Τους Μωμόγερους του Καρυοχωρίου Πτολεμαΐδας θα έχουν τη χαρά να παρακολουθήσουν οι Βολιώτες, την Κυριακή 29 Δεκεμβρίου 2013, να χορεύουν στην οδό Ερμού, στην καρδιά του εμπορικού κέντρου της πόλης, ως προσκεκλημένοι της Ενώσεως Ποντίων Νομού Μαγνησίας και του Δήμου Βόλου, με τελικό προορισμό και τέλεση του δρώμενου την πλατεία του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Νικολάου στις 6:00 το απόγευμα.
Το δρώμενο των Μωμόγερων είναι ένας τελετουργικός χορός που προτρέπει τη γη να καρπίσει. Η μεταμφίεση των ανθρώπων σε ζώα ή κακούς δαίμονες και οι θορυβώδεις χοροί έχουν σκοπό την απομάκρυνση του κακού, την προστασία του νεαρού θεού, την καρποφορία και τη βλάστηση.
Κατά πολλούς η λέξη μωμό(γ)ερος προέρχεται από τη σύνθεση της λέξης γέρος με τις αρχαίες μώμος (ψόγος, μομφή) ή μίμος, μια που και οι δύο προσιδιάζουν στις σκωπτικές και μιμητικές παραστάσεις τους και θυμίζουν τους αρχαίους μίμους. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο Μώμος, θεός του γέλιου και της σάτιρας στην αρχαία Ελλάδα, ο οποίος παρότρυνε τους 12 ακόλουθούς του, τους Μωμό(γ)ερους, να βρουν αφορμή για να σατιρίσουν και να προκαλέσουν το γέλιο στους συγκεντρωμένους.
Κατά άλλους το δρώμενο έχει πολεμικό χαρακτήρα και οι ομάδες χορευτών χορεύουν με τελετουργικό τρόπο έναν ατέλειωτο πολεμικό χορό. Οι χορευτικοί θίασοι των μωμό(γ)ερων συγκροτούν σοβαρές και πειθαρχημένες ομάδες, που χορεύουν με την καθοδήγηση του αρχηγού έναν πολεμικό χορό. Με τα παραγγέλματα ο αρχηγός κατευθύνει τις κινήσεις του χορού. Υπάρχουν συνολικά έξι φάσεις του χορού και 15 παραγγέλματα.
Το έθιμο των Μωμό(γ)ερων υπήρχε στην περιοχή του Πόντου από αρχαιοτάτων χρόνων και μεταφέρθηκε στην Ελλάδα από τους πρόσφυγες του χωριού Λιβερά του Πόντου.
Τα μωμο(γ)έρια ή οι μωμό(γ)εροι των Ελλήνων του Πόντου, αρχικά δρώμενο, – εθιμικές παραστάσεις – αγροτών κατά τη διάρκεια του δωδεκαήμερου (Χριστούγεννα – Πρωτοχρονιά – Θεοφάνεια) με ευχετηριακό χαρακτήρα, ρίζες αρχαϊκές και βυζαντινά κατάλοιπα, εξελίσσεται σε λαϊκό παραδοσιακό θέατρο το οποίο “παντρεύεται” με τον χορό, παρουσιάζοντας ένα ιδιαίτερο εθνογραφικό και δραματολογικό ενδιαφέρον και αποτελεί τον προπομπό του ερασιτεχνικού θεάτρου των Ποντίων. Πρόκειται στην ουσία για θεατρική παράσταση.
Στον ποντιακό χορό των μωμό(γ)ερων οι δώδεκα χορευτές συμβολίζουν τους δώδεκα μήνες του χρόνου ενώ η νεαρή νύφη είναι σύμβολο της γονιμότητας και της βλάστησης. Η μεταμφίεση του άνδρα σε γυναίκα συμβολίζει την εναρμόνιση των αντιθέτων αρσενικού και θηλυκού, τη θεία ένωση του άνδρα με τη γυναίκα, που πρέπει να γίνουν ένα για να κερδίσουν υγεία και μακροβιότητα.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του δωδεκαημέρου των εορτών οι μωμό(γ)εροι γυρίζουν σε παρέες στους δρόμους των χωριών χορεύουν και τραγουδούν τα κάλαντα ή άλλους ευχετικούς στίχους, προσδοκώντας τύχη για τη νέα χρονιά. Όταν δύο παρέες μωμό(γ)ερων συναντηθούν, κάνουν ψευτοπόλεμο μεταξύ τους, ώσπου η μία ομάδα να νικήσει και η άλλη να δηλώσει υποταγή.
Το έθιμο, αν και προχριστιανικό, εντάχθηκε από την Εκκλησία στο 12ήμερο, από την παραμονή των Χριστουγέννων μέχρι την ημέρα των Φώτων. Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες αναβιώνει σε χωριά της δυτικής Μακεδονίας από ποντιακούς συλλόγους.
Πηγή: magnesianews.gr
