Την άγνωστη συμβολή του Κωνσταντίνου Κωνσταντάρα στην ΑΕΚ αναδεικνύει το Μουσείο Ιστορίας της ομάδας, φωτίζοντας μια προσωπικότητα που έχει αγνοηθεί από τις καταγραφές. Ο Κωνσταντινουπολίτης χρυσοχόος, που ήταν και θείος του ηθοποιού Λάμπρου Κωνσταντάρα, είχε τεράστια συμβολή στην ίδρυση και εδραίωση της ΑΕΚ στις κορυφαίες ομάδες της χώρας.
Παράλληλα, καταγράφεται η παρουσία του στη νεοσύστατη τότε UEFA, αλλά και η δική του πρόταση και έμπνευση για το τρόπαιο του Euro.
Αναλυτικά το αφιέρωμα:
«Υπάρχουν πρόσωπα στην ιστορία ενός συλλόγου που, παρά το μέγεθος της προσφοράς τους, χάνονται πίσω από ελλιπείς καταγραφές, ιστοριογραφικά λάθη και αναφορές που επαναλαμβάνονται για δεκαετίες. Η πιο χαρακτηριστική ίσως περίπτωση στην ιστορία της Α.Ε.Κ. (από τις πολλές) είναι εκείνη του Κωνσταντίνου Κωνσταντάρα, ο οποίος έχει αγνοηθεί εντελώς από την κιτρινόμαυρη ιστοριογραφία. Το όνομά του μέχρι πρόσφατα δεν αναφερόταν πουθενά, ούτε καν στην καταγραφή των προέδρων, μολονότι διετέλεσε (και) πρόεδρος της Α.Ε.Κ. για μία ολόκληρη τριετία, μεταξύ 1933 και 1936!
Με βάση τα παραπάνω, θα προκαλέσει ίσως έκπληξη αυτό που θα γράψουμε ήδη από την εισαγωγή αυτού του αφιερώματος: ο Κώστας Κωνσταντάρας όχι απλά δεν νοείται να αγνοείται, αλλά αποτελεί έναν από τους 3-4 κορυφαίους παράγοντες στην ιστορία της Α.Ε.Κ., κάποιοι θα μπορούσαν μάλιστα να ισχυριστούν ότι βρίσκεται και στην κορυφή της πυραμίδας!
Πάμε να τον γνωρίσουμε και να τεκμηριώσουμε το εισαγωγικό αυτό σχόλιο.
Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντάρας προέρχεται από μία ιδιαίτερα καταξιωμένη ελληνική οικογένεια χρυσοχόων της Κωνσταντινούπολης. Ο οίκος Constantaras Frères δεν αποτελεί ένα απλό εμπορικό κατάστημα της Πόλης. Οι Κωνσταντάρα φθάνουν μέχρι τους ανώτερους κύκλους της οθωμανικής αυλής και αναφέρονται ως χρυσοχόοι του ίδιου του Σουλτάνου. Πολυτελή ρολόγια και κοσμήματα που φέρουν το όνομά τους μαρτυρούν το κύρος της οικογένειας μέσα στην κοσμοπολίτικη Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.
Γύρω στο 1920 η οικογένεια Κωνσταντάρα μετακομίζει στην Αθήνα και μαζί η οικογενειακή επιχείρηση, η οποία έχει περάσει πια στη νεότερη γενιά. Οι «Constantaras Frères», οι αδελφοί Κωνσταντάρα δηλαδή, είναι η νεότερη γενιά, τα αδέλφια Κώστας και Δημήτρης. Το ίδιο κοινωνικό και επαγγελματικό κύρος συνεχίζεται όμως και με τη νέα γενιά και στη νέα πατρίδα. Ήδη το 1922, το κοσμηματοπωλείο «Κωνσταντάρα» στην οδό Βουκουρεστίου καταγράφεται ως επίσημος προμηθευτής της Ελληνικής Βασιλικής Αυλής. Με άλλα λόγια, η οικογένεια που στην Κωνσταντινούπολη είναι χρυσοχόοι του Σουλτάνου, στην Αθήνα γίνεται προμηθεύτρια του ελληνικού βασιλικού οίκου. Ακόμη και σήμερα πωλούνται αντί τεράστιων ποσών σε δημοπρασίες των μεγαλύτερων διεθνών οίκων, όπως οι Bonhams και οι Sotheby’s, ρολόγια και κοσμήματα δημιουργίας των Αφών Κωνσταντάρα, η υπογραφή των οποίων συγκαταλέγεται στις πιο αναγνωρισμένες της εποχής.
