Ως ένα πραγματικό πρόβλημα που είναι ευρύτερο και βαθύ και από το οποίο βλέπουμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου χαρακτήρισαν οι ειδικοί την παιδική κακοποίηση, ζητώντας συνεχή επαγρύπνηση και ευαισθητοποίηση. Η Ένωση «Μαζί για το παιδί» διοργάνωσε την 1η Δεκεμβρίου ημερίδα που επικεντρώθηκε στο τρίπτυχο κατά της κακοποίησης, το οποίο είναι η ενημέρωση, η πρόληψη και η επικοινωνία.
Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στην Ελλάδα οι 9 στις 10 περιπτώσεις παιδικής κακοποίησης δεν αναφέρονται ποτέ, και παραμένουν χωρίς διάγνωση και αντιμετώπιση.
Σύμφωνα με τις έρευνες το 50% των παιδιών στη χώρα μας έχει ζήσει τουλάχιστον μία εμπειρία σωματικής βίας, το 1 στα 10 παιδιά έχει υποστεί σεξουαλική βία, ενώ τα 3 στα 10 θεωρούν ότι είναι παραμελημένα. Παράλληλα, η μία στις τέσσερις Ελληνίδες άνω των 15 ετών έχει υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία τουλάχιστον μία φορά στη ζωή της.
Προσοχή στα σημάδια
Ο ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης «Μαζί για το παιδί» περιγράφοντας τον τύπο των παιδιών που πέφτουν θύματα κακοποίησης μίλησε για κοινωνικά περιθωριοποιημένα και πιο ευάλωτα άτομα. Τα «σημάδια» στα οποία θα πρέπει να δοθεί προσοχή είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση του παιδιού, η αδυναμία του να αγαπήσει ή να εμπιστευτεί, η επιθετικότητα, ο θυμός, το άγχος, ο φόβος, και οι παραβατικές ή αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.
«Όταν καταλαβαίνουμε ότι υπάρχουν δυσκολίες στην οριοθέτηση της συμπεριφοράς, επιθετικότητα, παραβατικότητα και απομόνωση, προσπαθούμε να διερευνήσουμε το ενδεχόμενο κακοποίησης», εξήγησε ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής του «Μαζί για το παιδί» Λευτέρης Πετρόπουλος.
Από τη μεριά της η καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Ελένη Λαζαράτου διευκρίνισε ότι το φαινόμενο αφορά όλες τις μορφές σωματικής, σεξουαλικής και συναισθηματικής κακοποίησης, την παραμέληση ή την αμέλεια φροντίδας και θεραπείας, την εμπορευματοποίηση και την κάθε είδους εκμετάλλευση του παιδιού. Η έρευνα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου για 90 περιστατικά σωματικής κακοποίησης το διάστημα 2005-2015 έδειξε ότι στο 54,4% των περιπτώσεων θύτης ήταν ο πατέρας.
Οι πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες
Στην ημερίδα τονίστηκε ότι οι πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες θεωρούνται τα βρέφη και τα παιδιά έως 4 ετών. «Οι συγκεκριμένες κατηγορίες κακοποιούνται συχνότερα, ενώ διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου», υποστήριξε η οικογενειακή ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Αλεξία Βερνίκου. Μάλιστα αναφέρθηκε στο «σύνδρομο του ταρακουνήματος» (shaken baby syndrome) που αποτελεί την πιο διαδεδομένη μορφή σωματικής κακοποίησης σε βρέφη και παιδιά έως 2 ετών. Πρόκειται για τη σοβαρή εγκεφαλική βλάβη που προκαλείται όταν ο ενήλικας τινάζει βίαια ένα βρέφος ή ένα μικρό παιδί.
Το 25% των περιστατικών οδηγούνται σε θάνατο και το 60% των περιπτώσεων έχουν μόνιμες αναπηρίες στη ζωή τους.
Η παιδική κακοποίηση, σημείωσε από τη μεριά της η Μαρίνα Μαρτίνου, προκαλεί ευπάθεια στη μελλοντική ψυχοπαθολογία και ιδιαίτερα στη μετατραυματική αγχώδη διαταραχή, ενώ «μπορεί να συντελεί στην ανάπτυξη προβλημάτων συμπεριφοράς, όπως η σεξουαλική δυσλειτουργία». Εξίσου ανησυχητικό είναι και το στοιχείο που αναδεικνύεται από τις τελευταίες έρευνες μιας και δείχνει ότι οι τραυματικές εμπειρίες μπορεί να επηρεάσουν και τις επόμενες γενιές που «κληρονομούν» τις επιπτώσεις του προβλήματος.
Κακοποίηση μέσω διαδικτύου
Στην εποχή του διαδικτύου και των social media η κακοποίηση μπορεί να συμβεί ανά πάσα ώρα και στιγμή, με πιο διαδεδομένη μορφή το «sextortion», δηλαδή τον σεξουαλικό διαδικτυακό εξαναγκασμό και εκβιασμό με φωτογραφίες ή βίντεο. Επιπλέον υπάρχει το sexting (ανταλλαγή αισθησιακών και ερωτικών μηνυμάτων, φωτογραφιών ή βίνετεο) και το grooming (προετοιμασία ανηλίκου για μια σεξουαλική σχέση στον πραγματικό κόσμο).
«Η εφηβεία είναι η πιο ευάλωτη ηλικιακή ομάδα σε ό,τι αφορά το cyber grooming. Το 76% των ατόμων που παρενοχλήθηκαν σεξουαλικά ήταν έως 15 ετών, τα περισσότερα κορίτσια», ανέφερε η κλινική ψυχολόγος Νιόβη Μιχαλακοπούλου.
Κορίτσια είναι και τα περισσότερα θύματα του cyberbullying, του διαδικτυακού εκφοβισμού. Σε έρευνα που έγινε σε επτά ευρωπαϊκές χώρες η Ελλάδα και η Ρουμανία εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά στη διαδικτυακή κοροϊδία και των εξευτελισμό ανηλίκων, στη διάδοση φημών μέσα από ψεύτικα προφίλ, ή στη χρήση προσωπικών στοιχείων και φωτογραφιών χωρίς συγκατάθεση.
