Το νόημα των Διαθηκών Ζωής και το ρόλο τους στην ορθή και ηθική αντιμετώπιση των ασθενών ανέπτυξε κατά τη διάρκεια του 12ου Επιστημονικού Συνεδρίου Ιατρικής ΑΠΘ για τα «Ζητήματα συναίνεσης σε ιατρικές πράξεις από ασθενείς που δεν είναι σε θέση να εξωτερικεύσουν τη βούλησή τους- Διαθήκες Ζωής» η προϊσταμένη του 1ου Νοσηλευτικού Τομέα του νοσοκομείου «Γεννηματάς» και μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ιατρικής ΑΠΘ Ολυμπία Αναστασιάδου.
Συγκεκριμένα, υπογράμμισε ότι «η πρόοδος της ιατρικής τεχνολογίας επιτρέπει πλέον στο ανθρώπινο σώμα να διατηρείται ζωντανό σε συνθήκες που κανονικά θα οδηγούσαν σε θάνατο. Αλλά πολλοί δεν θέλουν να διατηρηθούν στη ζωή αν δεν υπάρχει πιθανότητα ανάκαμψης. Καθώς ορισμένοι ασθενείς δεν είναι σε θέση να εκφράσουν τις επιθυμίες τους, οι επιθυμίες αυτές μπορούν να δηλωθούν εκ των προτέρων μέσα από μια Διαθήκη Ζωής».
Η Διαθήκη Ζωής, όπως εξήγησε η Ολυμπία Αναστασιάδου, είναι ένας τύπος προκαταρκτικής οδηγίας που δηλώνει τους συγκεκριμένους τύπους ιατρικής περίθαλψης που επιθυμεί να λάβει ένας ασθενής όταν δεν θα είναι πλέον σε θέση να λάβει ιατρικές αποφάσεις, λόγω μιας ανίατης ασθένειας ή μόνιμης αναισθησίας.
«Μια Διαθήκη Ζωής έχει συνήθως οδηγίες σχετικά με το αν πρέπει να χρησιμοποιηθούν ορισμένες θεραπείες για να κρατηθεί το άτομο εν ζωή, όπως η χρήση μηχανημάτων αιμοκάθαρσης, αναπνευστικών σωλήνων, σωλήνων σίτισης και καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης. Συνολικά η Διαθήκη Ζωής είναι ένα γραπτό έγγραφο που αντικατοπτρίζει μια πράξη προσωπικής ευθύνης. Είναι ένα εργαλείο για τη λήψη κλινικών αποφάσεων, ιδιαίτερα εφαρμόσιμο σε ασθενείς με χρόνια νοσήματα, που είναι επιρρεπείς στην ανάπτυξη γνωστικών διαταραχών και σε κατάσταση εξάρτησης» συμπλήρωσε.
Σκοπός των Διαθηκών Ζωής, όπως σημείωσε η μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ιατρικής, είναι να περιγράψουν τους στόχους και τις επιθυμίες ενός ατόμου σχετικά με την ιατρική φροντίδα που το διατηρεί στη ζωή, να ορίσουν έναν υπεύθυνο λήψης αποφάσεων για την υγειονομική περίθαλψη που θα μιλήσει εκ μέρους του ασθενούς όταν δεν είναι πλέον σε θέση να συμμετέχει στις αποφάσεις του για τη θεραπεία της υγειονομικής περίθαλψης, να παρέχουν οδηγίες σχετικά με θεραπείες που μπορεί να προσφερθούν για παράταση της ζωής.
Γι αυτό το λόγο περιέχουν ειδικές οδηγίες υγειονομικής περίθαλψης, εκχώρηση πληρεξουσιότητας και ορισμό πληρεξούσιου υγειονομικής περίθαλψης που αποτελεί τον αναπληρωματικό υπεύθυνο της λήψης αποφάσεων.
Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα
«Οι Διαθήκες Ζωής παρέχουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα στον ίδιο τον ασθενή, ακόμα και όταν δεν μπορεί να επικοινωνήσει ο ίδιος με το περιβάλλον του, αλλά συνεχίζει να έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για την ιατρική του φροντίδα. Διασφαλίζεται η αυτονομία του ασθενούς, ο σεβασμός υπερβαίνει τις αρμοδιότητες του ασθενούς επιτρέποντας την πρόβλεψη κλινικών καταστάσεων για τη λήψη σχετικών αποφάσεων εκ των προτέρων.
»Ωστόσο όμως εγείρεται ένα πλήθος ερωτημάτων που άπτεται της βιοηθικής. Σημαντικά ερωτήματα αφορούν το αν ο ασθενής κατανοεί τη διαφορά μεταξύ θεραπειών που μπορούν να σώσουν τη ζωή του και θεραπειών που μπορούν να παρατείνουν τη ζωή του. Οι στόχοι και οι προτιμήσεις των ασθενών για φροντίδα ενδεχομένως να αλλάξουν στο μέλλον, δεδομένου μάλιστα ότι η υγεία και κατά συνέπεια και η ασθένεια αποτελεί μια δυναμική κατάσταση. Ένα ακόμη πρόβλημα ενδέχεται να παρουσιάζεται όσον αφορά στη σαφή και πλήρη κατανόηση των αναγκών και επιθυμιών του ασθενούς από μέρους του εκπροσώπου.
»Η αυτονομία των ασθενών και το δικαίωμα συναίνεσής τους στις ιατρικές πράξεις συνεχίζει να υφίσταται και να απασχολεί σε σημαντικό βαθμό επαγγελματίες υγείας, νομοθέτες, αλλά και το ευρύ κοινό και να εγείρει πλήθος ερωτημάτων» υπογράμμισε η Ολυμπία Αναστασιάδου.
