Στο έργο του Νόμοι, ο Πλάτων υπογραμμίζει με τρόπο απόλυτο πως οι γονείς είναι οι μεγαλύτεροι και πρώτοι ευεργέτες του ανθρώπου. Ο άνθρωπος, γράφει, δεν κατέχει τίποτα στον κόσμο που να μην ανήκει ουσιαστικά σε αυτούς που τον έφεραν στη ζωή και τον μεγάλωσαν· γι’ αυτό και οφείλει να τους υπηρετεί αδιάκοπα σε τρία επίπεδα: στην περιουσία, στο σώμα και στην ψυχή του, προσφέροντάς τους τα πάντα ως ανταπόδοση. Στο ίδιο μήκος κύματος, στα Ηθικά Νικομάχεια, ο Αριστοτέλης έρχεται να συμπληρώσει πως η οφειλή προς τους γονείς είναι ιερή, παρόμοια με την οφειλή προς τους θεούς. Σημειώνει χαρακτηριστικά πως οφείλουμε να τους προσφέρουμε την ύψιστη τιμή, ξεκαθαρίζοντας ότι η εξασφάλιση της φροντίδας και της προστασίας τους προηγείται ακόμα και εκείνης για τον εαυτό μας.
Στο μονοπάτι αυτό πορεύτηκαν και οι επιχειρηματίες Δημήτρης και Ιάκωβος Μελισσανίδης, που αν και έχασαν νωρίς τη μητέρα τους, Βέρα, είχαν την τύχη να έχουν πατέρα τον Ζώρα Μελισσανίδη, έναν άνθρωπο που κατά κοινή ομολογία, με τις πράξεις του απέδειξε πως και ο ίδιος ήταν ένας άξιος γιος.
Χρόνια τώρα η οικογένεια Μελισσανίδη τιμά γονείς και προγόνους με ουσιαστικό και συχνά αθόρυβο τρόπο, προσφέροντας στον ποντιακό ελληνισμό. Επίκεντρο κάποιων εκ των δωρεών είναι η Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά στην Καστανιά Ημαθίας, όπου βρίσκεται η αυθεντική εικόνα της Παναγίας Σουμελά, της Μάνας όλων των Ποντίων.
Το pontosnews.gr κατέγραψε μέρος αυτού του έργου, που αδιαμφισβήτητα αποτελεί μια κατάθεση ψυχής και αγγίζει κάθε πτυχή του προσκυνήματος, από την υποδοχή των υψηλών προσκεκλημένων μέχρι την τελευταία κατοικία ανθρώπων που προσέφεραν σε αυτό.
Αν και το εμβληματικότερο έργο του συνόλου της δωρεάς είναι το «Μελισσανίδειον Μέλαθρον», ένα επταώροφο κτήριο που δεσπόζει στο χώρο δίπλα στο Ηγουμενείο και θυμίζει αρχιτεκτονικά τη Μονή Σιμωνόπετρας του Αγίου Όρους, όλα άρχισαν από τη «Βίλα Βέρα», τον ξενώνα που έχτισε ο Ζώρας Μελισσανίδης στη μνήμη της πρόωρα χαμένης συζύγου του, με ό,τι είχε και δεν είχε. Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια και στο μεταξύ οι απόγονοι του Ζώρα φρόντισαν να ασφαλτοστρωθεί ο δρόμος από τη μονή προς το κοιμητήριό της, να γίνει η ανάπλαση του ίδιου του κοιμητηρίου αλλά και ενός τοιχίου στην είσοδο της πνιγμένης στο πράσινο Καστανιάς.
Για αυτό το έργο – αποστολή ζωής, μας μίλησαν ο πρόεδρος του Σωματείου «Παναγία Σουμελά» Γεώργιος Τανιμανίδης, ο διευθυντής του Πανελλήνιου Ιερού Προσκυνήματος «Παναγία Σουμελά» Αντώνης Δάλλας, ο πολιτικός μηχανικός Ευάγγελος Πούλιος που ανέλαβε και ολοκλήρωσε τη διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων των πέντε εκ των επτά ορόφων του «Μελισσανιδείου», και η Πόπη Ανδρεάδου, ιδιοκτήτρια του πραγματικά ξεχωριστού εστιατορίου «Κάστανο» που βρίσκεται στο χωριό.
