Τεράστια πηγή γνώσης για την καθημερινότητα στον Πόντο αποτελούν τα ποντιακά ανέκδοτα. Όχι αυτά που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα μετά την έλευση των προσφύγων, αλλά αυτά που έλεγαν μεταξύ τους, στα παρακάθια, όσο ακόμα ζούσαν στα άγια χώματα.
Γιατί κάπως έτσι βγήκαν αυτά τα ανέκδοτα: στις παρέες που μαζεύονταν στα σπίτια γύρω από μια κεμεντζέ κι ένα ποτήρι ρακή. Ευτράπελα γεγονότα και σχόλια επί απόντων προσώπων ήταν η μαγιά.
Σήμερα, χάρη στην τεχνολογία της ψηφιοποίησης, έχουμε τη δυνατότητα να «βουτήξουμε» στις δεξαμενές που έφτιαξαν περιοδικά όπως η Ποντιακή Εστία, τα Ποντιακά Φύλλα κ.ο.κ. –που ανελλιπώς φιλοξενούσαν ανέκδοτα φερμένα από τον Πόντο–, και να ρίξουμε κλεφτές ματιές στη ζωή των προγόνων μας, αποκομίζοντας ένα επιπλέον κέρδος: την περαιτέρω εξοικείωση με την ποντιακή διάλεκτο.
Το ανέκδοτο που ακολουθεί, από την περιοχή της Χαλδίας, το είχε αποστείλει στην Ποντιακή Εστία ο Μιλτιάδης Γρηγοριάδης, πριν από 70 χρόνια:
Κρίμαν, κρίμαν…
Ο Χουσιλέτες ο Γοργόρτς κ’ η κοτσή η γυναίκα τ’ η Σοφία εζήναν με τον μικρόν τον γεν ατουν τον Γεώρ και την νύφεν ατουν την Σωτήραν. Η γραία όλεν την ημέραν εκοιμάτον ‘ς σην ευώραν, κι απάν ‘ς σο βράδον επέγνεν ‘ς ση λιεγμετερή το Κεπίν κι εκοβάλνεν 2-3 καλάθια τσουλουφένα φασούλα.
Ολονυχτίς με τον γέρον και την νύφεν ατς ετσάκωναν.
Πάντα ο Γοργόρτς έλεγεν άτεν: «Γάρη, η νύφε με τα ξημερώματα σκούται κι’ όλεν την ημέραν σκοτούται ‘ς σα δουλείας, στείλον ατεν να πάη κείται κα…». Άμαν η γραία ωτίν ‘κ’ εδούνεν.
Έναν νύχταν σίτα ετσάκωναν τα φασούλα, η νύφε επέραν ατεν έναν λεπτόν τ’ ομμάτα τς και… εδώκεν ατο φωτίαν. Ασήν εντροπήν ατς ελάγκεψε κι εσκώθεν κι έφυγεν.
Ο Γοργόρτς οτότε είπεν την γραίαν: «Γάρη, ατό η πορδή έξιζέ σε… Η νύφε α σο σίδερον ’κ’ έν’…». Ασ ατότε κι ύστερα άλλο την νύχταν ‘κ’ εφίνεν την νύφεν ν’ εφτάει δουλείας.
Η μάρσα η νύφε εύρεν την ησυχίαν ατς και έλεγεν εκείνε-εκείνεν: «Κρίμαν… κρίμαν… ασού θα εγίνουτον εκείνο το κακόν, τέσκιμ να εγίνουτον κι άλλο εμπροστά»…
