Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να διαμορφώσει ο ίδιος τις εξελίξεις στο Ιράν, σκληραίνοντας τη ρητορική του απέναντι στην Τεχεράνη και ζητώντας «άνευ όρων παράδοση». Παράλληλα, προχωρά σε δημόσιες τοποθετήσεις για το πολιτικό και οικονομικό μέλλον της χώρας, επιχειρώντας να καθορίσει το πλαίσιο της επόμενης ημέρας.
Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι τα σχέδια για αναδιάταξη των ισορροπιών στο Ιράν είναι πολύ πιο περίπλοκα από ό,τι παρουσιάζονται.
Σύμφωνα με το Axios, η στρατηγική της Ουάσινγκτον βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: την πολιτική διαδοχή στην ιρανική ηγεσία, την προσπάθεια διάσπασης του κρατικού μηχανισμού ασφαλείας και τη διαχείριση των επιπτώσεων της κρίσης στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η μάχη για τη διαδοχή στην ηγεσία του Ιράν
Ο Αμερικανός πρόεδρος παραδέχθηκε ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του δολοφονημένου ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, θεωρείται ο επικρατέστερος διάδοχος στην κορυφή της ιρανικής εξουσίας. Ωστόσο, σύμφωνα με δηλώσεις του στο Axios, ο ίδιος αντιτίθεται ανοιχτά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αναλυτές σημειώνουν ότι η στάση αυτή θυμίζει προηγούμενες προσπάθειες της Ουάσινγκτον να επηρεάσει πολιτικές εξελίξεις σε άλλες χώρες, όπως στη Βενεζουέλα, όπου οι ΗΠΑ είχαν επιχειρήσει να στηρίξουν εναλλακτικές ηγεσίες απέναντι στο καθεστώς του Νικολάς Μαδούρο.
Ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Srinjoy Bose από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας επισημαίνει ότι η προσέγγιση αυτή φέρνει στο νου και το πραξικόπημα του 1953 στο Ιράν, όταν οι ΗΠΑ και η Βρετανία στήριξαν την ανατροπή της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης του Μοχάμεντ Μοσαντέκ και την ενίσχυση της εξουσίας του σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί.
Παράλληλα, άλλοι ειδικοί τονίζουν ότι το σημερινό ιρανικό σύστημα εξουσίας είναι πολύ πιο σύνθετο.
Ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης, αλλά και του στρατού, παραμένει καθοριστικός στη λειτουργία του κράτους, γεγονός που δυσκολεύει οποιαδήποτε εξωτερική προσπάθεια επηρεασμού της πολιτικής διαδοχής.
Έκκληση για αποστασία στον κρατικό μηχανισμό
Σε μια κίνηση που πολλοί χαρακτηρίζουν ως προσπάθεια εσωτερικής αποσταθεροποίησης του ιρανικού καθεστώτος, ο Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε δημόσια έκκληση προς μέλη των Φρουρών της Επανάστασης, του στρατού και της αστυνομίας να εγκαταλείψουν την κυβέρνηση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποσχέθηκε «πλήρη ασυλία» και ασφάλεια σε όσους «καταθέσουν τα όπλα», προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι όσοι συνεχίσουν να πολεμούν κινδυνεύουν με «απολύτως βέβαιο θάνατο».
Παρά τις δηλώσεις αυτές, αναλυτές εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο τέτοιες εκκλήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μαζικές αποστασίες. Ακόμη και αν υπάρξουν ρήγματα στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος, δεν υπάρχει καμία σαφής εγγύηση ότι όσοι στραφούν εναντίον της κυβέρνησης θα προστατευθούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη διεθνή κοινότητα.
Η ενεργειακή διάσταση της κρίσης
Παράλληλα με τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις, η Ουάσινγκτον προσπαθεί να περιορίσει τις επιπτώσεις της κρίσης στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η ένταση στην περιοχή επηρεάζει κρίσιμες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία για τη σταθερότητα των τιμών. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του εξετάζει μέτρα, όπως πολιτικές εγγυήσεις κινδύνου για τα δεξαμενόπλοια, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή ροή ενεργειακών προμηθειών.
Παρά τις προσπάθειες αυτές, η αγορά δείχνει ήδη σημάδια αναταραχής. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 35%, ενώ η βενζίνη στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει καταγράψει άνοδο σχεδόν 11% από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η άνοδος των ενεργειακών τιμών θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντικό πολιτικό ζήτημα για τους Ρεπουμπλικάνους ενόψει των επόμενων εκλογών.
Παρόλα αυτά, αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης επιμένουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο και διαθέτουν τα μέσα για να διατηρήσουν τις τιμές υπό έλεγχο, ακόμη και σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής έντασης.
