Στην Κερασούντα, ο Αύγουστος έχει τον ήχο του φουντουκιού που πέφτει στο καλάθι και, λίγο αργότερα, τον αδιάκοπο κρότο των μηχανών που ξεχωρίζουν τον καρπό από το περίβλημά του.
Από το Σάββατο 8 Αυγούστου, οι παραγωγοί των παραλιακών περιοχών μπήκαν επίσημα στα περιβόλια για τη συγκομιδή της νέας σοδειάς.
Είναι η αρχή μιας διαδικασίας που θα ανεβαίνει σταδιακά από τις ακτές του Εύξεινου Πόντου προς τις πλαγιές και τα ορεινά χωριά της Κερασούντας.
Για την περιοχή δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη αγροτική εργασία. Περίπου 80.000 καλλιεργητές, σε 13 επαρχίες, ασχολούνται με την παραγωγή φουντουκιού, ενώ οι καλλιεργούμενες εκτάσεις φτάνουν τα 117.729 εκτάρια.
Ο μικρός καρπός εξακολουθεί να καθορίζει το εισόδημα, την απασχόληση και σε μεγάλο βαθμό το ρυθμό της καθημερινής ζωής.
Η συγκομιδή ανεβαίνει προς τα ορεινά
Το επίσημο πρόγραμμα καθορίστηκε ανάλογα με το υψόμετρο και τον χρόνο ωρίμανσης του καρπού:
• Στις παραλιακές ζώνες, σε υψόμετρο έως 250 μέτρα, η συγκομιδή άρχισε στις 8 Αυγούστου.
• Στη μεσαία ζώνη, από 251 έως 500 μέτρα, θα αρχίσει στις 15 Αυγούστου.
• Στις περιοχές άνω των 500 μέτρων, οι παραγωγοί θα μπουν στα περιβόλια στις 22 Αυγούστου.
Οι αρμόδιες Αρχές καλούν τους καλλιεργητές να τηρήσουν το χρονοδιάγραμμα, καθώς η πρόωρη συλλογή μειώνει την ποιότητα και την απόδοση του καρπού, δυσκολεύει τη συντήρησή του και περιορίζει τελικά την εμπορική του αξία.
Το κόστος της συγκομιδής παραμένει, πάντως, σημαντικό. Για το 2026 η κατώτατη προτεινόμενη ημερήσια αμοιβή των εργατών καθορίστηκε στις 1.101 τουρκικές λίρες (σχεδόν 20 ευρώ), όταν το φαγητό παρέχεται από τον εργοδότη, και στις 1.280 λίρες (κάτι παραπάνω από 23 ευρώ), όταν η σίτιση βαρύνει τον εργαζόμενο.
Μια ψίχα που κινεί μια ολόκληρη αγορά
Η Τουρκία παράγει περίπου το 70% των φουντουκιών παγκοσμίως, με την περιοχή του Εύξεινου Πόντου να βρίσκεται στην καρδιά αυτής της παραγωγής. Έτσι, όσα συμβαίνουν κάθε καλοκαίρι στα περιβόλια της Κερασούντας δεν αφορούν μόνο τους τοπικούς παραγωγούς.
Η ποσότητα και η ποιότητα της σοδειάς επηρεάζουν τις εξαγωγές, τις τιμές και τελικά μια μεγάλη αλυσίδα προϊόντων – από τη ζαχαροπλαστική και τις πραλίνες μέχρι τις σοκολάτες που φτάνουν στα ράφια ολόκληρου του κόσμου.
Ξεχωριστή θέση κατέχει το «Giresun Tombul Fındığı», το στρογγυλό φουντούκι της Κερασούντας, το οποίο έχει καταχωριστεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης.
Η αναγνώριση αφορά καρπό που καλλιεργείται σε περιοχές της Κερασούντας και της Τραπεζούντας και θεωρείται προϊόν υψηλής ποιότητας.
Τα λεφτοκάρυα των Ελλήνων της Κερασούντας
Πολύ πριν το φουντούκι γίνει πρώτη ύλη της παγκόσμιας βιομηχανίας τροφίμων, τα λεφτοκάρυα, όπως ονομάζονται στην ποντιακή διάλεκτο, αποτελούσαν βασικό στοιχείο της ζωής και της οικονομίας των Ελλήνων της Κερασούντας.
Από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν αυξήθηκε η διεθνής ζήτηση, εκτάσεις γύρω από τα χωριά μετατράπηκαν σε λεφτοκαρυώνες.
Η συγκομιδή άρχιζε, όπως και σήμερα, στις αρχές Αυγούστου και διαρκούσε έως τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Στο κέντρο κάθε κτήματος υπήρχε το φουντούκι-χαρμανί, το αλώνι όπου μεταφερόταν ο καρπός μέσα σε μεγάλα καλάθια, τα χαρέρια. Μετά την αποξήρανση, τα φουντούκια απλώνονταν σε αυλές, εξώστες, πλατείες, ακόμη και στις αμμώδεις παραλίες της Κερασούντας.
Ιδιαίτερο ρόλο στην επεξεργασία είχαν οι γυναίκες. Η μυλωνού χειριζόταν το μύλο για το σπάσιμο του καρπού, ενώ οι διαλέχτριες, τα περίφημα καντσοκόριτσα, ξεχώριζαν με γρήγορες κινήσεις τα ακέραια φουντούκια από τα σπασμένα και τα χαλασμένα.
Τα γέλια, τα τραγούδια και τα πειράγματά τους αναμειγνύονταν με τον κρότο των μύλων, δημιουργώντας μια χαρακτηριστική εικόνα της παλιάς Κερασούντας. Ακόμη και οι καρποί που δεν μπορούσαν να πουληθούν δεν πήγαιναν χαμένοι: από αυτούς παραγόταν φουντουκόλαδο.
