Το σώμα μας θυμάται – αλλά το ανοσοποιητικό μας έχει την πιο… δυνατή μνήμη, σύμφωνα με δεκαετή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό EMBO Reports. Και αυτή η μοριακή μνήμη σχετίζεται με το αυξημένο σωματικό βάρος, μιας και –όπως φαίνεται– ακόμα και μετά την απώλεια κιλών ο ανθρώπινος οργανισμός παραμένει εκτεθειμένος σε μεγαλύτερο κίνδυνο για νοσήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, εντόπισε ότι κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, γνωστά ως Τ βοηθητικά κύτταρα (CD4+), διατηρούν μια μακροχρόνια «μνήμη» της παχυσαρκίας.
Οι σχετικοί δείκτες προσκολλώνται στο DNA μέσω μιας βιολογικής διαδικασίας που ονομάζεται μεθυλίωση του DNA, αφήνοντας ένα αποτύπωμα που μπορεί να διαρκέσει από 5 έως και 10 χρόνια μετά την επιτυχή απώλεια βάρους.
Η «μνήμη» αυτή φαίνεται ότι επηρεάζει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, προκαλώντας δυσλειτουργίες σε βασικές διεργασίες, όπως ο καθαρισμός κυτταρικών υπολειμμάτων και η ρύθμιση της γήρανσης του συστήματος. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και άτομα που έχουν επανέλθει σε φυσιολογικό βάρος ενδέχεται να συνεχίζουν να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων.
Για την εξαγωγή των συμπερασμάτων τους, οι ερευνητές ανέλυσαν ανοσοκύτταρα από τέσσερις διαφορετικές ομάδες:
• ασθενείς με παχυσαρκία που λάμβαναν ενέσεις απώλειας βάρους,
• άτομα με το σπάνιο σύνδρομο Alstrom που συνδέεται με παιδική παχυσαρκία,
• συμμετέχοντες σε πρόγραμμα άσκησης διάρκειας δέκα εβδομάδων, καθώς και
• άτομα φυσιολογικού βάρους ή παχυσαρκίας που είχαν υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική λόγω οστεοαρθρίτιδας.
Η μελέτη ενισχύθηκε και από πειραματικά δεδομένα σε μοντέλα ποντικών με διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, καθώς και από δείγματα αίματος υγιών εθελοντών, επιτρέποντας στους επιστήμονες να κατανοήσουν βαθύτερα τους μηχανισμούς που συνδέουν την παχυσαρκία με τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού.
Ο καθηγητής Κλαούντιο Μάουρο, συνεπικεφαλής της μελέτης, επισημαίνει ότι «η βραχυπρόθεσμη απώλεια βάρους δεν αρκεί απαραίτητα για να μειώσει άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου». Ωστόσο, σημειώνει ότι η διαρκής διαχείριση του σωματικού βάρους ενδέχεται να συμβάλλει στη σταδιακή εξασθένηση αυτής της «μνήμης», κάτι που, όπως τονίζει, απαιτεί περαιτέρω επιστημονική επιβεβαίωση.
