pontosnews.gr
Κυριακή, 15/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής: Γιατί το «Αητέντς επαραπέτανεν» παραμένει το πιο εμβληματικό ποντιακό τραγούδι

Από τα ακριτικά τραγούδια και τους αντάρτες του Πόντου μέχρι τη σημερινή μνήμη, ο αετός εξακολουθεί να πετά πάνω από τις γενιές των Ποντίων

21/06/2026 - 6:07μμ
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Ευάγγελος Μπουγιώτης)

(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Ευάγγελος Μπουγιώτης)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Υπάρχουν τραγούδια που ξεπερνούν τα όρια της μουσικής και μετατρέπονται σε σύμβολα. Για τον ποντιακό ελληνισμό, ένα από αυτά είναι το «Αητέντς επαραπέτανεν»: σε ρυθμό διπάτ’, έχει τραγουδηθεί σε γλέντια, μνημόσυνα, αντάμωματα και εκδηλώσεις μνήμης, διατηρώντας αναλλοίωτη τη δύναμή του στο πέρασμα των δεκαετιών.

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής, αξίζει να θυμηθούμε την ιστορία ενός τραγουδιού που κατάφερε να γίνει αναφορά στην αντίσταση και την ελευθερία.

Ξεκινάμε από τον αετό, ο οποίος κατέχει ξεχωριστή θέση στην ποντιακή παράδοση – εμφανίζεται συχνά σε τραγούδια, θρύλους και αφηγήσεις ως σύμβολο λεβεντιάς, ανεξαρτησίας και υπερηφάνειας. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι πρωταγωνιστεί και σ’ ένα τραγούδι αφιερωμένο στον Πόντιο αντάρτη, το οποίο αρκετοί ερευνητές θεωρούν από τα ελάχιστα ελληνικά δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στον άγνωστο στρατιώτη.

Μέσα από την εικόνα του αετού, οι στίχοι υμνούν τη θυσία εκείνων που έπεσαν χωρίς να αναζητήσουν δόξα ή αναγνώριση, δίνοντας στο τραγούδι μια διαχρονική διάσταση που ξεπερνά τα όρια της ιστορικής συγκυρίας που το γέννησε:

Αητέντς επαραπέτανεν ψηλά ’ς σα επουράνια
και τα τζαγκία ατ’ κόκκινα και το τσαρκούλ’ν ατ’ μαύρον,
εκράτ’νεν και ’ς σα κάρτζα του, παλληκαρί’ βραχιόνας.
–Αητέ μ’ για δώσ’ με ασό κρατείς, για πε με όθεν κείται.
–Ασό κρατώ ’κί δίγω σε, άρ’ όθεν κείται λέγω.
Γιά ποίσον σιδερέν ραβδίν και χάλκινα τσαρούχια
κι έπαρ’ ’σ σο χέρι σ’ το στρατίν κι όλιον το μονοπάτιν.
Ακεί ’ς σο πέραν το ραχίν, ’ς σ’ ελάτ’ επεκεί μέρος,
μαύρα πουλία τρώγ’ν ατον και άσπρα τριγυλίσκουν.
–Φατέστεν πουλία μ’ φατέστεν, φατέστεν τον καρίπην,
’σ σην θάλασσαν κολυμπετής, σ’ ομάλια πεχληβάνος.
’σ σον πόλεμον τραντέλλενας, ρωμαίικον παλικάρι.

«Επαραπέτανεν» ή «επεριπέτανεν»;

Ακόμη και ο τίτλος έχει αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης μεταξύ ερευνητών και μελετητών της ποντιακής παράδοσης.

Ο λαογράφος, συγγραφέας και ερευνητής Στάθης Ευσταθιάδης, στο βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών έργο του Τα τραγούδια του ποντιακού λαού, καταγράφει το τραγούδι ως «Αητέντς επαραπέτανεν» εντάσσοντάς το στο κεφάλαιο «Η μοίρα του Ακρίτα».