Το «Μελισσανίδειον Μέλαθρον»: Ένας αρχιτεκτονικός άθλος
Ο Γεώργιος Τανιμανίδης, σε μια εκτενή αφήγηση που διασταυρώνεται με ιστορικά γεγονότα και αναμνήσεις, ξετύλιξε το χρονικό μιας από τις μεγαλύτερες σύγχρονες δωρεές προς τον ποντιακό ελληνισμό που φέρει τη σφραγίδα της επιχειρηματικής οικογένειας.
Η κατασκευή του «Μελισσανιδείου Μέλαθρου», σύμφωνα με τον πρόεδρο του Σωματείου «Παναγία Σουμελά», αποτέλεσε μια τεράστια τεχνική πρόκληση.
Λόγω της μεγάλης κλίσης του εδάφους, χρειάστηκε να γίνει εκτεταμένη πασσαλόπηξη και τοποθέτηση αγκυρίων βαθιά στη γη για τη σταθεροποίηση του πρανούς. Η θεμελίωση περιγράφεται ως «καταπληκτική», με ισχυρό σκυρόδεμα και σωστό οπλισμό, επιτρέποντας στο κτήριο να στέκεται σήμερα με ασφάλεια.
Το έργο ξεκίνησε το 2002, ως αποτέλεσμα της αγωνίας του αείμνηστου Ζώρα Μελισσανίδη να δημιουργηθεί κάτι μόνιμο και αντάξιο της ιστορίας της Σουμελά. Μετά το θάνατό του, ο γιος του Δημήτρης –«ένας δυναμικός χαρακτήρας αλλά ιδιαίτερα ευαίσθητος» που συνεχίζει το έργο του πατέρα του ως «κατάθεση ψυχής»–, ανέλαβε την ολοκλήρωση του «περιβλέπτου και περισπούδαστου» κτηρίου, το οποίο εγκαινιάστηκε στις 15 Αυγούστου 2011 από τον τότε πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά.
Το κόστος της αρχικής επένδυσης από τον Δημήτρη και τον Ιάκωβο Μελισσανίδη, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Σωματείου «Παναγία Σουμελά», ανήλθε σε περίπου 2-3 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που το χαρακτήρισε «τεράστιο» καθώς το Σωματείο δεν θα είχε ποτέ το περίσσευμα για ένα τέτοιο έργο.
Σήμερα, το «Μελισσανίδειο» λειτουργεί πλήρως και στους επτά ορόφους του και η συντήρησή του χαρακτηρίστηκε «πολυδάπανη» κυρίως τους μήνες του χειμώνα. Στο αρχονταρίκι του γίνονται δεκτά υψηλά πρόσωπα, όπως ο Οικουμενικός Πατριάρχης και Πρόεδροι της Δημοκρατίας, ενώ οι χώροι του χρησιμοποιούνται για συνέδρια και σεμινάρια.
Οι επισκέπτες το περιγράφουν ως ένα «πεντάστερο ξενοδοχείο», καθώς διαθέτει πολυτελείς σουίτες και δίκλινα δωμάτια υψηλών προδιαγραφών.
Η διακόσμηση συνδυάζει στοιχεία από το Άγιον Όρος, με χειροποίητες ζωγραφισμένες ροζέτες στα ταβάνια και περιμετρικά καθίσματα που φιλοξενούν έως 100 άτομα.
Εντυπωσιακό είναι, κατά τον Γεώργιο Τανιμανίδη, πως ο Δημήτρης Μελισσανίδης, παρά το επιβαρυμένο πρόγραμμά του, ασχολήθηκε με λεπτομέρειες που αφορούν ακόμα και τη διακόσμηση του «Μελισσανιδείου». Κάτι που επιβεβαίωσε και ο πολιτικός μηχανικός Ευάγγελος Πούλιος, που με συνολικά 20 συνεργάτες του επιμελήθηκαν τη διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων των πέντε ορόφων του κτηρίου.
«Ο πρόεδρος ήταν παρών σε όλη τη διάρκεια του έργου. Παρακολουθούσε στενά την εξέλιξη, έδινε κατευθύνσεις και φρόντιζε ώστε όλα να γίνουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η εμπιστοσύνη που μας έδειξε έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επιτυχημένη ολοκλήρωση του έργου. Δεν μπορώ επίσης να μην αναφέρω τη σημαντική συμβολή της οικογένειας Μελισσανίδη, χάρη στην οποία το έργο αυτό έγινε πραγματικότητα», δήλωσε ο επιβλέπων του έργου στο pontosnews.gr.