Να αναφέρουμε παρεμπιπτόντως, ότι ο αδελφός του Κώστα Κωνσταντάρα, Δημήτρης, είναι ο πατέρας του μετέπειτα διάσημου ηθοποιού και ένθερμου Ενωσίτη, Λάμπρου Κωνσταντάρα. Ο νεαρός Λάμπρος στέλνεται το 1934 στο Παρίσι για να σπουδάσει χρυσοχοΐα, με προοπτική να συνεχίσει την οικογενειακή δραστηριότητα, αλλά τελικά η ζωή θα τον οδηγήσει σε διαφορετικό μονοπάτι, στο θέατρο και στον κινηματογράφο.
Πέρα όμως από την επιχειρηματική του δραστηριότητα, ο Κώστας Κωνσταντάρας αναπτύσσει και έντονη κοινωνική δράση, με κύρια εκδήλωση την ενεργό ανάμειξή του με τα διοικητικά του νέου αθλητικού σωματείου των Κωνσταντινουπολιτών. Συγκαταλέγεται μεταξύ των πρωτεργατών των συζητήσεων που γίνονται την άνοιξη του 1924 για την ίδρυση ενός συλλόγου «που θα λέει την ιστορία μας», που θα διατηρήσει την ταυτότητα, τα ιδανικά και την υπερηφάνεια του Ελληνισμού της Πόλης και της Ανατολής. Και φυσικά είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη που καταρτίζουν και δημοσιεύουν το πρώτο καταστατικό της Αθλητικής Ένωσης Κωνσταντινουπόλεως.
Εκτός από ιδρυτικό μέλος, από την πρώτη μέρα ο Κωνσταντάρας αναμειγνύεται και με τη διοίκηση του συλλόγου, μολονότι δεν καταλαμβάνει θέση στο πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο. Αυτό το κάνει προς το τέλος της δεκαετίας του ’20. Και το 1933, όταν ο πρώτος πρόεδρος Κωνσταντίνος Σπανούδης ολοκληρώνει την 9ετή θητεία του, ο Κωνσταντάρας είναι εκείνος που τον διαδέχεται στην προεδρία και παραμένει στον προεδρικό θώκο για τρία χρόνια, μέχρι το 1936. Σημειωτέον ότι στην ιστοριογραφία της Α.Ε.Κ. μέχρι πρόσφατα αναφερόταν ότι τον Σπανούδη διαδέχθηκε ο Αλέξανδρος Στρογγυλός και ο Κωνσταντάρας δεν αναφέρεται καθόλου μεταξύ των προέδρων.
