Σε οποιαδήποτε αποθήκη πυρομαχικών, η πρώτη ερώτηση μετά μια έκρηξη αφορά τα αίτια: τεχνικό πρόβλημα, ανθρώπινο λάθος ή παραβίαση των κανόνων ασφαλείας; Όταν, όμως, η εγκατάσταση ανήκει στην EMCO του Εμιλιάν Γκέμπρεφ, προστίθεται αναπόφευκτα και μία δεύτερη: ατύχημα ή δολιοφθορά;
Μέχρι στιγμής, καμία βουλγαρική Αρχή δεν έχει παρουσιάσει στοιχείο που να συνδέει τη νέα πυρκαγιά με σαμποτάζ ή ξένη υπηρεσία πληροφοριών.
Το περιστατικό ωστόσο δεν συμβαίνει σε ιστορικό κενό. Ο ιδιοκτήτης της εγκατάστασης έχει επιβιώσει από απόπειρα δηλητηρίασης, ενώ εκρήξεις σε αποθήκες όπλων της Βουλγαρίας αποτέλεσαν αντικείμενο έρευνας για πιθανή δράση Ρώσων πρακτόρων.
Η φωτιά πέρασε από τη μία αποθήκη στην άλλη
Η πυρκαγιά ξέσπασε περίπου στις 23:20 της 11ης Σεπτεμβρίου σε εγκατάσταση της EMCO στην περιοχή Γκόρνι Βαρπίστα, σε απόσταση 4-5 χλμ. από το χωριό Τσάρεβα Λιβάντα, στην επαρχία Γκάμπροβο.
Στο συγκρότημα υπάρχουν 11 αποθήκες. Σύμφωνα με τη διεύθυνση της εταιρείας, η φωτιά άρχισε σε μία από αυτές και επεκτάθηκε σε δύο γειτονικές, όπου φυλάσσονταν πυρομαχικά και πυρίτιδα. Οι δύο φύλακες απομακρύνθηκαν εγκαίρως και δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί.
Η περιοχή αποκλείστηκε, ενεργοποιήθηκε το σύστημα προειδοποίησης BG-Alert και πυροσβεστικά συνεργεία παρακολουθούσαν την εξέλιξη από απόσταση, μεταξύ άλλων με τη χρήση drone. Οι Αρχές διαβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για τους κατοίκους.
Πρόκειται για το δεύτερο σοβαρό περιστατικό σε εγκατάσταση της EMCO μέσα σε διάστημα λίγο μεγαλύτερο του ενός μήνα.
Στις 10 Αυγούστου, πυρκαγιά σε φορτηγό στις εγκαταστάσεις κοντά στο χωριό Μπέλιτσα είχε προκαλέσει διαδοχικές εκρήξεις. Στην περιοχή εντοπίστηκαν αργότερα 60 πυρομαχικά που δεν είχαν εκραγεί και περίπου δύο τόνοι μεταλλικών θραυσμάτων.
🚨BREAKING: Explosions rock Bulgarian ammunition factory after truck fire
Explosions hit warehouses at the EMCO ammunition plant in Belitsa, central Bulgaria, after a truck caught fire on Monday morning. Thick smoke spread across the area, prompting authorities to evacuate… pic.twitter.com/vQrLUQFhwT
— Global Brief (@globalbrief_now) August 10, 2026
Η εκκαθάριση του χώρου από τον βουλγαρικό στρατό ολοκληρώθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου. Τέσσερις ημέρες αργότερα, φλεγόταν μια δεύτερη αποθήκη της ίδιας εταιρείας.
Ο έμπορος όπλων που επέζησε από δηλητηρίαση
Ο Εμιλιάν Γκέμπρεφ δεν είναι απλώς ένας Βούλγαρος επιχειρηματίας της αμυντικής βιομηχανίας. Το όνομά του εμφανίζεται εδώ και χρόνια σε έρευνες αντικατασκοπείας για τη δράση της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU στην Ευρώπη.
Τον Απρίλιο του 2015 ο ίδιος, ο γιος του και διευθυντικό στέλεχος της EMCO νοσηλεύτηκαν με συμπτώματα βαριάς δηλητηρίασης. Ο Γκέμπρεφ έπεσε σε κώμα, αλλά επέζησε. Βούλγαροι εισαγγελείς απήγγειλαν αργότερα σε τρεις Ρώσους κατηγορίες για απόπειρα δολοφονίας με άγνωστη οργανοφωσφορική ουσία.
