Εκατόν πέντε χρόνια μετά, τα ονόματά τους ακούστηκαν ξανά – αυτή τη φορά στην Καστοριά. Ήταν οι Πόντιοι που, από τον Ιανουάριο του 1921 έως το 1923, χαρακτηρίστηκαν «εχθροί του καθεστώτος» και οδηγήθηκαν στην αγχόνη της Αμάσειας, κατά τη δεύτερη και σκληρότερη φάση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Η πατρίδα του αρχαίου Έλληνα γεωγράφου Στράβωνα είχε μετατραπεί σε τόπο μαρτυρίου.
Μόνο τον Σεπτέμβριο του 1921, σύμφωνα με ιστορικές πηγές και μαρτυρίες, απαγχονίστηκαν 174 Έλληνες του Πόντου –ανάμεσά τους καθηγητές και μαθητές του Ελληνοαμερικανικού Κολεγίου Μερζιφούντας– ύστερα από συνοπτικές διαδικασίες και δίκες-παρωδία στα διαβόητα Δικαστήρια Ανεξαρτησίας της Αμάσειας.
Πιο ματωμένη θεωρείται η 21η Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς, ημέρα που –μεταξύ άλλων– εκτελέστηκε ο δημοσιογράφος και εκδότης της εφημερίδας Εποχή Νίκος Καπετανίδης.
Αυτόν τον ματωμένο Σεπτέμβριο η Καστοριά δεν τον ξέχασε. Χθες, Σάββατο, η Οργάνωση Ποντίων Ν. Καστοριάς «Ο Εύξεινος Πόντος» οργάνωσε τελετή τιμής και μνήμης στο Μνημείο Γενοκτονίας Ποντιακού Ελληνισμού – δίπλα του υπάρχει προτομή του Νίκου Καπετανίδη.
Ο μητροπολίτης Καστορίας Καλλίνικος τέλεσε την επιμνημόσυνη δέηση και ακολούθησε κατάθεση στεφάνων προς τιμήν των θυμάτων.
Κατά τη διάρκεια της τελετής διαβάστηκαν η δικαστική απόφαση των Δικαστηρίων Ανεξαρτησίας της Αμάσειας και τα ονόματα των Ποντίων που καταδικάστηκαν. Την εναρκτήρια ομιλία έκανε ο πρόεδρος της Οργάνωσης, Στάθης Αμαραντίδης. Χαιρετισμούς απηύθυναν η βουλευτής Καστοριάς της Νέας Δημοκρατίας Μαρία Αντωνίου και ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Καστοριάς Θεόδωρος Μαλεγκάνος.
«Η μνήμη τους μένει ανεξίτηλη»
Η εκδήλωση συνεχίστηκε στην αίθουσα του Ενυδρείου Καστοριάς, όπου μίλησε ο εκπαιδευτικός Δημήτριος Παπαντζήμος.
«Τα ποντιακά χώματα ποτίστηκαν με αίμα αδικοχαμένων ανθρώπων και σκέπασαν νεκρά σώματα. Ακόμα και σήμερα η μνήμη τους μένει ανεξίτηλη. Είναι μία μέρα τιμής, μνήμης και ελπίζουμε η λήθη να μην περάσει μπροστά και ξεχαστούν τα ένδοξα ονόματά τους», ανέφερε μεταξύ άλλων.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης διαβάστηκαν επίσης αποσπάσματα κειμένων της εποχής, ενώ το μουσικό μέρος ανέλαβαν ο Κώστας Αμαραντίδης στο τραγούδι και η Αθηνά Αμαραντίδου στην ποντιακή λύρα.