Το 1936 προσφέρει την προεδρία στον βουλευτή και τραπεζίτη Κωνσταντίνο Ζαρείφη. Ασχέτως όμως της θέσης που ο ίδιος επιλέγει να καταλάβει στη διοίκηση της Α.Ε.Κ. ή να παραχωρήσει, η πραγματικότητα είναι ότι ο Κώστας Κωνσταντάρας είναι ξεκάθαρα ο πιο σημαντικός παράγοντας των πρώτων δεκαετιών της ιστορίας της Α.Ε.Κ. Είναι εκείνος που ασχολείται με την καθημερινότητα του συλλόγου, εκείνος που παίρνει τις κρισιμότερες αποφάσεις, εκείνος που εκπροσωπεί τον σύλλογο στις σχέσεις του με τους αθλητικούς φορείς και τους άλλους συλλόγους. Με λίγα λόγια, η Α.Ε.Κ. από την ίδρυσή της και μέχρι το ξέσπασμα του Β’ ΠΠ θα αλλάξει αρκετούς προέδρους, από τον Σπανούδη και τον Χρυσόπουλο μέχρι τον Θεοφανίδη, τον Ζαρείφη και τον Χρυσαφίδη. Το πρόσωπο του προέδρου έχει περισσότερο συμβολική αξία. Την ουσιαστική διοίκηση του συλλόγου ασκούν ο Κώστας Κωνσταντάρας μαζί με τον Αιμίλιο Ιωνά και τον Λευτέρη Παξιμαδά.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι είναι εκείνος που εκπροσωπεί την Α.Ε.Κ. το φθινόπωρο του 1927 στις συζητήσεις με τους εκπροσώπους του Ολυμπιακού και του Παναθηναϊκού, Θανάση Μέρμηγκα και Απόστολου Νικολαΐδη αντίστοιχα, στις οποίες αποφασίζεται η ίδρυση του Π.Ο.Κ., του συνεταιρισμού δηλαδή που επί δεκαετίες θα παίξει σοβαρό ρόλο στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Το Π.Ο.Κ. είναι κάτι παραπάνω από απλός συνεταιρισμός που αποσκοπεί στον προσπορισμό εσόδων από εισιτήρια των τουρνουά που διοργανώνει. Είναι η συνομοταξία των «μεγάλων», η άγραφη αλλά ξεκάθαρη ανάδυση των τριών σωματείων της πρώτης σειράς, που είναι τα πιο δημοφιλή, τα πιο εύρωστα και θα μονοπωλήσουν για δεκαετίες τους τίτλους. Η ένταξη της Α.Ε.Κ. στο Π.Ο.Κ. δεν είναι ένα απλά μια διαδικαστική κίνηση του Κωνσταντάρα. Είναι εκείνη που θα… τσιμεντώσει τη θέση της στην πρωτοπορία του ελληνικού ποδοσφαίρου και αθλητισμού γενικότερα και που θα την καταξιώσει ως έναν από τους «τρεις μεγάλους».
Ή είναι πάλι εκείνος που, με το κύρος και την προσωπική σχέση που έχει μαζί του, πείθει το 1937 τον πανίσχυρο Κωνσταντίνο Κοτζιά, Υπουργό Πρωτευούσης και «δεξί χέρι» του Ιωάννη Μεταξά, να διαθέσει ένα ποσόν 700.000 δρχ., προκειμένου να γίνουν τα πρώτα έργα στο γήπεδο στη Νέα Φιλαδέλφεια. Πρέπει να τονιστεί ότι, μολονότι το γήπεδο έχει παραχωρηθεί στην Α.Ε.Κ. ήδη από το 1927, εντούτοις παραμένει ακατάλληλο προς χρήση και δεν χρησιμοποιείται από εκείνη ως έδρα στους αγώνες της.
Με τα χρήματα της επιχορήγησης το γήπεδο σκάβεται, τοποθετείται σύστημα αποστράγγισης και ακολούθως ισοπεδώνεται. Επίσης δημιουργείται στίβος και περιμαντρώνεται με πέτρινη περίφραξη. Για εξέδρες ούτε λόγος ακόμη, έστω κι έτσι όμως, για πρώτη φορά τη σεζόν 1937-1938 η Α.Ε.Κ. αρχίζει επιτέλους να χρησιμοποιεί ως έδρα το γήπεδό της στη Νέα Φιλαδέλφεια. Το γεγονός αυτό τής προσδίδει άλλη δυναμική, όπως καταδεικνύεται από την κατάκτηση του πρώτου της πρωταθλήματος στο τέλος της ίδιας σεζόν. Μάλιστα η Ένωση κατακτά και το κύπελλο και γίνεται η πρώτη ελληνική ομάδα που κάνει το νταμπλ.
Το γήπεδο στη Νέα Φιλαδέλφεια είναι κομβικό για αυτή την επιτυχία – κι ο Κωνσταντάρας βασικός συντελεστής της. Αν η Α.Ε.Κ. οφείλει στον Ιωάννη Χρυσαφίδη την απόκτηση της έκτασης το 1927, στον Κωνσταντάρα οφείλει τη δημιουργία πραγματικού γηπέδου σε αυτή και την αξιοποίησή της – επιτέλους – ως έδρα, το 1938.
