Στην υπογραφή των πρωτοκόλλων αμοιβαίας παράδοσης και παραλαβής ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού προχωρούν, σήμερα, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη η Ελλάδα και η Βουλγαρία.
Στην τελετή παρίστανται ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του Ρούμεν Ράντεφ, σφραγίζοντας το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και Εφτίμ Μιλόσεφ, έπειτα από πολυετείς διαπραγματεύσεις.
Τα 48 ιερά κειμήλια είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια.
Πρόκειται για θησαυρούς που προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Τα αντικείμενα θα εκτεθούν στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου 2026, προτού επιστρέψουν οριστικά στις φυσικές τους έδρες.
Στο πλαίσιο της διμερούς συμφωνίας, η ελληνική πλευρά παραδίδει στη Βουλγαρία τα ταυτοποιημένα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ (997-1014) και το ανθρωπολογικό υλικό από τις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες, τα οποία είχε ανακαλύψει το 1965 ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος.
Το υπουργείο Πολιτισμού σημειώνει πως οι συνομιλίες των δύο χωρών θα συνεχιστούν για την ταυτοποίηση και άλλων αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν περιελήφθησαν στην παρούσα φάση.
Την εξέλιξη χαιρέτισε με ανακοίνωσή της η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπογραμμίζοντας την αποτελεσματική συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας. Η Σύνοδος εξέφρασε την ευχή η συμφωνία αυτή να αποτελέσει την αρχή για την επιστροφή και των υπολοίπων κειμηλίων που αφαιρέθηκαν από την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, ενώ απηύθυνε εύφημη μνεία στους Μητροπολίτες Σερρών Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο, καθώς και στον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο για τη συμβολή τους.
Από την πλευρά του ωστόσο ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος εξέφρασε άγνοια σχετικά με τη συμφωνία και τοποθετήθηκε σχετικά με επιστολή του προς την Λίνα Μενδώνη. Όπως τόνισε μεταξύ άλλων οι θησαυροί που έχουν κλαπεί από Βούλγαρους είναι εκατοντάδες και σε καμία περίπτωση μόνο οι 48 που επιστρέφονται. Από το υπουργείο Πολιτισμού, γράφει στην επιστολή του, τον διαβεβαίωσαν πως αυτή είναι η πρώτη φάση της επιστροφής, ωστόσο ο ίδιος εξέφρασε την αμφιβολία του για το κατά πόσο θα τηρηθούν τα συμφωνηθέντα.
