Μία από τις πιο συγκεκριμένες προτάσεις για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ κατέθεσε η Τεχεράνη, δηλώνοντας ότι μπορεί να ξανανοίξει τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες.
Ως αντάλλαγμα, το Ιράν ζητά από την Ουάσινγκτον να χαλαρώσει τη στρατιωτική πίεση και να άρει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, σύμφωνα με υψηλόβαθμο Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters.
Η σημασία της δήλωσης δεν βρίσκεται μόνο στην προθυμία της Τεχεράνης να συζητήσει, αλλά στο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, στους σαφείς όρους και στην αποκάλυψη ότι η ιρανική αντιπροσωπεία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ διαθέτει πλήρη εξουσιοδότηση για την αναβίωση της διπλωματίας με τις ΗΠΑ.
Η πρόταση βρίσκεται ήδη στην Ουάσινγκτον
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, η Ουάσινγκτον πρέπει αρχικά να δηλώσει επισήμως ότι επιδιώκει διπλωματική λύση και στη συνέχεια να συμφωνήσει με την Τεχεράνη σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα διαπραγματεύσεων.
Η ιρανική πρόταση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών διαβιβάστηκε στις ΗΠΑ μέσω μεσολαβητών στις 16 Σεπτεμβρίου. Οι λεπτομέρειες μιας πιθανής συμφωνίας μπορούν πλέον να συζητηθούν στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν βρίσκεται επίσης στη Νέα Υόρκη, χωρίς όμως να προβλέπεται συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ. Η επικοινωνία αναμένεται, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, να γίνει μέσω τρίτων χωρών.
Τι είναι πραγματικά καινούργιο
Η Τεχεράνη έχει θέσει και στο παρελθόν όρους για την επαναλειτουργία των Στενών. Τον Αύγουστο, εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης είχε δηλώσει ότι το Ιράν δεν θα επέτρεπε την επαναλειτουργία τους χωρίς άρση του αποκλεισμού των λιμανιών, καταβολή αποζημιώσεων και κατάργηση κυρώσεων.
Είχε προηγηθεί η προκαταρκτική συμφωνία του Ιουνίου, η οποία προέβλεπε κατάπαυση του πυρός και άνοιγμα των Στενών, αλλά κατέρρευσε λόγω διαφωνιών γύρω από την εφαρμογή της. Μόλις την Κυριακή, το Ιράν επαναλάμβανε ότι δεν θα αποκαταστήσει τη ναυσιπλοΐα εάν δεν εφαρμοστούν οι όροι εκείνης της συμφωνίας.
Το νέο στοιχείο είναι ότι η σημερινή πρόταση:
• προβλέπει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα επτά ημερών,
• επικεντρώνεται στη χαλάρωση της στρατιωτικής πίεσης και στην άρση του αποκλεισμού,
• έχει ήδη μεταφερθεί επισήμως στις ΗΠΑ μέσω μεσολαβητών,
• συνοδεύεται από πλήρη εξουσιοδότηση της ιρανικής αντιπροσωπείας για διαπραγματεύσεις.
Δεν έχει διευκρινιστεί εάν η απουσία αναφοράς σε αποζημιώσεις και κυρώσεις σημαίνει ότι η Τεχεράνη εγκαταλείπει αυτές τις απαιτήσεις ή εάν θα τις επαναφέρει σε επόμενο στάδιο των συνομιλιών.
Γιατί η πρόταση αλλάζει το κλίμα
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν την κύρια εξαγωγική οδό για το πετρέλαιο της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κουβέιτ, του Κατάρ, του Ιράκ και του Ιράν. Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διακινούνταν, πριν από τη σημερινή κρίση, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η αγορά αντέδρασε άμεσα στην ιρανική πρόταση. Το Brent υποχώρησε σε χαμηλό δύο εβδομάδων, κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς ενισχύθηκαν οι προσδοκίες για αποκατάσταση των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο.
Πάντως, μια πολιτική συμφωνία δεν θα σημάνει αυτομάτως και πλήρη ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας. Θα πρέπει να ρυθμιστούν ζητήματα ασφαλούς διέλευσης, ελέγχου των πλοίων και ασφάλισης των φορτίων, ενώ θα χρειαστεί να αποκατασταθεί και η εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών.
