Την Ημέρα Μνήμης του Μακεδονικού Αγώνα και τη θυσία του πρωτοπόρου του Παύλου Μελά, τιμούν ο δήμος Ωραιοκάστρου και το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας (ΙΜΜΑ).
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026, στις 18:30, στο κτίριο «Παύλος Μελάς» στο Παλαιόκαστρο.
Εντάσσεται στο πλαίσιο της συνεργασίας των δύο φορέων που ξεκίνησε το 2025 για την ανάδειξη της τοπικής ιστορίας, καθώς το Ωραιόκαστρο και οι γύρω κοινότητες διαδραμάτισαν ξεχωριστό ρόλο στην εθνική κινητοποίηση της περιόδου.
Χαιρετισμούς θα απευθύνουν ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου Παντελής Τσακίρης και η διευθύντρια του ΙΜΜΑ Αθηνά Παυλίδου. Κεντρική ομιλία θα εκφωνήσει ο επιστημονικός συνεργάτης και ιστορικός του ΙΜΜΑ δρ Κωνσταντίνος Σ. Παπανικολάου που θα αναπτύξει το θέμα Ο Μακεδονικός Αγώνας μετά τον Παύλο Μελά.
Ο θάνατος του Ανθυπολοχαγού του Πυροβολικού Παύλου Μελά, στις 13 Οκτωβρίου 1904 στη Στάτιστα (σημερινός Μελάς) Καστοριάς, υπήρξε σημείο καμπής για το Μακεδονικό Ζήτημα.
Η απώλειά του κατά τη διάρκεια της τελευταίας του εξόρμησης στα μακεδονικά βιλαέτια το φθινόπωρο του 1904 μετέτρεψε την ελληνική διεκδίκηση της Μακεδονίας από υπόθεση μεμονωμένων κύκλων σε ευρύτερη εθνική προσπάθεια, ενισχύοντας καθοριστικά την ελληνική δραστηριότητα στον απόηχο της βουλγαρικής εξέγερσης του Ίλιντεν (1903).
