Καταιγισμός αναρτήσεων γίνεται το τελευταίο δίμηνο στο διαδίκτυο, με αναφορές σε ασκήσεις εφεδρείας και στη μαζική αποστολή φύλλων πορείας προς τους άρρενες πολίτες ανεξαρτήτως ηλικίας, τόπου διαμονής και επαγγελματικής ιδιότητας. Και όλα αυτά μετά το φετινό καλοκαίρι, όταν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας εξήγγειλε μία ιστορική μεταρρύθμιση για τον Ελληνικό Στρατό, με εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων και ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας. Τι πραγματικά συμβαίνει;
Σύμφωνα με το κείμενο του Συντάγματος (άρθρο 4, παρ. 6) «Κάθε Έλληνας που μπορεί να φέρει όπλα είναι υποχρεωμένος να συντελεί στην άμυνα της Πατρίδας, σύμφωνα με τους ορισμούς των νόμων».
Έτσι, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις αποτελούνται από τρία συστατικά έμψυχου δυναμικού: τους επαγγελματίες στρατιωτικούς, τους Εθνοφύλακες και την Εφεδρεία.
Ο επαγγελματικός στρατός ασκεί τα καθήκοντά του καθ’ όλη τη διάρκεια της ειρηνικής ή και εμπόλεμης περιόδου.
Η Εθνοφυλακή αποτελεί την πλεονάζουσα δύναμη, η οποία υποβοηθά τον ενεργό στρατό σε ακριτικές και νησιωτικές περιοχές σε περιόδους ειρήνης και πολέμου.
Η Εφεδρεία αποτελείται από όλους τους πολίτες της χώρας που έχουν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις και καλούνται περιοδικά σε υποχρεωτική εκπαίδευση. Είναι ο σύνδεσμος ανάμεσα στον επαγγελματικό στρατό που διατηρεί η χώρα σε περίοδο ειρήνης και στη μεγαλύτερη δύναμη που θα απαιτηθεί σε περίπτωση επιστράτευσης ή πολέμου.
Σε καιρό πολέμου, η Εφεδρεία αποτελεί τη μεγαλύτερη έμψυχη δύναμη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, από τις τρεις που αναφέρθηκαν.
Είναι ένας ιστορικός θεσμός μέσω του οποίου οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μας εξασφαλίζουν προσωπικό που δεν ανήκει επαγγελματικά στην ενεργό δύναμη και μπορεί να επανακληθεί είτε για εκπαίδευση είτε για αντιμετώπιση των αμυντικών αναγκών.
Ιστορικά, η συγκρότηση των εφεδρικών μονάδων ξεκίνησε το 1911 και η αναγκαιότητα της ύπαρξής τους αναδείχθηκε κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Ακολούθησε η επιστράτευση του 1940, του 1974 και η μερική επιστράτευση του 1987. Κινητοποίηση της τοπικής εφεδρείας έγινε και στην κρίση των Ιμίων το 1996.
Εφεδρεία διατηρούν πολλά κράτη του κόσμου, μέσω της υποχρεωτικής ή και της εθελοντικής εφεδρείας, με τη Φινλανδία και την Ελβετία να ανήκουν στους πρωτοπόρους στην οργάνωση και λειτουργία του θεσμού.
Σημαντικό ορόσημο για τη χώρα μας αποτελεί ο πολύ φρέσκος Νόμος 5265/2026 που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026. Ο Νόμος διευρύνει τα όρια ηλικίας, προωθεί τη συστηματικότερη μετεκπαίδευση και καθιερώνει την ενεργή εθελοντική εφεδρεία.
Το όριο της στρατεύσιμης ηλικίας, πλέον, αυξάνεται στα 60 έτη για τους οπλίτες, στα 65 για τους μόνιμους Υπαξιωματικούς σε εφεδρεία, και στα 68 για τους Αξιωματικούς.
Όσον αφορά τη μετεκπαίδευση, αυτή αποκτά ουσιαστικότερο περιεχόμενο, καθώς προβλέπεται ετήσιος προγραμματισμός για πρόσκληση των εφέδρων τουλάχιστον μία φορά ανά 3ετία στις ενεργές μονάδες και τουλάχιστον μία φορά ανά 5ετία στις επιστρατευόμενες. Το σχέδιο –το οποίο ήδη εφαρμόζεται– περιλαμβάνει και διαδικτυακή εκπαίδευση όσον αφορά το θεωρητικό κομμάτι.
Ο θεσμός του «Ενεργού Εθελοντή Εφέδρου»
Με το άρθρο 265 του ν. 5265/2026 καθιερώθηκε ο νέος θεσμός της Ενεργής Εθελοντικής Εφεδρείας. Αυτός δίνει τη δυνατότητα σε εφέδρους που το επιθυμούν να δηλώσουν πρόσθετη συμμετοχή στην εκπαίδευση, μέσω της προσωπικής θυρίδας του πολίτη στο stratologia.gr, όπου μπορούν να συνδεθούν μέσω του TAXISnet.
