Σε φάρο της σύγχρονης ιστορικής μνήμης εξελίσσεται το διατηρητέο μεταβιομηχανικό κτήριο της μεταξοϋφαντουργίας «Κωνσταντινίδη-ΗΛΙΟΣ», το οποίο μετονομάστηκε σε «Πολυχώρο Πολιτισμού Ζ» με αφορμή την επίσκεψη του σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά στη Θεσσαλονίκη.
Το κτήριο, όπου λειτουργούν εικαστικά και θεατρικά τμήματα και εργαστήρια, βρίσκεται επί της λεωφόρου Μίκη Θεοδωράκη, στο Δήμο Νεάπολης-Συκεών και πλέον είναι αφιερωμένο στα γεγονότα της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, τα οποία ενέπνευσαν τον Βασίλη Βασιλικό να συγγράψει το βιβλίο του Ζ. Πρόκειται για το βιβλίο που ενέπνευσε το 1969 τον νεαρό, τότε, σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά να το κάνει ταινία με τον ίδιο τίτλο και τη μουσική επένδυση του Μίκη Θεοδωράκη.
Ο ποντιακής καταγωγής σκηνοθέτης βρέθηκε τις προηγούμενες ημέρες στη Θεσσαλονίκη για τη χωροθέτηση του «Δείκτη Μνήμης» – Σημείο Ζ», εκεί όπου έπεσε νεκρός ο Γρηγόρης Λαμπράκης, και το δημοτικό συμβούλιο Νεάπολης-Συκεών αποφάσισε ομόφωνα να δώσει το ίδιο όνομα στο κτηριακό συγκρότημα, σε μια τελετή που διοργανώθηκε προς τιμήν του, σε συνεργασία με το Μουσείο «Μίκη Θεοδωράκη».
«Πρόκειται για αναγέννηση…»
«Βρίσκω τον χώρο καταπληκτικό, όπως και τη μετατροπή του σε κέντρο καλλιτεχνικό και πολιτιστικό. Γνωρίζοντας από που προέρχεται αυτός ο χώρος, μου φαίνεται ότι πρόκειται για μια αναγέννηση. Σ’ αυτόν τον χώρο θα πρέπει να έχουν υποφέρει οι άνθρωποι, να δούλεψαν τρομερά, και να πέρασαν ημέρες πολύ δύσκολες, και ζωές δύσκολες. Σήμερα πια ανοίγεται σε όλους, κυρίως στους νέους για να μάθουν και να κερδίσουν τον καινούριο κόσμο. Είναι μια πολύ έξυπνη και πολύ αισθηματική αλλαγή θα έλεγα. Και λέω μπράβο και στον δήμαρχο και σε όλους αυτούς που το αποφάσισαν», δήλωσε λίγο μετά τη τελετή ο Κώστας Γαβράς.
Λίγο νωρίτερα στην ομιλία του, με τη σεμνότητα που τον διακρίνει, τόνισε ότι «το Ζ είναι του ελληνικού λαού. Αυτοί που αντιστάθηκαν εναντίον της δολοφονίας του Γρηγορίου Λαμπράκη, αυτοί εφηύραν το Ζ. Είπαν “ζει“ κι άρχισαν να γράφουν πάνω στον τοίχο Ζ. Σε αυτούς ανήκει ουσιαστικά και σε αυτούς ανήκει και το περιεχόμενο, δηλαδή οι ιδέες του Λαμπράκη, που ήταν η Ελλάδα και η ειρήνη, ζουν.
»Αυτή είναι η έννοια του Ζ και θέλω να το απομακρύνουμε τελείως από τον κινηματογράφο. Να μπει στις ιδέες αυτό το Ζ, που δεν ανήκει στο φιλμ, αλλά ανήκει σε όλους, σε αυτούς που πάλεψαν εναντίον της δολοφονίας του Λαμπράκη και για τις ιδέες που έφερνε αυτός ο άνθρωπος.
»Είναι μια μνήμη Ζ και είμαι πολύ ευτυχής που το κάνατε έτσι και εσείς, και το δώσατε δίπλα στον Μίκη Θεοδωράκη. Κι αυτό περικλείει μια μεγάλη έννοια», ανέφερε μεταξύ άλλων ο τιμώμενος σκηνοθέτης.
«Ξεχωριστή και ιδιαίτερη η στιγμή»
Τη συγκίνηση του δεν μπορούσε να κρύψει και ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης, ο οποίος υποδέχθηκε και τίμησε τον παγκοσμίως καταξιωμένο και πολυβραβευμένο σκηνοθέτη, παρουσία του Γάλλου Προξένου στη Θεσσαλονίκη Ζαν-Λικ Λαβό, του προέδρου του Μουσείου «Μίκη Θεοδωράκη» Ζάτουνα Πάρη Παρασκευόπουλο, σύσσωμου του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974, των αντιδημάρχων, δημοτικών και τοπικών συμβούλων.
«Είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς που φιλοξενήσαμε στον δήμο μας τον κορυφαίο Έλληνα σκηνοθέτη, και έναν από τους σπουδαιότερους Έλληνες δημιουργούς, τον Κώστα Γαβρά. Τον καλέσαμε για να τον τιμήσουμε αλλά στην πραγματικότητα ο ίδιος μας έκανε την τιμή να δώσει το ‘‘παρών’’ σε μία ξεχωριστή και ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή για εμάς αλλά και για ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη», δήλωσε ο Σίμος Δανιηλίδης.
Μάλιστα, ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών έκανε αναφορά και στον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας Χρήστο Σαρτζετάκη, που ως ανακριτής εκείνη την περίοδο αποκάλυψε και τεκμηρίωσε δικαστικά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη και ανακοίνωσε τη μετονομασία μιας οδού προς τιμή του.
Η τελετή τιμής πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη από κοινό αίθουσα του Κέντρου Χαρακτικής «ΗΛΙΟΣ», αφού πρώτα έγιναν στην κεντρική είσοδο επί της λεωφόρου Μίκη Θεοδωράκη τα αποκαλυπτήρια της πινακίδας για τη μετονομασία του κτηριακού συγκροτήματος υπό το θερμό χειροκρότημα του πολυπληθούς κοινού.
Ακολούθησε η ξενάγηση του υψηλού επισκέπτη και της συζύγου του Μισέλ Γαβρά στους χώρους των θεατρικών εργαστηρίων «ΘΕΣΠΙΣ» και στον εκθεσιακό εικαστικό χώρο.
