Μια μεταναστευτική κρίση που ξεκίνησε στα τέλη Ιουλίου στον μικρό ισπανικό θύλακα της Θέουτα εξελίσσεται σε έναν από τους σοβαρότερους πολιτικούς πονοκεφάλους του Πέδρο Σάντσεθ.
Περισσότεροι από 70.000 άνθρωποι πέρασαν μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα από το Μαρόκο στη Θέουτα.
Οι περισσότεροι έχουν έκτοτε αποχωρήσει, όμως χιλιάδες παραμένουν στο θύλακα, αρκετοί σε επισφαλείς συνθήκες, ενώ οι διαδηλώσεις κατοίκων και οι κατά διαστήματα εντάσεις συνεχίζονται.
Έξι εβδομάδες αργότερα, η κρίση έχει πάψει να αφορά μόνο το Μεταναστευτικό. Έχει μετατραπεί σε πολιτικό, διπλωματικό και εκλογικό πρόβλημα για την ισπανική κυβέρνηση.
Τι γνώριζε η κυβέρνηση – Και ποιος ήταν ο ρόλος του Μαρόκου
Δύο ερωτήματα κυριαρχούν πλέον στην Ισπανία: είχε προειδοποιηθεί εγκαίρως η κυβέρνηση και είχε το Μαρόκο ρόλο στη μαζική είσοδο μεταναστών;
Η κυβέρνηση αποχαρακτήρισε 40 έγγραφα των υπηρεσιών πληροφοριών και των δυνάμεων ασφαλείας, επιχειρώντας να στηρίξει τη θέση του Σάντσεθ ότι κανείς δεν είχε προβλέψει την έκταση όσων θα ακολουθούσαν.
Σε ένα από αυτά, το Εθνικό Κέντρο Πληροφοριών κατέγραφε ήδη από τις 29 Ιουλίου διαδικτυακά καλέσματα για είσοδο στη Θέουτα, μεταξύ άλλων σε ομάδα του Facebook με περισσότερα από 160.000 μέλη. Οι υπηρεσίες υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι δεν είχαν προβλέψει το μέγεθος και τη μορφή που τελικά πήρε η κινητοποίηση.
Ακόμη πιο ευαίσθητο είναι το μαροκινό σκέλος.
Ο Σάντσεθ δηλώνει ότι δεν διαθέτει απτές αποδείξεις πως το Ραμπάτ οργάνωσε την εισροή. Η μαροκινή κυβέρνηση απέρριψε επισήμως τις κατηγορίες περί εμπλοκής, όμως στην Ισπανία η δυσπιστία είναι μεγάλη: σχεδόν εννέα στους δέκα πολίτες αποδίδουν σημαντική ευθύνη στο Μαρόκο.
Παράλληλα, έχει ξεκινήσει δικαστική έρευνα για τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκαν οι μαζικές διελεύσεις.
Ο μεγάλος κερδισμένος είναι το Vox
Το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση αποτυπώνεται ήδη στις δημοσκοπήσεις. Σε μέτρηση της 40dB για την El País και την Cadena SER, περίπου 63% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζουν «κακή» ή «πολύ κακή» τη διαχείριση της κρίσης από τον Σάντσεθ. Μόλις 14,2% την αξιολογούν θετικά.
Ο μεγαλύτερος πολιτικός κερδισμένος είναι το ακροδεξιό Vox του Σαντιάγο Αμπασκάλ.
Το 27% των Ισπανών το θεωρεί πλέον το κόμμα που μπορεί να διαχειριστεί καλύτερα το μεταναστευτικό, έναντι 18,4% για τους Σοσιαλιστές και 13,9% για το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα.
Ταυτόχρονα, η κοινωνική στάση απέναντι στη μετανάστευση σκληραίνει: περίπου 70% τάσσονται υπέρ αυστηρότερων συνοριακών ελέγχων, ακόμη και εάν αυτό δυσκολεύει την είσοδο ευάλωτων ανθρώπων.
PP και Vox πάνω από το 50%
Η κρίση δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής εκλογικό σεισμό, αλλά έχει ενισχύσει μια τάση που προκαλεί ανησυχία στην ισπανική Αριστερά.
Στο βαρόμετρο του Σεπτεμβρίου, το Λαϊκό Κόμμα και το Vox συγκεντρώνουν μαζί 50,2%, περνώντας για πρώτη φορά το όριο του 50% στη συγκεκριμένη σειρά μετρήσεων. Το PP βρίσκεται στο 32,4%, το PSOE στο 27,6% και το Vox στο 17,8%.
Και όλα αυτά ενώ ο Σάντσεθ βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με τη φθορά οκτώ ετών στην εξουσία και δικαστικές υποθέσεις που έχουν αγγίξει πρόσωπα του οικογενειακού και κομματικού του περιβάλλοντος.
Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές πρέπει να διεξαχθούν το αργότερο έως τα μέσα του 2027. Για την αντιπολίτευση, η Θέουτα αποτελεί ήδη απόδειξη ότι ο πολιτικός κύκλος του Σάντσεθ κλείνει.
Οι αναλυτές, πάντως, είναι περισσότερο επιφυλακτικοί. Εάν η κρίση συνεχιστεί, το πολιτικό κόστος μπορεί να γίνει σημαντικό. Εάν όμως η κυβέρνηση καταφέρει να την εκτονώσει τους επόμενους μήνες, ενδέχεται να μετατραπεί απλώς σε ακόμη ένα δύσκολο επεισόδιο μιας πρωθυπουργίας που έχει επιβιώσει από πολλές κρίσεις.
Άλλωστε, όπως παρατηρεί ο πολιτικός επιστήμονας Χάιμε Φερί Ντουρά, ο Πέδρο Σάντσεθ έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να ανατρέψει καταστάσεις που έμοιαζαν χαμένες.