Η εκπαίδευση των Ενεργών Εθελοντών Εφέδρων τρέχει ήδη στα κατά τόπους ΚΕΜΕΦ (Κέντρα Μετεκπαίδευσης Εφεδρείας), στα οποία ανά μία εβδομάδα καλούνται διαφορετικές κλάσεις, με διαφορετικές ειδικότητες για εξαήμερη εκπαίδευση. Η τρέχουσα εκπαίδευση στα ΚΕΜΕΦ περιλαμβάνει φρεσκάρισμα παλιών γνώσεων, ημερήσιες και νυχτερινές βολές με όπλα διαφόρων τύπων, αρχές χρήσης και τακτική αντιμετώπισης drones, πρώτες βοήθειες κ.ά. Στόχος είναι η μετεκπαίδευση συνολικά 150.000 ενεργών εθελοντών εφέδρων ως το 2030.
Σημαντική διευκρίνηση: ο πολίτης επιλέγει εθελοντικά να ανήκει στην Ενεργό Εφεδρεία. Αυτό όμως σημαίνει ότι εφόσον το έχει επιλέξει, θα κληθεί να παρουσιάζεται σε εκπαιδεύσεις υποχρεωτικά, με ειδικό φύλλο πορείας, το οποίο τον απαλλάσσει νομικά από οποιαδήποτε εργασία του δημοσίου ή ιδιωτικού τομέα για τις ημέρες που διενεργείται η εκπαίδευση. Η μετακίνηση από τον τόπο διαμονής προς τις μονάδες και πίσω γίνεται δωρεάν με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, κατόπιν αίτησης του πολίτη στα κατά τόπους φρουραρχεία. Επιπλέον, ο ενεργός έφεδρος λαμβάνει χρηματική αποζημίωση για κάθε μέρα της εκπαίδευσης, ανάλογη του βαθμού του. Οποιαδήποτε στιγμή ο πολίτης μπορεί να αποεπιλέξει την ενεργό εφεδρεία μέσα από το stratologia.gr.
Καθώς βρισκόμαστε στην ψηφιακή εποχή, το Γενικό Επιτελείο Στρατού αποστέλλει πλέον ειδοποιήσεις στον πολίτη στο gov.gr, και παράλληλα μέσω SMS και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Επιπλέον, στη θυρίδα του ο πολίτης έχει τη δυνατότητα να δηλώσει οποιαδήποτε μεταβολή των στοιχείων του, καθώς και νέες δεξιότητες και εξειδικεύσεις του που μπορούν να αξιοποιηθούν σε περίοδο επιστράτευσης.
Πέραν των ανωτέρω, όσοι πολίτες επιθυμούν, εντάσσονται στην κατά τόπους οργανωμένη εφεδρεία, όπου μπορούν να εκπαιδεύονται σε διάφορα αντικείμενα στον ελεύθερό τους χρόνο.
Τέτοια δυνατότητα παρέχουν οι Λέσχες Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων (ΛΕΦΕΔ), οι Λέσχες Καταδρομέων κ.ά. Οι λέσχες αυτές προσφέρουν εκπαίδευση και μετεκπαίδευση των μελών από αποστράτους και άλλους εκπαιδευτές στις πρώτες βοήθειες μάχης, στον αστικό και ορεινό αγώνα και σε πολλά άλλα. Επιπλέον, λαμβάνουν μέρος στις παρελάσεις των εθνικών επετείων και βοηθούν το έργο της Πολιτικής Προστασίας σε περιοχές που πλήττονται από θεομηνίες.
Σε πρόσφατη δήλωσή του σχετικά με τη θητεία, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης είπε ότι: «η κινητοποίηση μιας χώρας σε περίοδο κρίσης δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως υπόθεση που αφορά αποκλειστικά τον στρατό». Ανέφερε επίσης ότι η αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων σε θέματα της εφεδρείας και του στρατού γενικότερα επιτάσσεται από την εμπειρία και την εξέλιξη των πολεμικών συγκρούσεων της τελευταίας τετραετίας στην όχι και τόσο μακρινή γειτονιά μας.
Οπωσδήποτε δεν είναι μόνο τα σύγχρονα γεωπολιτικά τεκταινόμενα που επιβάλλουν την ενεργοποίηση της εφεδρείας στη χώρα μας. Είναι μια αναγκαιότητα διαχρονική, καθώς όπως λέει η σοφία της Άπω Ανατολής:
«Είναι καλύτερα να είσαι μαχητής δουλεύοντας σε έναν κήπο, παρά κηπουρός μέσα σε έναν πόλεμο.»