Έρευνα των Bellingcat, Der Spiegel και The Insider χαρτογράφησε τις μετακινήσεις έως και οκτώ στελεχών της διαβόητης Μονάδας 29155 της GRU στη Βουλγαρία, πριν και κατά το διάστημα των δύο ύποπτων δηλητηριάσεων του Γκέμπρεφ.
Η συγκεκριμένη μονάδα έχει συνδεθεί από δυτικές Αρχές και δημοσιογραφικές έρευνες με επιχειρήσεις δολιοφθοράς, αποσταθεροποίησης και στοχευμένων δολοφονιών στο εξωτερικό – από την απόπειρα πραξικοπήματος στο Μαυροβούνιο έως τη δηλητηρίαση του Σεργκέι Σκριπάλ στη Βρετανία.
Τα έξι εντάλματα και το νήμα προς την Τσεχία
Το 2021 η βουλγαρική Εισαγγελία ανακοίνωσε ότι ερευνούσε την παρουσία έξι Ρώσων στη χώρα, κοντά στις ημερομηνίες τεσσάρων εκρήξεων σε εγκαταστάσεις πυρομαχικών από το 2011 έως το 2020.
Ο φάκελος περιλάμβανε:
• την καταστροφή αποθήκης της EMCO στο Λόβνιντολ το 2011,
• δύο εκρήξεις στις κρατικές εγκαταστάσεις της VMZ το 2015,
• έκρηξη στην ιδιωτική εταιρεία Arsenal το 2020.
Η Εισαγγελία είχε εκτιμήσει ότι στόχος των ενεργειών ήταν να διακοπούν παραδόσεις πυρομαχικών προς τη Γεωργία και την Ουκρανία. Το 2024 εκδόθηκαν ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης σε βάρος έξι Ρώσων πολιτών, οι οποίοι κατηγορήθηκαν για τρομοκρατικές ενέργειες.
Η έρευνα συνδέθηκε και με τις εκρήξεις του 2014 στις αποθήκες πυρομαχικών του Βρμπέτιτσε, στην Τσεχία, όπου σκοτώθηκαν δύο εργαζόμενοι. Τον Απρίλιο του 2024, η τσεχική αστυνομία ανακοίνωσε ότι θεωρεί αποδεδειγμένη την εμπλοκή στελεχών της GRU. Δύο από τους υπόπτους είχαν κατηγορηθεί από τη Βρετανία και για την επίθεση εναντίον του Σκριπάλ.
Η EMCO έχει αμφισβητήσει επιμέρους ισχυρισμούς για τον προορισμό των πυρομαχικών της και έχει αρνηθεί οποιαδήποτε σχέση με εκρήξεις σε εγκαταστάσεις άλλων εταιρειών. Η Μόσχα απορρίπτει συνολικά τις κατηγορίες περί ρωσικής εμπλοκής.
Γιατί η Βουλγαρία αποτελεί γεωπολιτικό κόμβο
Η Βουλγαρία είναι μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, αλλά η αμυντική βιομηχανία της διατηρεί τη δυνατότητα παραγωγής πυρομαχικών σοβιετικού τύπου. Μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, αυτά τα αποθέματα και οι γραμμές παραγωγής απέκτησαν ιδιαίτερη σημασία για την Ουκρανία, συχνά μέσω εμπορικών διαδρομών και μεσαζόντων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Τον Ιούνιο του 2026 η νέα βουλγαρική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν θα στείλει άλλον κρατικό οπλισμό στο Κίεβο. Η πολιτική αυτή αλλαγή όμως, δεν… εξαφανίζει τη στρατηγική σημασία των εργοστασίων, των ιδιωτικών εταιρειών και των αποθηκών πυρομαχικών της χώρας.
Μια τέτοια εγκατάσταση αποτελεί σχεδόν ιδανικό στόχο υβριδικής επιχείρησης: η καταστροφή μπορεί αρχικά να αποδοθεί σε ατύχημα, η φωτιά εξαφανίζει κρίσιμα ίχνη και η παρουσία πυρομαχικών καθυστερεί για ημέρες ή εβδομάδες την πρόσβαση των ερευνητών.
Αυτό εξηγεί γιατί η νέα έκρηξη ενεργοποίησε αμέσως τα αντανακλαστικά της αντικατασκοπείας.