Με τα κοινά της αγαπημένης του Α.Ε.Κ. ο Κώστας Κωνσταντάρας δεν θα πάψει ποτέ να ασχολείται, ακόμη και σε μεταγενέστερα χρόνια, όταν δεν συμμετέχει τύποις στη διοίκηση του συλλόγου. Ωστόσο, ήδη από τη δεκαετία του ’20 η παραγοντική δραστηριότητά του εξαπλώνεται και σε άλλες κατευθύνσεις. Κατ’ αρχάς μετέχει στο διοικητικό συμβούλιο του ΣΕΓΑΣ, μαζί μάλιστα με τον Κωνσταντίνο Σπανούδη, που κατέχει θέση αντιπροέδρου. Η δράση του δεν περιορίζεται δηλαδή μόνο στο ποδόσφαιρο, αλλά καλύπτει το σύνολο του αθλητικού φάσματος.
Η βασική του όμως παραγοντική παρουσία εντοπίζεται στο άθλημα που ήδη έχει αρχίσει να αναγνωρίζεται ως «ο βασιλιάς των σπορ». Ήδη από το 1926 και την ίδρυση της Ε.Π.Ο. αποτελεί μέλος της διοίκησης της ομοσπονδίας, στην οποία θα θητεύσει για πολλές δεκαετίες από διάφορες θέσεις. Είναι μόνιμο μέλος του Δ.Σ., αντιπρόεδρος σε διάφορες περιόδους, από τη δεκαετία του ’30 με πρόεδρο τον Μιχάλη Ρινόπουλο, ενώ στον ιστότοπο της Ε.Π.Ο. αναφέρεται και ως εκλέκτορας της Εθνικής ομάδας στα μέσα της δεκαετίας του ’30. Σημειωτέον ότι στα χρόνια εκείνα, μέχρι και τη δεκαετία του ’60, οι παίκτες που επανδρώνουν την Εθνική ομάδα δεν επιλέγονται από τον εκάστοτε προπονητή, αλλά από τον ειδικά επιτετραμμένο εκλέκτορα της ομοσπονδίας. Ο Κωνσταντάρας θα παραμείνει μέλος της διοίκησης της Ε.Π.Ο., συνήθως αντιπρόεδρος, για δεκαετίες. Αργότερα, στη δεκαετία του ’50, τον βρίσκουμε αντιπρόεδρο, με πρόεδρο τον Θανάση Μέρμηγκα.
Αυτό που διακρίνει κανείς από τα διάφορα δημοσιεύματα της εποχής είναι ότι ο κοσμοπολίτης και γλωσσομαθής Κωνσταντάρας είναι εκείνος που χειρίζεται τις διεθνείς επαφές της ομοσπονδίας. Για παράδειγμα, στις 9 Μαΐου 1929, στη δεύτερη διάσκεψη για τη δημιουργία του Βαλκανικού Κυπέλλου στο Βουκουρέστι, εκπροσωπεί την Ελλάδα, και συμμετέχει μαζί με παράγοντες της Ρουμανίας, της Γιουγκοσλαβίας και της Βουλγαρίας στην οργανωτική επιτροπή που καθορίζει το πρόγραμμα και τους κανονισμούς της νέας διεθνούς διοργάνωσης. Στη συνέχεια εκλέγεται πρόεδρος της επιτροπής του Βαλκανικού Κυπέλλου και προεδρεύει σε συσκέψεις που αφορούν τη μορφή της διοργάνωσης, πειθαρχικά ζητήματα και τις σχέσεις μεταξύ των βαλκανικών ομοσπονδιών. Ήδη δηλαδή από τη δεκαετία του 1920 αποτελεί έναν από τους ανθρώπους που εκπροσωπούν το ελληνικό ποδόσφαιρο σε διεθνές επίπεδο και συμμετέχουν στη διαμόρφωση των πρώτων σταθερών διακρατικών ποδοσφαιρικών θεσμών της περιοχής.
Η εμπειρία και οι ικανότητές του στα διεθνή θέματα αναγνωρίζονται και αξιοποιούνται στο υψηλότερο επίπεδο το 1954, όταν ιδρύεται η UEFA.
