Δεν είναι μόνο τα βραβεία, τα διπλώματα και οι θέσεις σε έναν διαγωνισμό. Είναι τα παιδιά που φορούν την ελληνική φορεσιά, οι νέοι που μαθαίνουν βήματα και τραγούδια των προγόνων τους και οι άνθρωποι που επιμένουν να κρατούν ζωντανή μια πολιτιστική παράδοση μακριά από την ιστορική της κοιτίδα.
Οι διακρίσεις των ελληνικών συγκροτημάτων «Έως» και «Πατρίδα» στο Πανρωσικό Φεστιβάλ Λαογραφικών Συγκροτημάτων «Κουμπάνσκι Καζατσόκ» είναι μία ακόμη απόδειξη ότι στις ελληνικές κοινότητες της Νότιας Ρωσίας ο χορός και το τραγούδι εξακολουθούν να λειτουργούν ως γλώσσα μνήμης, ταυτότητας και συνέχειας.
Για πέντε ημέρες, το φεστιβάλ έφερε κοντά λαογραφικά συγκροτήματα από διαφορετικές περιοχές της Ρωσίας, καθένα με τη δική του ιστορία, τις δικές του μουσικές και τις δικές του παραδόσεις.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε εμφανίσεις χορευτικών και φωνητικών συνόλων, σολίστ και ομάδων που εκπροσωπούσαν διαφορετικές εθνότητες και πολιτιστικές κοινότητες.
Μέσα σε αυτό το πολυπολιτισμικό περιβάλλον, τα δύο ελληνικά συγκροτήματα ανέβηκαν στη σκηνή μεταφέροντας μαζί τους τον ήχο, την κίνηση και τις εικόνες μιας παράδοσης που πέρασε από γενιά σε γενιά και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τον ελληνισμό της περιοχής.
Η πρωτιά του «Έως»
Το πρότυπο συγκρότημα ελληνικού τραγουδιού και χορού «Έως» κατέκτησε το Α’ Βραβείο στην κατηγορία «Συγκροτήματα παραδοσιακού χορού».
Η διάκριση απονεμήθηκε για το υψηλό επίπεδο της παρουσίασης, την τεχνική αρτιότητα και την αφοσίωση των μελών του στη λαϊκή τέχνη.
Ξεχωριστή ήταν η επιτυχία της Βικτόρια Σάτσκοβα, σολίστ της χορωδιακής ομάδας του συγκροτήματος, στην οποία απονεμήθηκε επίσης το Α’ Βραβείο.
Να σημειωθεί ότι για τα παιδιά ελληνικής καταγωγής που μεγαλώνουν στη Ρωσία, η συμμετοχή σε ένα τέτοιο συγκρότημα είναι συχνά ένας από τους πρώτους και πιο άμεσους τρόπους επαφής με τις ρίζες τους.
Η «Πατρίδα» του Κρασνοντάρ
Το συγκρότημα «Πατρίδα», υπό την καθοδήγηση της Βαλεντίνας Τζαλολόβα, απέσπασε το Β’ Βραβείο.
Πρόκειται για ένα πρότυπο συγκρότημα ελληνικού λαϊκού χορού από την περιοχή Κριμσκ του Κρασνοντάρ, όπου ιστορικά ζουν ελληνικές κοινότητες με ισχυρούς δεσμούς με τον ποντιακό πολιτισμό.
Η ίδια η ονομασία «Πατρίδα» μοιάζει να συμπυκνώνει το νόημα της δράσης του.
Το συγκρότημα μεταφέρει στη σκηνή αυτήν ακριβώς τη σχέση με την καταγωγή των μελών του. Μέσα από τον ποντιακό και τον ελληνικό χορό, τα παιδιά και οι νέοι της κοινότητας γνωρίζουν έναν πολιτισμό που διαφορετικά θα κινδύνευε να παραμείνει μόνο στις αφηγήσεις των μεγαλύτερων.
Όταν ο χορός γίνεται τρόπος μνήμης
Οι ελληνικές κοινότητες στη Νότια Ρωσία έχουν μακρά και σύνθετη ιστορία. Σε πολλές περιπτώσεις αποτελούνται από απογόνους Ποντίων και άλλων ελληνικών πληθυσμών που εγκαταστάθηκαν στον Καύκασο και στις περιοχές γύρω από τον Εύξεινο Πόντο.
Η διατήρηση της ταυτότητάς τους δεν υπήρξε πάντοτε εύκολη.
Οι πολιτικές αναταράξεις, οι μετακινήσεις πληθυσμών και οι κοινωνικές αλλαγές άφησαν βαθύ αποτύπωμα στις κοινότητες. Κι όμως, ο χορός, το τραγούδι και η μουσική κατάφεραν να επιβιώσουν.
Ένας σκοπός μπορεί να περάσει από τον παππού στο εγγόνι ακόμη και όταν η γλώσσα έχει αρχίσει να χάνεται. Ένα χορευτικό βήμα μπορεί να μεταφέρει μνήμες τόπων που οι νεότεροι δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ.
Γι’ αυτό τα πολιτιστικά συγκροτήματα της ομογένειας γίνονται μικρές κιβωτούς πολιτισμού, μέσα στις οποίες διασώζονται η μουσική, οι φορεσιές, οι χοροί και η συλλογική μνήμη.
