια, το δρεπάνι του θερισμού και, στον Τρυγομηνά, η κάθοδος από τα παρχάρια στα χωριά.
Έπειτα έρχεται ο Αεργίτες, με το κρύο και το πείραγμά του. Ο κύκλος κλείνει τον Δεκέμβριο, με τη γέννηση του Χριστού και την ολοκλήρωση του χρόνου.
Ο μήνας του Αϊ-Γιώργη
Η σύνδεση του Νοεμβρίου με τον Άγιο Γεώργιο καταγράφεται στην ποντιακή λαογραφία. Στο κείμενο του Παντελή Η. Μελανοφρύδη «Οι Ποντι(α)κοί μήνες», που αναδημοσιεύεται από τον Βασίλειο Πολατίδη με αναφορά στην Ποντιακή Εστία του Δεκεμβρίου 1952, ο Αεργίτες περιλαμβάνεται στους μήνες που ονομάστηκαν από εορτή.
Τη σύνδεση του ονόματος με τη γιορτή του Αγίου Γεωργίου τον Νοέμβριο σημειώνει και ο Παναγιώτης Μωυσιάδης στο άρθρο «Ο Άγιος Γεώργιος στην Ποντιακή Παράδοση», στην Ποντιακή Εστία. Ο ίδιος συγκεντρώνει λαϊκές επικλήσεις προς τον άγιο για τον έρωτα, την ξενιτιά, την αρρώστια και άλλες δύσκολες στιγμές της ζωής.
