Πρωτοφανή χαρακτηρίζει ο ομότιμος καθηγητής Δυναμικής, Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ και πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, Ευθύμης Λέκκας, τα φαινόμενα που εκδηλώθηκαν με τους σεισμούς 7,2 & 7,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ στη Βενεζουέλα, βάσει των καταγραφών της ελληνικής αποστολής. Η αποστολή, στην οποία συμμετείχε και ο ομότιμος καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας του ΕΜΠ Παναγιώτης Καρύδης, είχε στόχο την επιστημονική, τεχνική, επιχειρησιακή και ανθρωπιστική συνδρομή στην πληγείσα χώρα.
Τα πρωτοφανή φαινόμενα τα οποία παρατήρησε η ελληνική αποστολή και αποτελούν μοναδικά γεωδυναμικά γεγονότα είναι τα ακόλουθα:
Οι δύο τεράστιοι σεισμοί εκδηλώθηκαν με χρονική διαφορά της τάξεως των 39”, γεγονός που δεν έχει καταγραφεί ποτέ στο παρελθόν και αποτελεί νέο δεδομένο σεισμικότητας. Άλλοι μεγάλοι δίδυμοι σεισμοί, όπως για παράδειγμα αυτοί της Τουρκίας το 2023 στην Αντιόχεια, είχαν ένα χρονικό παράθυρο της τάξεως τουλάχιστον των 6 ωρών, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η χρονική διαφορά είναι συνήθως μερικά 24ωρα.
Η ρηξιγενής ζώνη που ενεργοποιήθηκε και έδωσε τους δύο μεγάλους σεισμούς έχει μήκος της τάξεως τουλάχιστον των 300 χλμ (San Sebastian Fault), γενική διεύθυνση ΑΔ, αναπτύσσεται κατά μήκος της βόρειας ακτογραμμής της Βενεζουέλας και οριοθετεί την πλάκα της Νότιας Αμερικής με την πλάκα της Καραϊβικής. Πρόκειται καθαρά για ρήγματα δεξιόστροφης οριζόντιας ολίσθησης.
Καμία βλάβη δεν παρατηρήθηκε στη στενή και επικεντρική περιοχή των σεισμών (San Felipe, Morón, Valencia). Είναι χαρακτηριστικό ότι στην περιοχή του επίκεντρου, ακόμα και παλαιότερες κατασκευές χωρίς αντισεισμική θωράκιση δεν έπαθαν την παραμικρή ζημιά.
Αντίθετα, συσσωρευμένες εκατοντάδες καταρρεύσεις, αλλά και σημαντικές βλάβες, παρατηρήθηκαν 200 km ανατολικά του επικέντρου στην παράκτια περιοχή La Guaira – Αεροδρομίου, Catia La Mar, Caraballeda. Οι περιοχές αυτές αποτελούν και το μακροσεισμικό επίκεντρο των επιπτώσεων. Οι βλάβες στις ανωτέρω περιοχές αφορούν τόσο κτήρια μικρού ύψους και όγκου, όσο και τεράστια κτήρια 20 και 30 ορόφων.
Αντίθετα στην περιοχή του Καράκας δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές βλάβες, παρά μόνο καταρρεύσεις περίπου 10 κτηρίων μεγάλου ύψους και σημαντικού όγκου, αριθμός πολύ μικρός σε σχέση με τις εκατοντάδες χιλιάδες κατασκευές που συνθέτουν το οικιστικό περιβάλλον της πρωτεύουσας της χώρας. Εκτιμάται ότι οι ρηξιγενείς ζώνες που διέρχονται από το Καράκας ανήκουν σε ρηξιγενείς δομές παράλληλες με την βόρεια ζώνη, οι οποίες και δεν ενεργοποιήθηκαν.
Οι συσσωρευμένες χιλιάδες καταρρεύσεις κτηρίων με μεγάλο ύψος, τα οποία ήταν θεμελιωμένα σε χαλαρές παράκτιες και ποταμοχειμάρριες αποθέσεις της ακτογραμμής (μεγάλης ιδιοπεριόδου) συντονίστηκαν με την μεγάλη ιδιοπερίοδο των σεισμικών κυμάτων (λόγω της μεγάλης απόστασης από το επίκεντρο), διαμορφώνοντας έτσι ένα καταστροφικό πλαίσιο στο οποίο δεν ήταν δυνατό να αντεπεξέλθουν ούτε παλαιότερες, αλλά ούτε νεότερες κατασκευές. Σε αυτό συνέβαλε το γεγονός ότι οι κατασκευές υποβλήθηκαν σε μια ταλάντωση αρκετών λεπτών λόγω της μικρής χρονικής διαφοράς εκδήλωσης των σεισμών.
Ειδικότερα, πριν ακόμα περατωθεί η ταλάντωση από τον πρώτο σεισμό, τα κτήρια προσβλήθηκαν από την δεύτερη ταλάντωση, η οποία ήταν ακόμα εντονότερη και μεγαλύτερης διάρκειας.
Χαρακτηριστικό είναι εκτός της στενής παράκτιας ζώνης, με τις γεωλογικές, γεωτεχνικές και εδαφομηχανικές συνθήκες που αναπτύχθηκαν, το γεγονός ότι στις παρακείμενες περιοχές, και στις οποίες αναπτύσσονται μεταμορφωμένοι βραχώδεις γεωλογικοί σχηματισμοί, δεν παρατηρήθηκαν συστηματικές καταρρεύσεις ή βλάβες, καθώς διαμορφώθηκε ένα τελείως διαφορετικό γεωδυναμικό πλαίσιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε περιοχές με πολύ φτωχή ποιότητα κατασκευών και με μεγάλη πυκνότητα δόμησης και πληθυσμού (φαβέλες) παρατηρήθηκαν μηδενικές βλάβες.
Η ανάλυση των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν από την ελληνική αποστολή θα συνεχιστεί το επόμενο χρονικό διάστημα και θα παρουσιαστεί μέσω του ειδικού επιστημονικού τεύχους Newsletter of Environmental, Disaster, and Crises Management Strategies, που εκδίδεται υπό την αιγίδα του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
