Κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Βιετνάμ, οι ΗΠΑ μέτρησαν περίπου 50.000 θύματα επί συνόλου 1.500.000 νεκρών. Η χώρα της νοτιοανατολικής Ασίας καταστράφηκε ολοσχερώς, ενώ την ίδια στιγμή η αμερικανική ενδοχώρα απολάμβανε την ησυχία την οποία της προσφέρουν δύο ωκεανοί. Ποια ήταν η έκβαση του πολέμου; Ήττα των ΗΠΑ. Για ποιον λόγο; Γιατί η Ουάσινγκτον ήταν εξαιρετικά πιο ευαίσθητη στο κόστος. Κατά παρόμοιο τρόπο ερμηνεύεται και η απόφαση των Σοβιετικών να εισέλθουν στο Βερολίνο την άνοιξη του 1945 χωρίς δεύτερη σκέψη για τους δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες που θα έχαναν, σε αντίθεση με τον Αϊζενχάουερ.
Πραγματοποιώ την εν λόγω εισαγωγή για να προϊδεάσω ακόμη και τον τελευταίο ανυποψίαστο αναγνώστη για το γεγονός ότι η πρόβλεψη, όσον αφορά τις εξελίξεις στο τουρκοσυριακό μέτωπο, δεν μπορεί να είναι ευθύγραμμη.
Αντιθέτως, είναι παράγωγο πολλών κρίσιμων παραμέτρων οι οποίες άπτονται της διαδικασίας αντίληψης ή παρανόησης, συντεταγμένης εκτίμησης ή και συνεπαγόμενης έκπληξης ενώπιον μιας πραγματικότητας που διαψεύδει αρχικές εκτιμήσεις. Με άλλα λόγια, δεν φθάνουν οι μεταβλητές του «δεύτερου σε μέγεθος στρατού στο ΝΑΤΟ» ή των υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων.
Προφανέστατα ο μεγαλομανής Ερντογάν αρκέστηκε σε αυτές, υποτιμώντας τα αντανακλαστικά των κουρδικών δυνάμεων οι οποίες γνωρίζουν τι τους περιμένει αν δεν πολεμήσουν, ή και των συριακών που, από την πλευρά τους, δεν έχουν να χάσουν πολλά πράγματα. Σε όλα αυτά «έχει πατηθεί μια παύση» έως τη λήξη της «εκεχειρίας», η οποία απλώς αναβάλλει τις εξελίξεις πριν από την οριστική και αμετάκλητη επιδείνωση.
Ο Αχμέτ Νταβούτογλου, του οποίου τα διδάγματα ακολουθεί ο Τούρκος πρόεδρος, θεωρούσε ότι καθεστώτα όπως του Άσαντ είναι παράγωγα μιας ψευδεπίγραφης αποαποικιοποίησης, η οποία ουδέποτε ολοκληρώθηκε καθώς δεν εμπεδώθηκε η «πραγματική δημοκρατία» και η δυνατότητα των ανθρώπων να λειτουργούν ως πολίτες εντολείς.
Αυτό σημαίνει ότι η νομενκλατούρα του AKP θεωρούσε και θεωρεί ότι έχει απέναντί της εν πολλοίς απονομιμοποιημένα καθεστώτα, έτοιμα να καταρρεύσουν, που διατηρούνται εν ζωή από τις κακές Δυτικές μεγάλες δυνάμεις.
Όταν οι Δυτικοί εγκαταλείψουν αυτά τα καθεστώτα, τότε η Τουρκία θα «κάνει περίπατο». Προφανώς όλο αυτό ενέχει μια επιτηδευμένη πονηριά, καθώς στη θέση των κακών Δυτικών δεν θα υπάρξει η πραγματική δημοκρατία, αλλά θα επιβληθεί ο τουρκικός ηγεμονισμός. Ωστόσο αυτό αποκρύπτεται συστηματικά, και γι’ αυτό, για τους γνώστες της θεωρίας, ο νεοοθωμανισμός τεκμαίρεται ως πρόταγμα της realpolitik με επαναστατικό (κατά Martin Wight) μανδύα.
Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τις τρέχουσες στρατιωτικές επιχειρήσεις; Υποτιμήθηκαν τα αντανακλαστικά αντισυσπείρωσης των συριακών και των κουρδικών δυνάμεων και κατ’ επέκταση ο βαθμός ύπαρξης ορθολογικού κριτηρίου. Με άλλα λόγια, η Τουρκία χρύσωσε το ηγεμονικό χάπι της με το περιτύλιγμα της ειρηνοποιού δύναμης (βλ. «Πηγή Ειρήνης»!), αλλά η συγκεκριμένη ρητορική προσκρούει σε ορθολογιστικά ένστικτα, καθώς οι μεν Κούρδοι γνωρίζουν ότι το κόστος τους από μια οριστική τουρκική επιβολή θα είναι δυσβάστακτο, κινδυνεύοντας με εθνοκάθαρση, το δε καθεστώς Άσαντ διαθέτει μια συντεταγμένη γραφειοκρατία χιλιάδων ευνοουμένων που θα υπερασπίσουν με θέρμη τα κεκτημένα τους.
Μπορεί δηλαδή να μην υπάρχει καλλιεργημένη εθνική συνείδηση, και σε αυτό να «στοιχημάτιζαν» οι Τούρκοι, αλλά παρατηρείται ένας τυπικός κρατικός ορθολογισμός ο οποίος λειτουργεί και θα προκαλέσει κόστος. Εδώ, λοιπόν, επανερχόμαστε στις αρχικές περιγραφές: Μέχρι πόσο κόστος θα αντέξει ο Ερντογάν; 10, 100 ή 1.000 νεκρούς την εβδομάδα; Για πόσο διάστημα; μία εβδομάδα, έναν μήνα ή έναν χρόνο; Επειδή κατά τα λοιπά και η Τουρκία διαθέτει ένα ορθολογικό σύστημα λήψης αποφάσεων, το οποίο προσμετρά το κόστος και το όφελος κάθε πράξης, αν το κόστος καταστεί δυσθεώρητο, θα απεγκλωβιστεί άμεσα η Τουρκία;
Και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στο κύρος και στην αξιοπιστία του νεοοθωμανικού εγχειρήματος;
Ρητορικά ερωτήματα για να περιγραφεί το αδιέξοδο στο οποίο περιέρχεται σταδιακά η Τουρκία, ήτοι έναν πόλεμο κατατριβής από τον οποίο θα δυσκολευτεί να αποδεσμευτεί επιτυχώς, επειδή αργά ή γρήγορα ο «δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ» θα κληθεί να αναλάβει κατ’ ουσία αστυνομικά καθήκοντα και μάλιστα σε ξένο –μεσανατολικό– έδαφος έναντι αντάρτικων ομάδων, οι οποίες δεν θα έχουν να χάσουν απολύτως τίποτα. Ας ρωτήσει ο Ερντογάν για την εμπειρία των Αμερικανών στο Ιράκ.
