Η πραγματική κατάσταση στο προσφυγικό και η προσπάθεια της διαφορετικής διαχείρισής του, αποτελούν ένα βασικό κίνητρο της επίσκεψης του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα την ερχόμενη εβδομάδα στην Τουρκία, σύμφωνα με πηγές της κυβέρνησης που επικαλείται το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η ελληνική πλευρά έχει καταστήσει σαφή τη θέση της πως δεν μπορεί να υπάρξει μια ουσιαστική προσπάθεια διευθέτησης της προσφυγικής κρίσης χωρίς συνεννόηση της ΕΕ με την Τουρκία. Σε αυτή την κατεύθυνση ο Α. Τσίπρας χαιρέτισε ως θετικό γεγονός τις αποφάσεις για σύνοδο ΕΕ-Τουρκίας που έχει προγραμματιστεί για τις 29 Νοεμβρίου και την αναγκαιότητα διαλόγου και συνεννόησης με την τουρκική κυβέρνηση (πρόταση που είχε θέσει πρώτος ο ίδιος τον περασμένο Απρίλιο σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου).
Η κατάσταση σε αριθμούς
Αποτυπώνοντας σε μία φράση το πώς διαμορφώνεται η σημερινή πραγματικότητα γύρω από το ζήτημα των προσφυγικών ροών, ο πρωθυπουργός δήλωνε μετά τη διήμερη Σύνοδο Κορυφής για τη Μετανάστευση και την άτυπη σύνοδο των κρατών-μελών της ΕΕ για το Προσφυγικό, στη Βαλέτα της Μάλτας, ότι «ο δυτικός κόσμος, η Ευρώπη, βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Μέσα στο 2015 εκτιμάται ότι από την Τουρκία έχουν περάσει σε ευρωπαϊκό έδαφος 640.000 άνθρωποι.
Μέχρι στιγμής, από την Ελλάδα και την Ιταλία, (όπου έχουν περάσει άλλες 140.000) έχουν μετεγκατασταθεί 48 στην Φιλανδία, 19 στην Γαλλία, 12 στην Ισπανία και 30 στο Λουξεμβούργο. Σημειώνεται ότι μόνο ένα μέρος από τις συνολικά 28 χώρες της ΕΕ έχει προσφέρει 3.500 θέσεις μετεγκατάστασης, έναντι του στόχου των 160.000 που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Στην άτυπη σύνοδο της Μάλτας, ο Αλέξης Τσίπρας ανέδειξε την αναγκαιότητα: α) να αυξηθεί ο αριθμός των «θέσεων υποδοχής» στις χώρες της ΕΕ, ώστε να έχει αντιστοιχία ο αριθμός των προσφύγων που θα απορροφά η κάθε χώρα ανάλογα με τα πραγματικά μεγέθη των προσφυγικών ροών, β) να αναλάβουν την ευθύνη και οι 28 χώρες, γ) αυτό να είναι δεσμευτικό.
Επιδιώκεται διαφορετική διαχείριση του ζητήματος
Υπό τα παραπάνω δεδομένα, πηγές της κυβέρνησης σημειώνουν πως είναι προφανές ότι το ζήτημα απαιτεί διαφορετική διαχείριση, και αυτό επιδιώκει η ελληνική πρωτοβουλία. Η διαχείριση αυτή πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο τομείς: α) το χτύπημα των δικτύων παράνομης διακίνησης ανθρώπων, β) και την διαδικασία επανεγκατάστασης προσφύγων στις Ευρωπαϊκές Χώρες, από το τουρκικό έδαφος.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, έχει ζητήσει οικονομική στήριξη για την φύλαξη των συνόρων της και την δημιουργία κέντρων υποδοχής, καθώς και άλλα μέτρα, όπως η χαλάρωση της βίζας Τούρκων πολιτών για είσοδο στην ΕΕ, το ξεπάγωμα της ενταξιακής διαδικασίας της γειτονικής χώρας στην ΕΕ, και η θέσπιση Συνόδων ΕΕ- Τουρκίας.
Συνεννόηση ΕΕ-Τουρκίας, με τη διασφάλιση συγκεκριμένων αποτελεσμάτων
Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν πως η Ελλάδα θεωρεί ότι «η συνεννόηση μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας πρέπει να προχωρήσει προς αυτές τις κατευθύνσεις, διασφαλίζοντας συγκεκριμένα αποτελέσματα».
- Η στήριξη προς την Τουρκία για την φύλαξη των συνόρων της, θα πρέπει να συνδέεται με το αποτελεσματικό χτύπημα των κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης.
- Η στήριξη για την δημιουργία κέντρων υποδοχής, θα πρέπει να συνδέεται με την δημιουργία μηχανισμών επανεγκατάστασης προσφύγων στην Ευρώπη κατευθείαν από το τουρκικό έδαφος.
- Το χαλάρωμα της βίζας θα πρέπει να συνδεθεί με μια συμφωνία επανεισδοχής μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας (η συμφωνία επανεισδοχής προβλέπει ότι όσοι μπαίνουν παράνομα στην Ευρώπη από τουρκικό έδαφος, θα πρέπει να επιστρέφουν εκεί. Τέτοια συμφωνία υπάρχει σήμερα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά δεν εφαρμόζεται).