Αναφερόμενος στις προκλήσεις και τις δυσκολίες, κατά τη διάρκεια των έξι μηνών που χρειάστηκαν για να ολοκληρωθεί το έργο, είπε πως παρά τα εμπόδια, με συνεργασία και επιμονή ο στόχος επιτεύχθηκε.
«Πρόκειται για έναν χώρο συνολικής επιφάνειας περίπου 1.500 τ.μ. Όταν το αναλάβαμε έμεναν άλλα 1.200 τ.μ για να παραδοθεί. Επίσης, η μεγάλη διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού απαιτούσε ιδιαίτερη προσοχή στις εφαρμογές και στα υλικά που χρησιμοποιούσαμε.
»Εφόσον ήταν χειμώνας, οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες και οι χιονοπτώσεις έκαναν την πρόσβαση πιο δύσκολη. Υπήρχαν ημέρες που δεν μπορούσαμε ούτε να μεταφέρουμε υλικά ούτε να ανεβάσουμε το προσωπικό στο εργοτάξιο.
»Ήταν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό έργο. Παρ’ όλες τις δυσκολίες όμως, με σωστό προγραμματισμό, επιμονή και συνεργασία, καταφέραμε να το ολοκληρώσουμε, με 20 υπερσύγχρονα δωμάτια πλέον να προσφέρουν ανέσεις αντίστοιχες ενός πεντάστερου ξενοδοχείου», εξήγησε.
Τον ρωτήσαμε πώς ήταν η επαφή με τον επιβλητικό φυσικό χώρο του προσκυνήματος Παναγία Σουμελά και τους ανθρώπους του, αλλά και γενικά, με τον ποντιακό ελληνισμό και το κορυφαίο προσκύνημά του.
«Η ιστορία και ο συμβολισμός του τόπου σε κάνουν να τον βλέπεις με μεγάλο σεβασμό και δέος. Ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία. Η επαφή με τον ποντιακό ελληνισμό και τους ανθρώπους του προσκυνήματος ήταν πολύ ζεστή. Μας υποδέχθηκαν με ζεστασιά και μας έκαναν να νιώσουμε πως όλοι είχαμε έναν κοινό σκοπό. Βρισκόμασταν ανάμεσα σε ανθρώπους που κρατούν ζωντανή μια σπουδαία παράδοση. Υπήρχαν στιγμές που αισθανόσουν σαν να έχεις την Παναγία δίπλα σου και αυτό μας έδινε δύναμη να συνεχίσουμε την προσπάθεια», είπε.
Το κοιμητήριο των ευεργετών
Το «Μελισσανίδειον Μέλαθρον» δεν είναι η μόνη προσφορά της οικογένειας Μελισσανίδη στο ιερό προσκύνημα. Καταλυτική είναι η παρέμβασή τους και στο κοιμητήριό του, όπου φιλοξενούνται προσωπικότητες που συνέδεσαν τη ζωή τους με την Παναγία Σουμελά και έκαναν άοκνο έργο.
Μέσα από μια αποκαλυπτική συνομιλία με τον διευθυντή του Πανελλήνιου Ιερού Προσκυνήματος «Παναγία Σουμελά» Αντώνη Δάλλα, ξετυλίγεται το χρονικό της δημιουργίας αυτού του ιερού χώρου, οι τεχνικές προκλήσεις της διατήρησής του και η απαραίτητη ανάπλαση που έγινε με την αποκλειστική φροντίδα των δωρητών.
Η ιδέα για τη δημιουργία ενός οργανωμένου κοιμητηρίου στην Παναγία Σουμελά γεννήθηκε επί εποχής Παναγιώτη Τανιμανίδη, μετά τον θάνατο του Φίλωνα Κτενίδη. Σκοπός ήταν να συγκεντρωθούν σε έναν ενιαίο χώρο οι τάφοι ανθρώπων που είχαν προσφέρει σπουδαίο έργο στη Μονή, είτε οικονομικά είτε μέσω των θεσμικών τους θέσεων. Παλαιότερα οι τάφοι ήταν διάσπαρτοι σε διάφορα σημεία – ο πρώτος υπάλληλος της Παναγίας Σουμελά είχε αναφέρει την ύπαρξη τριών τάφων–, γεγονός που οδήγησε στην απόφαση να «συγκεντρωθούν σε ένα σημείο».
Σήμερα, το κοιμητήριο διαθέτει 11 μνήματα και η χωρητικότητά του έχει σχεδόν εξαντληθεί.
