pontosnews.gr
Τετάρτη, 11/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Έρθεν ο Τρυγομηνάς – Ο Οκτώβριος των Ποντίων

Καιρός του τρύγου, αλλά και της επιστροφής από τα παρχάρια – Δίστιχα και έθιμα από την ποντιακή λαογραφία

1/10/2026 - 9:31πμ
(Φωτ.: Pixabay.com)

(Φωτ.: Pixabay.com)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

ρυγομηνάς λεγόταν σε πολλές περιοχές του Πόντου ο δέκατος μήνας του χρόνου, καθώς τότε τρυγούσαν τα αμπέλια, ενώ στα Σούρμενα ο Οκτώβριος διατηρούσε το όνομά του.

Στην Ινέπολη και στα Κοτύωρα τον αποκαλούσαν Αϊ-Δημήτρη, λόγω της γιορτής του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου.

Ήταν ο μήνας κατά τον οποίο άρχιζαν οι χιονοπτώσεις και το βαρύ κρύο, και όλοι έκαναν τις απαραίτητες προετοιμασίες για να προφυλαχθούν από το χειμώνα. Οι παρχαρομάνες και οι παρχαρέτ’ κατέβαζαν τα κοπάδια από τα παρχάρια και τα πήγαιναν στα χωράφια για να τα λιπάνουν ώσπου να χιονίσει.

Κάθοδος από παρχάρι της Τραπεζούντας (φωτ.: Facebook / Mustafa Türkmen)

Έτσι μας εξηγεί το ακόλουθο δίστιχο:

Τρυγομηνά χειμός καιρός και χιόνια ‘ς σα ραχία,
ασά παρχάρια έφυγαν κι εκλώσταν ‘ς σα χωρία.

Το χιόνι ερχόταν νωρίς στον Πόντο, αποκλείοντας τους δρόμους και δυσκολεύοντας τις μετακινήσεις, γι’ αυτό και συνήθιζαν να λένε προληπτικά ο ένας στον άλλον:

Έρθεν ο τρυγομηνάς,
άλλο ‘ς σο ρασίν μη πας.

Τον Οκτώβριο, πριν χαλάσει εντελώς ο καιρός, φρόντιζαν να μαζεύουν ξύλα για το χειμώνα καθώς και όλους τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς καρπούς πριν καλύψει το χιόνι όλα τα φυτά και τα άνθη που καρποφορούσαν στην περιοχή.

Γι’ αυτό έλεγαν «Ο Τρυγομηνάς φέρ’ ξύλα και μαραίν’ και ρούζ’ τα φύλλα» (ο Οκτώβριος φέρνει τα ξύλα και μαραίνει και κάνει να πέφτουν τα φύλλα).

Υπήρχαν βέβαια μερικά φυτά που άνθιζαν ακόμα και τον Οκτώβριο, όπως το αγροδέζμιν (είδος άγριου δυόσμου), το αγριοκάστανον, το βρομόχορτον και η πικρελαία (είδος άγριας δαμασκηνιάς).

Σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού, τη μεγαλύτερη παραγωγή σταφυλιών στον Πόντο την είχε η Τραπεζούντα, απ’ όπου μάλιστα γίνονταν και εξαγωγές οίνου.

Από το χυμό των σταφυλιών παρασκευαζόταν με παρατεταμένο βράσιμο ένα πυκνόρρευστο σιρόπι, το πετμέζ’, που ήταν γνωστό από την Αρχαιότητα. Τα τρυφερά φύλλα του αμπελιού χρησιμοποιούνταν στη μαγειρική (π.χ. τα γνωστά ντολμαδάκια).

(Φωτ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

Στον Πόντο καλλιεργήθηκαν συστηματικά αρκετές ποικιλίες σταφυλιών, όπως: ασπροστάφυλον, καστανίτης, μαυροστάφυλον, μεγαλέσ’, μελικέρ’ (είδος αμπέλου που αναφερόταν και από τον γραμματικό Ησύχιο), παρμάκ’ (το είδος αυτού του σταφυλιού ονομαζόταν στην αρχαία ελληνική «δακτυλίς»), πιστατούρ’, πολίτικο, χίρα, εκατόν παργμαγίν, λιφανίδ’, ρωβυζούδες, κ.ά.

Στις 2 Οκτωβρίου γιορταζόταν η μνήμη του Αγίου Θεόδωρου Γαβρά, του Μεγαλομάρτυρα του Πόντου.

Σύμφωνα με την Ακολουθία του, σε μια συμπλοκή με τους Σελτζούκους Τούρκους συνελήφθη αιχμάλωτος και προκειμένου να μην απαρνηθεί τον Χριστό και την πίστη του, μαρτύρησε μετά από φρικτά βασανιστήρια στις 2 Οκτωβρίου 1098 μ.Χ. στη Θεοδοσιούπολη (σημερινό Ερζερούμ).