- Σε ό,τι αφορά την ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας, η Ελλάδα υποστηρίζει το ξεπάγωμά της, αλλά με συντεταγμένο τρόπο. Στην προσπάθεια αυτή πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι θέσεις της Κύπρου, που μεταξύ άλλων ζητά να αρθούν οι αποκλεισμοί που έχει επιβάλει η Τουρκία στις μεταφορές από τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της.
Οι πηγές της κυβέρνησης τονίζουν ότι η Ελλάδα θα αξιοποιήσει τις επαφές της με την Τουρκία, συμμετέχοντας ενεργά στην ατζέντα της Συνόδου ΕΕ-Τουρκίας, που έχει καθοριστεί για τις 29 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, και επισημαίνουν ακόμα πως με αυτό τον οδικό χάρτη η Ελλάδα υλοποιεί τον στόχο που έχει θέσει, να αναλάβει ενεργό ρόλο, στην συνεννόηση της ΕΕ με την Τουρκία.
Η Ελλάδα θα λαμβάνει αναλυτική γνώση για κάθε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία προς την Τουρκία
Στην ίδια κατεύθυνση, η Ελλάδα έχει ζητήσει και έχει λάβει σχετικές διαβεβαιώσεις ότι θα της γνωστοποιείται κάθε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία προς την Τουρκία, όπως αυτή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με το σχετικό Σχέδιο Δράσης των 17 σημείων. Η ενημέρωση αυτή αφορά τις επαφές Ευρωπαίων αξιωματούχων με την τουρκική κυβέρνηση, αλλά και την προετοιμασία τους.
Η ελληνική πλευρά έχει αποσπάσει τη δέσμευση ότι δεν θα ξανατεθεί το θέμα περί «κοινών περιπολιών».
Επίσης, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν μπαίνει σε καμία συζήτηση για κοινές περιπολίες με την Τουρκία, καθώς το ζήτημα άπτεται των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Σύμφωνα με πληροφορίες, όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός σε επαφές του στο περιθώριο της Συνόδου της Μάλτας «είναι σαν να τίθεται θέμα κοινών περιπολιών γερμανικής και τουρκικής αστυνομίας σε μια γερμανική πόλη». Η ελληνική πλευρά, κατά τις ίδιες πληροφορίες, έχει αποσπάσει την δέσμευση ότι το θέμα αυτό δεν θα ξανατεθεί και ότι η διατύπωση θα αντικατασταθεί με τον όρο «συντονισμένες ενέργειες», που δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας σε ζητήματα κυριαρχίας.
«Η “πολιτική του φράκτη” δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα, αντίθετα απειλεί τη συνοχή της Ευρώπης»
Σε κάθε περίπτωση (όπως έκανε ο Αλέξης Τσίπρας και κατά την άτυπη σύνοδο), η Ελλάδα μεταφέρει σε κάθε κατεύθυνση το μήνυμα ότι η “πολιτική του φράκτη” και η μετατροπή χωρών, είτε εντός ευρωπαϊκού εδάφους είτε εκτός, σε αποθήκες ανθρώπων, πέραν του ότι είναι ασύμβατη με τις ευρωπαϊκές αρχές, δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα των προσφυγικών ροών, αντίθετα, απειλεί την συνοχή της Ευρώπης.
Υπό αυτό το πρίσμα, η κυβέρνηση τονίζει πως ριζική αντιμετώπιση του προσφυγικού, πέραν της αντιμετώπισης των δικτύων παράνομης διακίνησης και της επανεγκατάστασης προσφύγων από τις γειτονικές προς την Συρία χώρες, μπορεί να υπάρξει μόνο με αντιμετώπιση των αιτίων που προκαλούν τις προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές. Αυτό ήταν και ένα από τα κεντρικά μηνύματα που ανέδειξε ο Έλληνας πρωθυπουργός στη Σύνοδο Κορυφής της Βαλέτας.
Διμερή θέματα και Κυπριακό
Η ελληνική στρατηγική για τα διμερή θέματα λαμβάνει υπ’ όψιν το γεγονός ότι η περιοχή μας βρίσκεται στο επίκεντρο τριών κρίσεων (οικονομικής, ανθρωπιστικής και κρίσης αποσταθεροποίησης). Υπό την οπτική αυτή, η Ελλάδα, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, στηρίζει την προοπτική να παραμείνουν ανοιχτοί και να λειτουργήσουν όλοι οι διπλωματικοί δίαυλοι ανάμεσα στις δύο χώρες. Παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία σε θέματα καθημερινής πολιτικής, που αφορά τομείς όπως οι μεταφορές, η ενέργεια, ο τουρισμός, οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις, η παιδεία, ο πολιτισμός κτλ.
Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, επιδίωξη της ελληνικής πλευράς, που βρίσκεται σε συνεχή και στενή επαφή με την Κύπρο, είναι να δοθεί έμφαση στην ανάγκη να συμβάλει η Τουρκία αποφασιστικά στην δίκαιη και βιώσιμη επίλυση του ζητήματος.
