Τις απειλές στη Βαλτική και τις προκλήσεις στη Μεσόγειο συνέδεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα. Η παρέμβασή του δείχνει την προσπάθεια της Αθήνας να εντάξει την ασφάλεια του νοτιοανατολικού άκρου της Ευρώπης στον κοινό αμυντικό σχεδιασμό.
Οι διαδοχικές προεδρίες του Συμβουλίου της ΕΕ δίνουν στις δύο χώρες περιθώριο συντονισμού: η Λιθουανία αναλαμβάνει το πρώτο εξάμηνο του 2027 και η Ελλάδα το δεύτερο.
Το SAFE και η τουρκική παράμετρος
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η πρόσβαση τρίτων χωρών σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα προϋποθέτει σεβασμό στα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών-μελών, «χωρίς αστερίσκους».
Το SAFE προβλέπει έως 150 δισ. ευρώ σε δάνεια προς κράτη της ΕΕ για αμυντικές προμήθειες. Η συνεργασία με εξωτερικούς εταίρους αφορά, επομένως, και την πρόσβαση της βιομηχανίας τους στις χρηματοδοτούμενες παραγγελίες.
Η επισήμανση μπορεί να διαβαστεί ως έμμεσο μήνυμα προς την Τουρκία, παρότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν την κατονόμασε.
Τον Σεπτέμβριο, το ελληνικό ΥΠΕΞ επανέφερε τόσο το τουρκικό casus belli όσο και τις διεκδικήσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα συνδέει την αμυντική συνεργασία με την αποχή από απειλές κατά ευρωπαϊκών κρατών.
Αλληλεγγύη με επιχειρησιακό περιεχόμενο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε ουσιαστική εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, επικαλούμενος τη στήριξη προς την Κύπρο τους προηγούμενους μήνες.
Το άρθρο 42§7 προβλέπει βοήθεια από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη όταν ένα μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση. Η συνδρομή μπορεί να λάβει διαφορετικές μορφές και παραμένει συμβατή με τις δεσμεύσεις στο ΝΑΤΟ. Το πολιτικό διακύβευμα είναι η μετατροπή αυτής της υποχρέωσης σε συγκεκριμένη δυνατότητα αντίδρασης.
Οι θαλάσσιες οδοί στην ίδια εξίσωση
Η Αθήνα προσθέτει στην ατζέντα την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, συνδέοντας την ένταση στον Κόλπο με τον ενεργειακό εφοδιασμό και το κόστος ζωής. Ο πρωθυπουργός ζήτησε αποκλιμάκωση και προανήγγειλε ανάδειξη του ζητήματος στην ελληνική προεδρία της ΕΕ και, αυτόν τον Οκτώβριο, στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
