Δυσκολότερος από ό,τι εκτιμάτο μέχρι σήμερα γίνεται ο στόχος να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Προγράμματος του ΟΗΕ για το Περιβάλλον (UNEP), ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η παγκόσμια θερμοκρασία αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,7 έως 1,8 βαθμούς Κελσίου μέχρι το τέλος του αιώνα.
Η προειδοποίηση έρχεται παρά την ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την εφαρμογή πολιτικών για τον περιορισμό των εκπομπών σε αρκετές χώρες. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, απαιτούνται πολύ πιο αποφασιστικές παρεμβάσεις και άμεσες περικοπές των αερίων του θερμοκηπίου, προκειμένου να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η άνοδος της θερμοκρασίας.
Οι αναγκαίες μειώσεις εκπομπών έως το 2040
Για να συγκρατηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας στους 1,7 με 1,8 βαθμούς Κελσίου, οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να μειωθούν κατά 18% έως το 2030, κατά 45% έως το 2035 και κατά 69% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025.
Ωστόσο, οι υφιστάμενες δεσμεύσεις των κρατών απέχουν σημαντικά από αυτούς τους στόχους. Με βάση τα σχέδια που έχουν κατατεθεί, η μείωση των εκπομπών υπολογίζεται μόλις σε 5% έως 8% μέχρι το 2030 και σε 11% έως 15% μέχρι το 2035.
Η απόσταση ανάμεσα στις απαιτούμενες περικοπές και στις σημερινές δεσμεύσεις αναδεικνύει το μέγεθος της προσπάθειας που χρειάζεται για να περιοριστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Έως 2,8 βαθμούς η άνοδος με τις σημερινές πολιτικές
Οι προβλέψεις είναι ακόμη πιο ανησυχητικές εάν συνεχιστεί η εφαρμογή των σημερινών πολιτικών χωρίς πρόσθετα μέτρα. Σε αυτή την περίπτωση, η μέση θερμοκρασία του πλανήτη εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 2,8 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα.
Ακόμη και αν οι χώρες υλοποιήσουν πλήρως τις κλιματικές δεσμεύσεις που έχουν ήδη αναλάβει, η άνοδος προβλέπεται να φτάσει τους 2,6 βαθμούς Κελσίου. Και οι δύο εκτιμήσεις είναι υψηλότερες από εκείνες της προηγούμενης χρονιάς.
Σύμφωνα με την έκθεση, στην αναθεώρηση των προβλέψεων συμβάλλουν η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, καθώς και οι νεότερες εκτιμήσεις για τις ιστορικές εκπομπές ρύπων.
Γκουτέρες: «Η υπέρβαση δεν ισοδυναμεί με συνθηκολόγηση»
Την ανάγκη να συνεχιστεί η προσπάθεια περιορισμού των εκπομπών υπογράμμισε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ενόψει της COP31, η οποία είναι προγραμματισμένη να πραγματοποιηθεί στην Τουρκία από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου.
«Οι επιπτώσεις είναι ήδη καταστροφικές», αλλά αυτό «δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταθέσουμε τα όπλα», σημείωσε.
«Η υπέρβαση δεν ισοδυναμεί με συνθηκολόγηση. Μπορούμε ακόμα να τη διατηρήσουμε όσο το δυνατόν μικρότερη και βραχύτερη – και να επαναφέρουμε τις θερμοκρασίες κάτω από τον 1,5 βαθμό έως το τέλος του αιώνα», πρόσθεσε ο Γκουτέρες.
Η Συμφωνία του Παρισιού, που υιοθετήθηκε το 2015, προβλέπει τη δέσμευση των κρατών να περιορίσουν την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου και να επιδιώξουν να μην ξεπεράσει τον 1,5 βαθμό σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Ωστόσο, η νέα έκθεση του UNEP εκτιμά ότι οι πιθανότητες να διατηρηθεί η υπερθέρμανση κάτω από το όριο του 1,5 βαθμού «έχουν εξανεμιστεί», έπειτα από δεκαετίες ανεπαρκούς δράσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Ιδιαίτερη ευθύνη αποδίδεται στις πλούσιες χώρες της G20, οι οποίες ευθύνονται για περίπου τα τρία τέταρτα των παγκόσμιων εκπομπών.
Οι συνέπειες κάθε επιπλέον κλάσματος βαθμού
Για ιστορική αποτυχία της πολιτικής ηγεσίας έκανε λόγο ο Μοχάμεντ Άντοου, διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης Power Shift Africa, επισημαίνοντας ότι οι επιστημονικές προειδοποιήσεις ήταν γνωστές εδώ και δεκαετίες, χωρίς να ακολουθηθούν από την απαιτούμενη δράση.
Όπως σχολίασε, «Οι επιπτώσεις θα μετρηθούν σε χαμένες ζωές και όχι μόνο σε βαθμούς υπερθέρμανσης».
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι κάθε επιπλέον κλάσμα του βαθμού πάνω από το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου αυξάνει τον κίνδυνο συχνότερων ακραίων καιρικών φαινομένων και μη αναστρέψιμων μεταβολών στα οικοσυστήματα και στο κλιματικό σύστημα του πλανήτη.
Τα προκαταρκτικά στοιχεία για το 2025 δείχνουν, παράλληλα, ότι οι εκπομπές αυξήθηκαν στις ΗΠΑ, την Ινδονησία και την Κίνα, ενώ μειώθηκαν στην Ινδία, τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η έκθεση του ΟΗΕ επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο την ανάγκη για ταχύτερη και ουσιαστικότερη μείωση των εκπομπών, καθώς οι αποφάσεις των επόμενων ετών θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την ένταση της υπερθέρμανσης και τις συνέπειές της για τις επόμενες γενιές.