Λόγω της έλλειψης χώρου, ο τρέχων σχεδιασμός περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός οστεοφυλακίου σύντομα, ώστε να μεταφερθούν οστά από παλαιούς τάφους των οποίων οι συγγενείς δεν υπάρχουν πλέον για να τους φροντίσουν.
Στο χώρο αναπαύονται προσωπικότητες όπως ο βουλευτής και υπουργός Σταύρος Νικολαΐδης (απόγονοι του οποίου βρίσκονται στην Κατερίνη), ο καθηγητής και συγγραφέας Ελευθέριος Ελευθεριάδης, ο μέγας ευεργέτης της Παναγίας Σουμελά Ζώρας Μελισσανίδης, ο διευθυντής Πρωτοψάλτης του Ιερού Προσκυνήματος Βασίλειος Φωτιάδης αλλά και ο σύμβουλος του Πανελλήνιου Ιερού Προσκυνήματος Παναγιώτης Βιόπουλος.
Ήδη έχουν μεταφερθεί εκεί τα οστά των γονέων του Ζώρα, Ιάκωβου και Παρθένας Μελισσανίδου, αλλά και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθου Φιλιππίδη.
Όλη η εξωτερική διαμόρφωση, από την είσοδο μέχρι το τέρμα του κοιμητηρίου, συμπεριλαμβανομένου του πλακόστρωτου, αποτελεί επίσης δωρεά της οικογένειας και ολοκληρώθηκε το 2024.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες της ανάπλασης αναδεικνύουν το βαθμό του ενδιαφέροντος που επέδειξαν ο Δημήτρης και ο Ιάκωβος Μελισσανίδης τιμώντας τους γονείς τους Ζώρα και Βέρα.
Πολλά παλαιά μνήματα είχαν παραμορφωθεί και «φουσκώσει» από τις ρίζες των δέντρων. Όλα γκρεμίστηκαν και ξαναχτίστηκαν από την αρχή με πέτρα. Με προσωπική υπόδειξη του Δημήτρη Μελισσανίδη, πραγματοποιήθηκε νέα δεντροφύτευση. Τα δέντρα τοποθετήθηκαν σε συγκεκριμένες αποστάσεις ώστε αφενός να οριοθετούν το χώρο αφετέρου να μην προκαλούν ζημιές στα μνήματα σε βάθος χρόνου. Παράλληλα έγινε εκτεταμένη επένδυση με πέτρα Πηλίου δίνοντας στο χώρο μια ομοιόμορφη αισθητική.
Με έξοδα της οικογένειας ασφαλτοστρώθηκε και ο δρόμος που οδηγεί από τη μονή στο κοιμητήριό της, ο οποίος ήταν κακοτράχαλος.
Ο Ζώρας Μελισσανίδης: Ο άνθρωπος πίσω από το όραμα
Αν και η αναφορά στους δωρητές-ευεργέτες της Παναγίας Σουμελά, Δημήτρη και Ιάκωβο Μελισσανίδη κυριαρχεί στις συνομιλίες μας κατά την καταγραφή των έργων τους, είναι σαφές ότι το όραμά τους έχει αφετηρία τον Ζώρα Μελισσανίδη, έναν άνθρωπο ταυτισμένο με την προσφορά.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές φορές ο Γεώργιος Τανιμανίδης, κατά τη διάρκεια της διήγησής του, αναφέρθηκε σε εκείνον. Η μορφή του, είπε, είναι σχεδόν ταυτόσημη με την ευθύτητα και την πνευματικότητα. Τον περιέγραψε ως έναν άνθρωπο «αθεράπευτα ευθύ», ο οποίος θεωρούσε τη Σουμελά τον «Παρθενώνα του ποντιακού ελληνισμού».
Ο Ζώρας δεν ενδιαφερόταν για την οικονομική του άνεση, αλλά για την προσφορά.
«Πατούσε στη γη και το μυαλό του ήταν στον ουρανό», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι ο Ζώρας πίστευε ακράδαντα πως «η Παναγία έδωσε τα πάντα» στην οικογένειά του.
Αυτή η τελευταία φράση φαίνεται να αποτελεί και το θεμέλιο της σχέσης που διατηρεί η οικογένεια Μελισσανίδη με το Ιερό Προσκύνημα.