Ωστόσο, υπάρχει μια… διαμάχη για το αν το ρήμα είναι παραπέτανεν ή περιπέτανεν, αν και έχει επικρατήσει η εκδοχή που παρουσιάζει ο Στάθης Ευσταθιάδης.

Και ο Άνθιμος Παπαδόπουλος, άλλωστε, στο Ιστορικόν λεξικόν της ποντικής διαλέκτου, δίνει και τα δύο λήμματα (παραπετώ = πετώ υψηλά και περιπετώ = πετώ [πέριξ], ίπταμαι) παραθέτοντας και στα δύο, αναλόγως, τους στίχους του τραγουδιού.

Ένα τραγούδι που δεν γέρασε ποτέ

Ίσως η μεγαλύτερη δύναμη του τραγουδιού να βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν συνδέεται αποκλειστικά με ένα ιστορικό γεγονός ή μια συγκεκριμένη εποχή. Οι στίχοι του μιλούν για την απώλεια, την παλικαριά, την προσφορά και τη μνήμη – έννοιες που παραμένουν επίκαιρες.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το «Αητέντς επαραπέτανεν» εξακολουθεί να συγκινεί γενιές Ποντίων.

Από τις ερμηνείες του ξεχωρίζει μια σπάνια ηχογράφηση των αρχών της δεκαετίας του 1970, με τον Κωστίκα Τσακαλίδη στη λύρα και τον Χρύσανθο στο τραγούδι, συνοδευόμενο από τον ίδιο τον λυράρη στα ρεφρέν.

Ανάμεσα σε εκείνους που είχαν ιδιαίτερη αδυναμία στο τραγούδι ήταν και ο Γιώργος «Ζώρας» Μελισσανίδης. Όπως αναφέρει ο Τάσος Κ. Κοντογιαννίδης στο βιβλίο Ο Ζώρας του Πόντου – Γεώργιος Μελισσανίδης, «όταν το άκουγε χαμογελούσε και μετά δάκρυζε». Μάλιστα, ο φίλος του, στρατηγός ε.α. Νίκος Σαμψών, συγκινημένος από το θάνατό του, εμπνεύστηκε από το ιστορικό ποντιακό άσμα και ζήτησε από τον Θεσσαλονικιό ζωγράφο Θανάση Παπαδομανωλάκη να αποτυπώσει σε πίνακα τον αετό και τον Πόντιο Ακρίτα.

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Παλαιά φωτογραφία της ευρύτερης περιοχής του Ακ Νταγ Ματέν (φωτ. αρχείου: Eski Türkiye Fotoğrafları Arşivi / Akdağmadeni - Yozgat)
ΠΟΝΤΟΣ

Ποσουγιούκ (Πόσικ): Το ποντιακό χωριό του Ακ Νταγ Ματέν – Μια νέα ζωή στις Σέρρες

14/11/2026 - 9:49μμ
Με ποντιακές φορεσιές στο Ντουμπάι, για το «Festival Dancing Dunes» (φωτ.: Πολιτιστικός Όμιλος Παραδοσιακών Χορών «Ρωμιοσύνη»)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πόντος και Καρς «ταξίδεψαν» στο Ντουμπάι – Τα παιδιά της «Ρωμιοσύνης» και οι χοροί τους

14/11/2026 - 3:07μμ
Πέτρινα κτίσματα στη Σάντα του Πόντου, μία από τις στάσεις της νέας διαδρομής (φωτ. αρχείου: Anadolu)
ΠΟΝΤΟΣ

Κάθοδος των Μυρίων: Μια νέα τουριστική διαδρομή από την Ανατολία ως την Τραπεζούντα

14/11/2026 - 2:37μμ
Ο διεθνούς φήμης ιστορικός Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών του Zoryan Institute (πηγή: zoryaninstitute.org)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ινστιτούτο Ζοριάν: Ο καθηγητής Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών

14/11/2026 - 12:19μμ
(Πηγή: poe.org.gr)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια: Φιλολογικό μνημόσυνο στη Νέα Φιλαδέλφεια για την Πόντια λαογράφο

14/11/2026 - 11:54πμ
Τμήμα της αφίσας της διοργάνωσης
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων: Σήμερα το 34ο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο στο Πολύστυλο Καβάλας

14/11/2026 - 11:31πμ
(Στιγμιότυπο από το βιντεοκλίπ)
ΠΟΝΤΟΣ

«Ζαντία»: Το μαγικό φίλτρο των Ποντίων στο νέο τραγούδι του Γιώργου Τσιφτελίδη – Και ένα απολαυστικό βιντεοκλίπ

14/11/2026 - 12:12πμ
Ένας από τους χάρτες της Αυτόνομης Δημοκρατίας του Πόντου που τυπώθηκαν στις αρχές του περασμένου αιώνα σε καρτ ποστάλ, σε ασπρόμαυρη μορφή (φωτ.: pinterest.com)
ΠΟΝΤΟΣ

Αρχιμαν. Πανάρετος Τοπαλίδης: Ο Πόντος ανά τους αιώνας – Το αντάρτικο σώμα της Τραπεζούντας

13/11/2026 - 10:06μμ
Κόσμος έξω το σπίτι-μουσείο του Μουσταφά Κεμάλ για την 88η επέτειο από το θάνατό του. Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Anadolu / Ayhan Mehmet)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Θεσσαλονίκη: Η Εύξεινος Λέσχη αντιδρά στις τιμές στον Μουσταφά Κεμάλ

13/11/2026 - 4:04μμ
Κατάστημα πήλινων σκευών στο Μόλοζ της Τραπεζούντας. Μπροστά στην είσοδο διακρίνονται στάμνες, πιθάρια και μικρότερα αγγεία (πηγή: Τεχνικό Πανεπιστήμιο Καραντενίζ / Κατάλογος Ιστορικής Αρχιτεκτονικής Τραπεζούντας)
ΠΟΝΤΟΣ

Τραπεζούντα: Η παλιά γειτονιά των Ελλήνων αγγειοπλαστών αποκτά μουσείο

13/11/2026 - 2:57μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Άποψη του ψηφιδωτού στο apodyterium (φωτ.: ΥΠΠΟ)

Ερέτρια: Τα ρωμαϊκά λουτρά αποκαλύπτουν την καθημερινή ζωή μιας πόλης πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια

2 ώρες πριν
(Φωτ.: cretans.ca)

«Κνωσός»: 65 χρόνια με την Κρήτη στην καρδιά – Οι ρίζες, οι μνήμες και η παράδοση ταξιδεύουν στο Τορόντο

3 ώρες πριν
(Φωτ.: ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ / EUROKINISSI)

Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος»: Αποκαθίσταται η ομαλότητα στις πτήσεις προς τις ΗΠΑ μετά τις πολύωρες καθυστερήσεις

3 ώρες πριν
(Φωτ.: ΕΟΞ)

Παγκόσμιο Κύπελλο Σπάθης: Χάλκινο μετάλλιο για τη Γεωργιάδου στο Κάιρο

3 ώρες πριν
(Φωτ.: EPA / Andy Rain)

Ιταλία: Βαρύ πλήγμα στη Meta για τα προσωπικά δεδομένα – Πρόστιμο 805 εκατ. ευρώ για τις φωτογραφίες των χρηστών

4 ώρες πριν
Παλαιά φωτογραφία της ευρύτερης περιοχής του Ακ Νταγ Ματέν (φωτ. αρχείου: Eski Türkiye Fotoğrafları Arşivi / Akdağmadeni - Yozgat)

Ποσουγιούκ (Πόσικ): Το ποντιακό χωριό του Ακ Νταγ Ματέν – Μια νέα ζωή στις Σέρρες

4 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV