Η Αγία Σοφία Τραπεζούντας μετατράπηκε σε τζαμί. Οι Ποντιακοί Σύλλογοι απαντούν. H Μέριμνα Ποντίων Κυριών, η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών και η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης έστειλαν επιστολή στην Ελληνική και Τουρκική κυβέρνηση παίρνοντας θέση στο φλέγον αυτό θέμα της μετατροπής της Αγία Σοφία Τραπεζούντας σε τζαμί. Ακολουθεί η επιστολή.
Μέριμνα Ποντίων Κυριών, Έτος Ίδρυσης 1904, Τραπεζούντα, Επανίδρυση 1924, Θεσσαλονίκη, Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, Έτος Ίδρυσης 1927, Αθήνα, Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης, Έτος Ίδρυσης 1933, Θεσσαλονίκη.
Προς:
1) Εξοχότατο Πρόεδρο
της Τουρκικής Δημοκρατίας
κ. Αμπτουλάχ Γκιούλ
2) Εξοχότατο Πρωθυπουργό της Τουρκίας
Κ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
3) Αξιότιμο αντιπρόεδρο
και υπουργό Πολιτισμού
κ. Μπουλέντ Αρίντς
Κοινοποίηση:
1) Εξοχότατο Πρόεδρο
της Ελληνικής Δημοκρατίας
κ. Κάρολο Παπούλια
2) Εξοχότατο Πρωθυπουργό της Ελλάδος
κ. Αντώνη Σαμαρά
3) Αξιότιμο αντιπρόεδρο
και υπουργό Εξωτερικών
κ. Ευάγγελο Βενιζέλο
4) Αξιότιμο Νομάρχη Τραπεζούντας
5) Αξιότιμο Δήμαρχο Τραπεζούντας
Είμαστε απόγονοι Ελλήνων του Πόντου και αποτελεί βαθιά πεποίθησή μας ότι τα μνημεία του οικουμενικού πολιτισμού, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή της ειρηνικής συνύπαρξης και της παγκοσμιοποίησης, αποτελούν πόλο έλξης για τους επισκέπτες και στοιχεία επικοινωνίας των λαών. Τέτοια μνημεία που υπηρέτησαν τον πολιτισμό, τη λατρεία, την παιδεία, τις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες των προγόνων, οι οποίοι υποχρεώθηκαν να τα εγκαταλείψουν κάτω από τις ιστορικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα στην ευρύτερη περιοχή της Μικράς Ασίας, είναι φυσικό να προσελκύουν όλους εμάς τους απογόνους των Ελλήνων του Πόντου.
Οι χιλιάδες επισκέψεις στις περιοχές καταγωγής των προγόνων μας πραγματοποιούνται, ακριβώς γιατί αποκτούν νόημα και περιεχόμενο, όταν παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης στα ιστορικά, αλλά και αρχιτεκτονικά και αισθητικά μνημεία του πολιτισμού που διασώθηκαν μετά την κατάκτηση των περιοχών αυτών από τους Οθωμανούς.
Παρά το γεγονός ότι υπήρξαν κατά καιρούς ολιγωρίες -και όχι μόνο- για την προστασία αντίστοιχων μνημείων, κυρίως μουσουλμανικών και εβραϊκών, στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε άλλες πόλεις της χώρας μας, θεωρούμε πως έχει το ίδιο νόημα η διατήρηση και η φροντίδα τους, η οποία προκαλεί την ειλικρινή ικανοποίησή μας.
Μια ισχυρή απόδειξη της σημασίας που αποδίδει και η Τουρκική Δημοκρατία στα μνημεία του πολιτισμού, που αποτελούν πλούτο πανανθρώπινο και πηγή υπερηφάνειας για κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, αποτελεί και η λειτουργία του ναού της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας ως Μουσείου.
Διαβεβαιώνουμε, με βάση τις εμπειρίες και τα βιώματα μας από τις επισκέψεις μας εκεί, ότι δεν συναντήσαμε κανένα μουσουλμάνο να εκδηλώνει δυσφορία ή άλλες αντιδράσεις, αλλά αντίθετα –ας μας επιτραπεί- διαισθανόμαστε μια εσωτερική ικανοποίηση από την πλευρά τους, γιατί στον τόπο τους διασώθηκε και αξιοποιήθηκε ένα εξαιρετικής σπουδαιότητας μνημείο πολιτισμού.
Έχοντας αυτές τις καταβολές και αυτές τις πνευματικές – πολιτισμικές ευαισθησίες και ανησυχίες, πληροφορούμαστε ότι υπήρξε απόφαση και υλοποιείται η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος.
Πρόδηλο είναι από τη γνώση που έχουμε για τις δυνατότητες της Τουρκικής Δημοκρατίας σήμερα, ότι δεν υπάρχει αδυναμία ανέγερσης ενός νέου τεμένους, εάν επείγουσες ανάγκες το επιβάλλουν, ενώ, όπως δημόσια διατυπώνεται χωρίς αντίρρηση, υπάρχει πληθώρα διαθέσιμων τόπων λατρείας και προσευχής.
Η υλοποίηση συνεπώς της μετατροπής πλήττει και υπονομεύει την διακηρυσσόμενη από την τουρκική ηγεσία πολιτική της ειρηνικής συνύπαρξης, κατανόησης και φιλίας των λαών μας που με πολλούς διαφορετικούς και στο βάθος ομοούσιους τρόπους εκδηλώνουν τη βαθιά τους επιθυμία για καλύτερες και αδιατάρακτες ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι οποίες μόνο στην ιστορική αλήθεια μπορούν στέρεα να θεμελιωθούν.
Μ’ αυτές τις σκέψεις ως αφετηρία και πλαίσιο αναφοράς δεν μπορούμε να κατανοήσουμε πώς, μνημεία, που ουσιαστικά μεταξύ άλλων συγκροτούν την ιστορική, πολιτισμική και κοινωνική ταυτότητα της πόλης, μπορεί να χάσουν τον διαχρονικό και καθολικά αποδεκτό μνημειακό τους χαρακτήρα.
Η Αγία Σοφία ενσωματώνει πολλά στοιχεία του πολιτισμού της Ανατολής και για το λόγο αυτό έλκει πολυάριθμους επισκέπτες από την Ελλάδα, απ’ όλο τον κόσμο και πολλούς, εξ’ όσων γνωρίζουμε, Τούρκους πολίτες. Ως μουσείο θα συμβολίζει τη δυναμική-διαχρονική ταυτότητα της πόλης και θα υπηρετεί την κοινωνική και οικονομική ευημερία της σύγχρονης Τραπεζούντας.
Με την πεποίθηση ότι η έκκληση μας αυτή θα βρει ανταπόκριση, υποστηρίζουμε την διατήρηση του μνημείου της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας ως μουσείου, ενός από τα φωτεινότερα της ανθρώπινης ιστορίας.
Με ιδιαίτερη τιμή
Για την Μέριμνα Ποντίων Κυριών
Ιφιγένεια Πανίδου
Για την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών
Χρήστος Γαλανίδης
Για την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης
Κωνσταντίνος Αποστολίδης