Το ρόλο του Ζώρα Μελισσανίδη εξήρε και ο Αντώνης Δάλλας. Ποτέ δεν περιοριζόταν στις δικές του δωρεές, είπε, αλλά λειτουργούσε και ως «φάρος» για άλλους.
Με δική του παρότρυνση, τη δεκαετία του ’70, σωματεία όπως των Τριπολιτών, της Νίκαιας και του Κορυδαλλού συγκέντρωσαν χρήματα και έχτισαν ξενώνες στην Παναγία Σουμελά.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο Ζώρας επέλεξε να πουλήσει στο σπίτι του για να προσφέρει στην Παναγία Σουμελά. Κάπως έτσι γεννήθηκε η «Βίλα Βέρα».
Ως αναγνώριση της συνολικής προσφοράς του, ο δρόμος που ξεκινά πίσω από το κτήριο των Κομνηνών και κατεβαίνει στο χωριό ονομάστηκε επίσημα «Οδός Ζώρα» μετά από απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Βέροιας.
Μια τυχαία γνωριμία που οδήγησε σ’ ένα δώρο καρδιάς
Η σφραγίδα της οικογένειας Μελισσανίδη βρίσκεται και στην είσοδο της Καστανιάς, στην ανάπλαση ενός τοιχίου 200 τ.μ., που έχει επενδυθεί με πέτρα. Όμως αυτή η δωρεά έχει μια διαφορετική ιστορία, δεν σχετίζεται ευθέως με τον Ζώρα και αρχίζει από το φιλόξενο εστιατόριο «Κάστανο» και την ιδιοκτήτριά του Πόπη Ανδρεάδου, που στις φλέβες της κυλάει μόνο αίμα ποντιακό. Το pontosnews.gr βρέθηκε σε αυτόν τον ιδιαίτερο χώρο που είναι γεμάτος μνήμες και αληθινή αγάπη για τον τόπο.
«Τον κύριο Μελισσανίδη τον είχα ακουστά ως όνομα. Δεν ασχολούμαι με το ποδόσφαιρο», είπε η Πόπη Ανδρεάδου που γεννήθηκε στη Βέροια αλλά περνούσε πολύ χρόνο όταν ήταν παιδί στην Καστανιά, τη γενέτειρα του πατέρα της, Άρη Ανδρεάδη, παλαιού ομοσπονδιακού προπονητή αλπικού σκι.
Όπως μας διηγήθηκε, τον είδε από κοντά πρώτη φορά ένα Σάββατο μεσημέρι που πήγε για φαγητό στο «Κάστανο». Ο Δημήτρης Μελισσανίδης και οι συνδαιτημόνες του κάθισαν σ’ ένα πολύ ιδιαίτερο τραπέζι που βρίσκεται ίσως στο πιο συναισθηματικά φορτισμένο σημείο του εστιατορίου, στη γωνιά που είναι γεμάτη από τις οικογενειακές μνήμες της Πόπης Ανδρεάδου.
Κάποια στιγμή την ρώτησε για την προσωπική ιστορία της. «Ο άνθρωπος ασχολήθηκε με αυτά που του έλεγα, με κοιτούσε μες στα μάτια, άκουγε την ιστορία μου. Δάκρυσα και δάκρυσε. Άκουσε για την οικογένειά μου, πώς φτάσαμε μέχρι εδώ», διηγήθηκε με συγκίνηση στη φωνή της.
Λίγο πριν αποχωρήσει της είπε ότι θα ήθελε να της κάνει ένα δώρο και ενώ του απάντησε πως δεν χρειάζεται κάτι, εκείνος επέμεινε. Τότε του είπε «Ας φτιάξουμε την πλατεία, ν’ ανάψουμε τα φώτα απέναντι». Τότε η κεντρική πλατεία του χωριού ήταν διαλυμένη, με σπασμένα παγκάκια που μόνη της επιδιόρθωνε. Της έγνεψε θετικά, και με το τοιχίο που ήδη έχει κατασκευαστεί στην είσοδο του χωριού έγινε το πρώτο μεγάλο βήμα!
Εκείνο που την εντυπωσίασε ήταν πως τρεις μέρες μετά την πρώτη τους συνάντηση, έλαβε ένα δέμα με αποστολέα τον Δημήτρη Μελισσανίδη που έκρυβε έναν… θησαυρό και ένα σημείωμα που έγραφε: «Ένα ενθύμιο για το τζάκι σας».