Στο πρώτο Συνέδριο της ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας στη Βιέννη, στις 2 Μαρτίου 1955, η Εκτελεστική Επιτροπή διευρύνεται και προστίθενται δύο νέα μέλη: ο Γερμανός Peco Bauwens και ο Έλληνας Constantin Constantaras. Πρόκειται για μία πολύ μεγάλη διάκριση, καθώς η Εκτελεστική Επιτροπή, που απαρτίζεται από μόλις 8 μέλη, είναι εκείνη που καθορίζει την εξέλιξη που θα πάρει το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, σε μία εποχή που όλα σχεδιάζονται εξ αρχής, από τη θεσμοθέτηση των ευρωπαϊκών διοργανώσεων συλλόγων, μέχρι το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα εθνικών ομάδων, το γνωστό ως “Euro”. Και ο ιδρυτής και παράγοντας της Α.Ε.Κ. είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που βρίσκονται στον πυρήνα λήψης αποφάσεων του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου κατά τα χρόνια της διαμόρφωσής του.
Η διάκριση αυτή αποκτά μεγαλύτερη αξία επειδή είναι προσωποπαγής, αποτελεί δηλαδή αντανάκλαση του κύρους και του ειδικού βάρους του ίδιου ως παράγοντα και προσωπικότητας και όχι του ελληνικού ποδοσφαίρου, που είναι εκ των ουραγών της Ευρώπης, με την εθνική ομάδα να διασύρεται συνήθως στις διεθνείς αναμετρήσεις της.
Ο Κωνσταντάρας θα παραμείνει στην Εκτελεστική Επιτροπή μέχρι τις 17 Ιουνίου 1964. Για περισσότερα από εννέα συνεχόμενα χρόνια βρίσκεται, δηλαδή, στο ανώτατο διοικητικό όργανο της UEFA, σχεδόν σε ολόκληρη την πρώτη δεκαετία της ιστορίας της. Η παρουσία του καθίσταται ακόμη πιο αξιοπρόσεκτη, γιατί δεν περιορίζεται σε μία απλή τιμητική συμμετοχή. Η συμβολή του στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου είναι ουσιαστική και σημαντική.
Κατ’ αρχάς συμμετέχει ενεργά στις διεργασίες που οδηγούν στη θεσμοθέτηση μιας νέας ευρωπαϊκής διοργάνωσης εθνικών ομάδων. Ο Κωνσταντάρας διαθέτει ήδη σχεδόν τρεις δεκαετίες εμπειρίας στην οργάνωση διεθνούς διοργάνωσης εθνικών ομάδων μέσω του Βαλκανικού Κυπέλλου. Το Ευρωπαϊκό Κύπελλο Εθνών που προκύπτει από αυτές τις διεργασίες είναι η διοργάνωση που σήμερα γνωρίζουμε ως “Euro”. Όταν λοιπόν στη νεαρή UEFA αρχίζει να συζητείται η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Εθνών, ο Κωνσταντάρας βρίσκεται ανάμεσα στους παράγοντες που εργάζονται πάνω στο σχέδιο, μαζί με σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Gustáv Sebes, ο Pierre Delaunay, ο Alfred Frey και ο Agustín Pujol.
Υπάρχει όμως και μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, εντελώς άγνωστη ως τώρα, ελληνική παράμετρος στην ιστορία του πρώτου τροπαίου της διοργάνωσης. Ο Γενικός Γραμματέας της ΟΥΕΦΑ Pierre Delaunay επιθυμεί το κύπελλο που θα σχεδιαστεί και θα δημιουργηθεί να φέρει μία αρχαιοελληνική παράσταση, μιας και η ίδια η λέξη «Ευρώπη» είναι ελληνικής προέλευσης, με ρίζες στην αρχαιοελληνική μυθολογία. «Η Ευρώπη είναι μια λέξη ελληνικής προέλευσης· η Ευρώπη ασφαλώς γεννήθηκε στη λεκάνη της Μεσογείου, ενώ η Ελλάδα επινόησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Έτσι σκέφτηκα ότι θα ήταν καλή ιδέα να βρούμε ένα αρχαίο ελληνικό αντικείμενο, που ει δυνατόν να απεικονίζει και μια μπάλα -κάτι που δεν ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένο- και να το αναπαραγάγουμε με τη μορφή ενός τροπαίου», θα αφηγηθεί ο ίδιος ο Delauney στον επίσημο ιστότοπο της UEFA.
