Τρεις δράσεις με κοινό σημείο αναφοράς τη μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά φιλοξενεί αυτές τις ημέρες η Εστία Νέας Σμύρνης, στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων «ΜΙΚΡΑΣΙΑ Χαίρε!».
Η ξενάγηση στα Μουσεία της ΕΣΤΙΑΣ και η έκθεση ζωγραφικής της Δώρας Σκουτέρη έφεραν στο προσκήνιο τα κειμήλια του προσφυγικού ελληνισμού και τη μορφή της Γυναίκας της Σμύρνης. Την Κυριακή ακολουθεί μια μικρότερη, βιωματική δράση με επίκεντρο την προστασία των μουσειακών συλλογών.
Ένα ταξίδι στη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη
Το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου τα Μουσεία της ΕΣΤΙΑΣ άνοιξαν τις συλλογές τους στο κοινό, παρουσιάζοντας πολύτιμα κειμήλια από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη.
Ιστορικά και λαογραφικά αντικείμενα, εικόνες βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης, έργα σημαντικών καλλιτεχνών και προσωπικά αντικείμενα ανθρώπων που βίωσαν τον ξεριζωμό συνέθεσαν μια διαδρομή στην ιστορία του προσφυγικού ελληνισμού.
Τα εκθέματα ανέδειξαν όχι μόνο τον πολιτισμό των πατρογονικών εστιών, αλλά και τις προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων που έφτασαν στην Ελλάδα μεταφέροντας μαζί τους μνήμες, παραδόσεις και οικογενειακά κειμήλια. Αντικείμενα καθημερινής ζωής απέκτησαν έτσι τον χαρακτήρα ιστορικών τεκμηρίων, συνδέοντας τις εμπειρίες της πρώτης προσφυγικής γενιάς με το σήμερα.
Η ξενάγηση έδωσε στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τους θησαυρούς που διαφυλάσσει η Εστία και να προσεγγίσουν τη Μικρασιατική Καταστροφή και την προσφυγιά μέσα από τα ίχνη που άφησαν οι ίδιοι οι άνθρωποι.
Η Γυναίκα της Σμύρνης μέσα από τη ζωγραφική
Δύο ημέρες αργότερα, τη Δευτέρα 21, εγκαινιάστηκε στο Φουαγιέ του Μεγάρου της Εστίας η ατομική έκθεση ζωγραφικής της Δώρας Σκουτέρη, με τίτλο «Το ένδυμα στα τέλη του 19ου – αρχές του 20ού αιώνα: Η Γυναίκα της Σμύρνης».
Η έκθεση, η οποία θα διαρκέσει έως την Παρασκευή, αποτελεί καρπό ενδυματολογικής έρευνας και μελέτης αυθεντικού φωτογραφικού και αρχειακού υλικού.
Μέσα από τα ακρυλικά έργα της, η δημιουργός ανασυνθέτει με έντονα χρώματα τη μορφή της Ελληνίδας της Σμύρνης: μιας γυναίκας μορφωμένης, καλλιεργημένης, με γνώσεις ξένων γλωσσών και μουσική παιδεία, η οποία εξέφραζε την κοσμοπολίτικη φυσιογνωμία της πόλης.
Πίσω από την κομψότητα των ενδυμάτων, ωστόσο, αναδύεται και η άλλη πλευρά της ιστορίας. Η Σμυρναία υπήρξε συγχρόνως η γυναίκα που βίωσε τον βίαιο ξεριζωμό, την προσφυγιά και τη δύσκολη προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας ζωής στην Ελλάδα μετά το 1922.
Στα εγκαίνια προλόγισε ο συγγραφέας, ιστορικός και κριτικός τέχνης Ισίδωρος Ξένος. Ακολούθησε μουσικό πρόγραμμα με σμυρναίικα τραγούδια από την ηθοποιό και σοπράνο Δέσποινα Τσολάκη, με τη συνοδεία της σολίστ πιάνου Χριστιάνας Μάνου.
Στις 27 Σεπτεμβρίου οι «Φύλακες της Κληρονομιάς»
Ο κύκλος των δράσεων ολοκληρώνεται την Κυριακή με το πρόγραμμα «Φύλακες της Κληρονομιάς: Εκπαίδευση, Προφορική Ιστορία & Δράση για την Προστασία της Μουσειακής Συλλογής της ΕΣΤΙΑΣ».
Πρόκειται για μια διαγενεακή δράση στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026. Οι συμμετέχοντες θα ενημερωθούν για τους κινδύνους που απειλούν τις μουσειακές συλλογές, θα γνωρίσουν βασικές πρακτικές προστασίας και διάσωσης, θα ακούσουν μαρτυρίες του προσφυγικού ελληνισμού και θα κληθούν να διαχειριστούν ένα υποθετικό σενάριο έκτακτης ανάγκης.
Την επιστημονική επιμέλεια έχει η μουσειολόγος της ΕΣΤΙΑΣ Γεωργία Σιβρή.