Ήταν ένα φιλοτεχνημένο λάβαρο που συμπύκνωνε όλη τη ζωή και τις αγάπες της Πόπης Ανδρεάδου – το σκι, τα χρώματα του Πόντου, τον αετό, το μαγαζί και το χωριό της.
«Αυτό για μένα είναι πιο σημαντικό από κάθε τοιχίο, γιατί έδωσε σημασία στα λόγια μου και στην ψυχή μου. Γι’ αυτό είναι πλέον κομμάτι της οικογένειάς μου. Ένας άνθρωπος με τόσο δυνατή προσωπικότητα έδωσε σημασία σε μένα, μια απλή γυναίκα, και εγώ αυτό το εκτίμησα. Η πόρτα του σπιτιού μου θα είναι πάντα ανοιχτή για αυτόν τον άνθρωπο».
Σε ένδειξη σεβασμού, η Πόπη και ο σύζυγός της Γιάννης, αποφάσισαν να τοποθετήσουν στο οικογενειακό τους άλμπουμ δίπλα στους δικούς τους γονείς και μια φωτογραφία των γονιών του Δημήτρη Μελισσανίδη, τιμώντας τη μνήμη τους. «Για μένα είναι πολύ σημαντικό να τιμάς τους γονείς σου. Έχασα τον πατέρα μου στα 16 και ξέρω πώς είναι να χάνεις έναν γονιό», τόνισε.
Μια δωρεά με γεύση Πόντου
Από το «Κάστανο» της Πόπης Ανδρεάδου στο φημισμένο πεϊνιρλί της Καστανιάς, το φούρνο που άρχισε να λειτουργεί το 1930 με τον Αριστείδη Τσαχουρίδη στο τιμόνι.
Από το 1951 έως σήμερα ο φούρνος φτιάχνει πεϊνιρλί, μόνο τις Κυριακές αλλά και ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο.
Τα τελευταία χρόνια, μας είπαν από το χωριό, ότι ανήμερα της Θεομητορικής γιορτής ο φούρνος μοιράζει δωρεάν στους επισκέπτες πεϊνιρλί, μια δωρεά της οικογένειας Μελισσανίδη, στη μνήμη του Ζώρα.
Για το φούρνο και από στόμα σε στόμα μεταφέρεται ότι παλαιότερα, τον Δεκαπενταύγουστο, Πόντιοι λυράρηδες έπαιζαν, μετά τα μεσάνυχτα, κάτω από το σπίτι των Τσαχουριδαίων για να αρχίσουν το ψήσιμο. Ανάμεσά τους, λέγεται πως ήταν κάποιες φορές και ο Ζώρας…
Νέα δυναμική στην Παναγία Σουμελά
Αναφερομένος στο συνολικό έργο της οικογένειας Μελισσανίδη, στην Παναγία Σουμελά και την ευρύτερη περιοχή, ο Γεώργιος Τανιμανίδης τόνισε πως έχει δημιουργηθεί μια νέα δυναμική, που μόνο ωφέλιμη μπορεί να είναι. Και όπως όλα δείχνουν, «η σχέση της οικογένειας με το ιερό προσκύνημα φαίνεται να έχει βάθος χρόνου. Ήδη ο εγγονός του Ζώρα, ο Γεώργιος Μελισσανίδης, δείχνει έτοιμος να συνεχίσει την παράδοση της οικογένειας, διατηρώντας άσβεστη τη φλόγα της προσφοράς στον τόπο των προγόνων του».
Είναι φανερό πως ο τόπος που κάποτε επέλεξε ο Φίλων Κτενίδης για να ανεγερθεί το νέο σπίτι της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας Σουμελά, συνεχίζει να αναπτύσσεται μέσα και από τις δωρεές.
Η οικογένεια Μελισσανίδη, σεβόμενη την βαθιά πεποίθηση του Ζώρα ότι «η Παναγία τους τα έδωσε όλα», συνεχίζει να στηρίζει αυτόν τον εθνικό και θρησκευτικό «Παρθενώνα», διαφυλάττοντας παράλληλα την ποντιακή ταυτότητα με έναν μοναδικό τρόπο. Το έργο τους μεταφέρει ξεκάθαρα το μήνυμα πως «Η Ρωμανία κι αν επέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο».
• Κείμενο, φωτογραφίες: Πόπη Παπαγεωργίου
♦ Αύριο διαβάστε το πλήρες φωτορεπορτάζ για το «Μελισσανίδειον Μέλαθρον».