Συζητάει το θέμα με -ποιον άλλον; – τον Έλληνα συνεργάτη του Κώστα Κωνσταντάρα, ο οποίος κατά ευνοϊκή σύμπτωση είναι και κορυφαίος χρυσοχόος! Ο τελευταίος αρχίζει λοιπόν την αναζήτηση του αρχαιοελληνικού αντικειμένου που θα απεικονίζει μπάλα και θα χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο για το νέο τρόπαιο.
Ποιο είναι αυτό το αρχαίο αντικείμενο; Σύμφωνα με τον επίσημο ιστότοπο της UEFA πρόκειται για κειμήλιο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Πράγματι, λίγοι γνωρίζουμε ότι στο μουσείο των Αθηνών υπάρχει ένα έκθεμα που απεικονίζει κάποιον σε στάση σαν να κοντρολάρει μία μπάλα. Αυτή ακριβώς η παράσταση έχει αντιγραφεί στη μία όψη του τροπαίου του Euro, είναι μάλιστα ευδιάκριτη στις φωτογραφίες του τροπαίου. Έτσι λοιπόν υλοποιήθηκε η ιδέα του Delauney για την αναφορά στην Ελλάδα.
Η ανακάλυψη του στοιχείου αυτού αναδεικνύει το έντονο ελληνικό χρώμα στη διοργάνωση και το τρόπαιο του Euro και το ορατό αποτύπωμα του Κώστα Κωνσταντάρα. Υπήρχε όμως κάτι που εξακολουθούσε να μας «τρώει», μια αίσθηση ότι κάτι ακόμη μας διαφεύγει. Η αίσθηση αυτή αφορούσε το σχήμα του τροπαίου. Δεν είναι ανάγκη να είναι κάποιος αρχαιολόγος για να αντιληφθεί από μία απλή ματιά ότι το εν λόγω έπαθλο έχει σχήμα που θυμίζει αρχαιοελληνικό σκεύος. Το σκεύος αυτό δεν ήταν το έκθεμα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου με τη φιγούρα με τη μπάλα, γιατί πρόκειται για επιτύμβια στήλη και είναι προφανές πως το σχήμα της δεν έχει την παραμικρή σχέση με το τρόπαιο του Euro.
Αποφασίσαμε λοιπόν να «σκαλίσουμε» το θέμα λίγο περισσότερο και να αναζητήσουμε άλλα αρχαιοελληνικά αντικείμενα, που απεικονίζουν μπάλα. Και η έρευνα «έβγαλε λαβράκι»! Όχι στην Αθήνα, αλλά στο… Λονδίνο και στο Βρετανικό Μουσείο, όπου υπάρχει ένα άλλο αρχαιοελληνικό έκθεμα, ένας αμφορέας, που επίσης φέρει αναπαράσταση παιχνιδιού με μπάλα. Από μία απλή ματιά στον εν λόγω αμφορέα είναι πιστεύουμε σαφής η ομοιότητά του με το ασημένιο τρόπαιο του Euro. Έχουν το ίδιο σχήμα, την ίδια τεχνοτροπία στα χερούλια και οι ομοιότητες είναι τόσο έντονες που φαίνεται απίθανο να είναι συμπτωματικές.
Εκφράζουμε λοιπόν την υπόθεση ότι αυτός ακριβώς ο αρχαιοελληνικός αμφορέας στο Βρετανικό Μουσείο, με παράσταση παιχνιδιού με μπάλα, είναι εκείνος που εντοπίζει στην έρευνά του ο Κωνσταντάρας και αποτελεί το πρότυπο όσον αφορά το σχήμα του τροπαίου του Euro. Ο Έλληνας παράγοντας – και διακεκριμένος χρυσοχόος – εισηγείται δηλαδή να δημιουργηθεί ένα τρόπαιο που να συνδυάζει στοιχεία από δύο αρχαιοελληνικά αντικείμενα με θέμα τη μπάλα: το σχήμα του αμφορέα του Βρετανικού Μουσείου και την παράσταση της επιτύμβιας στήλης στο μουσείο των Αθηνών. Μια εισήγηση, που γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό και ανατίθεται στην παρισινή επιχείρηση αργυροχρυσοχοΐας Chobillon η παραγωγή ενός τροπαίου με αυτά τα χαρακτηριστικά.
Με άλλα λόγια, όταν ο Θοδωρής Ζαγοράκης θα σηκώσει το 2004 το «τιμημένο», πιθανότατα δεν γνωρίζει και ο ίδιος ότι σηκώνει ένα τρόπαιο που ξεχειλίζει από Ελλάδα. Ένα κύπελλο που 44 χρόνια πριν έχει σχεδιάσει ένας συμπατριώτης του, αντιγράφοντας το σχήμα ελληνικού αντικειμένου και ελληνική παράσταση πάνω στην επιφάνειά του!
Ίσως μάλιστα να είναι θέλημα της μοίρας να είναι οι Έλληνες θριαμβευτές του 2004 οι τελευταίοι που θα σηκώσουν αυτό το τρόπαιο με τη φιγούρα του αρχαίου συμπατριώτη τους «ποδοσφαιριστή». Δύο χρόνια αργότερα, το 2006, η UEFA αποφασίζει να του κάνει… lifting. Το νέο κύπελλο του Euro θα διατηρήσει το ίδιο σχήμα, θα είναι 18 εκ. ψηλότερο, θα αφαιρεθεί η μαρμάρινη βάση και η αρχαιοελληνική φιγούρα θα αντικατασταθεί από τα ονόματα των νικητών των προηγούμενων διοργανώσεων.
Ανακεφαλαιώνοντας και συνοψίζοντας, ο Κωνσταντίνος Κωνσταντάρας είναι για την Α.Ε.Κ. ο ιδρυτής, το μέλος της διοίκησης, ο πρόεδρος, εκείνος που βάζει την Ένωση στο Π.Ο.Κ., τον συνεταιρισμό των τριών μεγάλων, που συνεισφέρει αποφασιστικά ώστε να καταστεί κατάλληλο προς χρήση το γήπεδό της στη Νέα Φιλαδέλφεια, γενικότερα εκείνος που παίρνει τις κρίσιμες αποφάσεις και εκπροσωπεί τον σύλλογο προς τα έξω. Αυτά από μόνα τους αρκούν κατά τη γνώμη μας για να τον αναδείξουν ως τον μεγαλύτερο παράγοντα της προπολεμικής (τουλάχιστον) ιστορίας του συλλόγου.
Πέραν όμως της παρουσίας και προσφοράς του στην Α.Ε.Κ. είναι ο πιο σημαντικός Έλληνας ποδοσφαιρικός παράγοντας για πολλές δεκαετίες, με πολυσχιδή προσφορά στις διοικήσεις του ΣΕΓΑΣ και της Ε.Π.Ο. Και βέβαια, πάνω απ’ όλα, με βαρύνουσα πολυετή παρουσία στο ανώτατο διεθνές επίπεδο, μέλος επί εννέα και πλέον χρόνια της Εκτελεστικής Επιτροπής της UEFA ακριβώς την περίοδο κατά την οποία διαμορφώνεται το σύγχρονο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο και γεννιέται το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Εθνών. Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας του: ο άνθρωπος που βρίσκεται εκεί όταν η Α.Ε.Κ. κάνει τα πρώτα της βήματα το 1924, βρίσκεται τρεις δεκαετίες αργότερα και εκεί όπου κάνει τα πρώτα της βήματα η ίδια η UEFA.
Η ιστοριογραφία της Α.Ε.Κ. έχει αγνοήσει εντελώς και αδικήσει κατάφωρα τον μεγάλο αυτό παράγοντα. Πρέπει, έστω και με καθυστέρηση πολλών δεκαετιών, το έλλειμμα αυτό να αναπληρωθεί και να μάθουμε σωστά την ιστορία μας. Μια ιστορία που μας διδάσκει ότι ο Κωνσταντίνος Κωνσταντάρας συνέβαλε αποφασιστικά στο να δημιουργηθεί ο σύλλογος αυτός και να γίνει μεγάλος. Και για τους λόγους αυτούς οι Ενωσίτες τού οφείλουμε αναγνώριση, σεβασμό και ευγνωμοσύνη».
