Η συζήτηση για το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου αποκτά ταυτόχρονα ευρωπαϊκή και διατλαντική διάσταση. Οι ηγέτες των εθνικιστικών κομμάτων της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, που συναντήθηκαν τη Δευτέρα στο Κάρντιφ, υπέγραψαν κοινή διακήρυξη υπέρ της αυτοδιάθεσης, δηλώνοντας ότι το μέλλον των εθνών τους βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η πρωτοβουλία εκδηλώνεται ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ τάχθηκε δημόσια υπέρ της ένωσης της Ιρλανδίας, παρεμβαίνοντας σε ένα ζήτημα που αγγίζει τη βρετανική κυριαρχία και την ευαίσθητη ισορροπία στη Βόρεια Ιρλανδία.
Ο πρωθυπουργός της Ουαλίας και επικεφαλής του Plaid Cymru, Ριν απ Γιόρουερθ, υποδέχθηκε τον Σκωτσέζο πρωθυπουργό και αρχηγό του Σκωτικού Εθνικού Κόμματος (SNP), Τζον Σουίνι, την πρωθυπουργό της Βόρειας Ιρλανδίας και αντιπρόεδρο του Σιν Φέιν, Μισέλ Ο’Νιλ, καθώς και την πρόεδρο του κόμματος, Μαίρη Λου ΜακΝτόναλντ.
«Τα έθνη μας έχουν το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση», αναφέρει η διακήρυξη, με την οποία οι υπογράφοντες καλούν τη βρετανική κυβέρνηση να προετοιμάσει και να διευκολύνει συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι το Brexit έπληξε τις οικονομίες τους και τοποθετούν το ευρωπαϊκό μέλλον στον πυρήνα των επιδιώξεών τους.
Για τις τρεις πολιτικές δυνάμεις, επομένως, η αλλαγή του συνταγματικού καθεστώτος συνδέεται με μια ευρύτερη επιλογή προσανατολισμού: την ευρωπαϊκή προοπτική εκτός του σημερινού βρετανικού πλαισίου.
Αυτό δίνει στην πρωτοβουλία βάρος πέρα από τη διαμάχη για την κατανομή εξουσιών μεταξύ Λονδίνου και τοπικών κυβερνήσεων.
Στο ιρλανδικό ζήτημα, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε την ένωση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας με τη Βόρεια Ιρλανδία «κάτι το φανταστικό», προβλέποντας ότι «τελικά θα γίνει». Η Ο’Νιλ ερμήνευσε τις δηλώσεις ως ένδειξη ότι η συζήτηση για την ένωση παραμένει ζωντανή και προσελκύει ενδιαφέρον σε διεθνή κλίμακα.
Το Σιν Φέιν ζητά δημοψήφισμα μέχρι το 2030.
Κάθε έθνος με τον δικό του ρυθμό
Οι υπογράφοντες διευκρίνισαν ότι κάθε έθνος θα κινηθεί με τον δικό του ρυθμό. Ο Σουίνι τοποθέτησε ένα νέο δημοψήφισμα για τη σκωτσέζικη ανεξαρτησία εντός της επόμενης πενταετίας. Ο απ Γιόρουερθ, που ανέλαβε την πρωθυπουργία της Ουαλίας τον Μάιο, αντιμετωπίζει την ανεξαρτησία ως «μακρινό στόχο», χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Οι θεσμικοί δρόμοι διαφέρουν επίσης.
Στη Σκωτία, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε το 2022 ότι το τοπικό Κοινοβούλιο, με τις υφιστάμενες αρμοδιότητές του, δεν μπορεί να νομοθετήσει δημοψήφισμα ανεξαρτησίας. Στη Βόρεια Ιρλανδία, η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής του 1998 θεμελιώνει το συνταγματικό καθεστώς στην αρχή της συναίνεσης.
Η ιρλανδική περίπτωση έχει και μια ιδιαίτερη ευρωπαϊκή παράμετρο: το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνώρισε το 2017 ότι, εφόσον προκύψει ενωμένη Ιρλανδία με ειρηνικά και δημοκρατικά μέσα, ολόκληρη η επικράτειά της θα αποτελεί μέρος της ΕΕ.
Μια διακήρυξη «πολιτικά σημαντική»
Το Λονδίνο εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη συνοχή του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Ντάουνινγκ Στριτ επανέλαβε την περασμένη εβδομάδα ότι ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ «πιστεύει σθεναρά στην Ένωση».
Ο ίδιος προκρίνει μεγαλύτερη αποκέντρωση, ενώ ο απ Γιόρουερθ επιμένει ότι η μεταβίβαση εξουσιών σε ένα έθνος διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη προς μια αγγλική περιφέρεια ή πόλη. Στο σκωτσέζικο δημοψήφισμα του 2014, το 55% είχε ψηφίσει υπέρ της παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο.
🚨 NEW: The leaders of Scotland, Wales and Northern Ireland say the future of their nations “belongs in the European Union” as they call for independence from the UK pic.twitter.com/oFPZJVE5ig
— Politics UK (@PolitlcsUK) September 14, 2026
Ο καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Αμπερντίν Μάικλ Κίτινγκ χαρακτηρίζει τη διακήρυξη «πολιτικά σημαντική»: επί χρόνια τα SNP και Plaid Cymru τηρούσαν αποστάσεις από το Σιν Φέιν, τον πρώην πολιτικό βραχίονα του IRA. Εκτιμά, πάντως, ότι η νέα συνεργασία είναι απίθανο να αλλάξει τη στάση της βρετανικής κυβέρνησης.