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης. Σύνθεση αυθεντικών αρχειακών τεκμηρίων· προσωπογραφία: Αρχείο Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, μέσω Serhan Kemal Saygı· έγγραφα: Αρχείο Ελευθερίου Βενιζέλου / Μουσείο Μπενάκη
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης: Από τη Βουλή των Νεότουρκων στον αγώνα για τα σπίτια των Μικρασιατών προσφύγων

11/11/2026 - 5:52μμ
(Εικ.: ΧΚ)
ΠΟΝΤΟΣ

Μαθαίνω ποντιακά: Γνωρίζετε ποιος είναι ο κουταλίτζος;

11/11/2026 - 4:30μμ
Κόσμος έξω από το προξενείο της Τουρκίας στη Θεσσαλονίκη, για την 88η επέτειο από το θάνατο του Μουσταφά Κεμάλ. Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026 (πηγή: ΠΟΕ)
ΠΟΝΤΟΣ

ΠΟΕ: Ζητά εξηγήσεις για τις εκδηλώσεις προς τιμήν του Κεμάλ στο τουρκικό προξενείο Θεσσαλονίκης

11/11/2026 - 3:39μμ
Γυναίκες της Λέσχης Ποντίων Νομού Καβάλας μετέτρεψαν τον Δημοτικό Κήπο της πόλης σε μια μεγάλη, ανοιχτή ποντιακή κουζίνα. Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Δήμος Καβάλας / Κώστας Σαραϊδάρης)
ΠΟΝΤΟΣ

Καβάλα: Οι γεύσεις του Πόντου ξύπνησαν μνήμες – Από τα χέρια των γιαγιάδων στις νεότερες γενιές

11/11/2026 - 12:12μμ
ΠΟΝΤΟΣ

«Σανξαρίνα»: Στην Κοζάνη σήμερα η πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ

11/11/2026 - 11:02πμ
(Φωτ.: facebook.com/profile.php/Πρόδρομος Ζαχαρόπουλος)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Στην Ένωση Σμυρναίων Νίκαιας-Πειραιώς η παρτιτούρα ιστορικού ύμνου του Δημήτρη Αρχιγένη

10/11/2026 - 12:25μμ
(Φωτ.: facebook / Σύλλογος Ποντίων Μονάχου)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Σύλλογος Ποντίων Μονάχου: Νέο Διοικητικό Συμβούλιο και νέο αίμα, μετά τις πρόσφατες εκλογές

9/11/2026 - 11:16μμ
ΠΟΝΤΟΣ

Γεώργιος Μ. Κωνσταντινίδης: Ο Μάραντον, οι νυφάδες και τα …αγγούρια έγιναν κόμικ στην ποντιακή διάλεκτο!

9/11/2026 - 10:55μμ
(Πηγή: facebook.com/poe.org)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος απαντά στις προκλήσεις του τουρκικού συλλόγου ROİSDER για τη Ρόδο και την Κω

9/11/2026 - 8:40μμ
Αντικείμενα που συνδέονται διαχρονικά με τον παραδοσιακό γάμο, είχαν τη δική τους θέση στην εκδήλωση
ΠΟΝΤΟΣ

Δράμα: Όσα συνέβησαν στην 8η Συνάντηση Ποντιακής Λαογραφίας και Ιστορίας – Ο διάλογος ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον

9/11/2026 - 8:16μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: EUROKINISSI / Γιώργος Κονταρίνης)

Άγιος Παντελεήμονας: 20χρονος από τη Νέα Γουινέα φέρεται να δολοφόνησε την 24χρονη που βρέθηκε σε βαλίτσα

8 λεπτά πριν
(Φωτ.: facebook / Areti Papadopoulou)

Το 3ο Φεστιβάλ Μικρασιατικού Πολιτισμού με τίτλο «ΕΛΛΑΔΑ η Σμυρνιά – Οι τέσσερις εποχές της Μνήμης» συγκίνησε, ένωσε, χειροκροτήθηκε

36 λεπτά πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI / Αργυρώ Αναστασίου)

Basketball Champions League: Έκανε το 4×4 το Περιστέρι

48 λεπτά πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI / Σωτήρης Τρυψάνης)

FIBA Europe Cup: Επίδειξη δύναμης απέναντι στην ΜΖΤ ο Ηρακλής

58 λεπτά πριν
(Φωτ.: BBC)

Σοφία Δημητριάδη: Η Κύπρια 18χρονη βιολονίστρια που κέρδισε το διαγωνισμό BBC Young Musician 2026

1 ώρα πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI / Ανδρέας Αλεξόπουλος)

FIBA Europe Cup: Ο Γουίλιαμς «καθάρισε» για τον Προμηθέα

1 ώρα πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV