Η πολιτική έκβαση των ρωσικών βουλευτικών εκλογών μοιάζει σε μεγάλο βαθμό προδιαγεγραμμένη. Αυτό που δεν μπορεί να προβλεφθεί με την ίδια βεβαιότητα είναι το μήνυμα που θα στείλει η κοινωνία μιας τεράστιας χώρας, η οποία βρίσκεται σχεδόν πέντε χρόνια σε πόλεμο και αρχίζει να αισθάνεται ολοένα πιο έντονα τις συνέπειές του στο εσωτερικό της.
Όταν οι Ρώσοι προσέλθουν στις κάλπες, από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου, ο κόσμος δεν θα παρακολουθεί μόνο τα ποσοστά των κομμάτων.
Η συμμετοχή, η ένταση της κοινωνικής ανησυχίας και τα σημάδια κόπωσης θα διαβαστούν ως ενδείξεις για το κατά πόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν εξακολουθεί να διαθέτει το αναγκαίο εσωτερικό έρεισμα για τη συνέχιση ενός μακροχρόνιου πολέμου.
Στη Μόσχα, αυτή η νέα πραγματικότητα έχει ήδη αποκτήσει μια πολύ απτή μορφή. Όπως αναφέρει το Reuters, ο Γιούρι αποφάσισε να καλύψει τα παράθυρα του διαμερίσματός του με αντιθραυσματική μεμβράνη, όταν έκρηξη drone προκάλεσε ζημιές στο σπίτι φίλου του και τραυμάτισε ελαφρά τους ενοίκους.
Η διαφανής μεμβράνη δεν σταματά μια έκρηξη. Συγκρατεί όμως τα σπασμένα τζάμια. Είναι μια μικρή κίνηση αυτοπροστασίας, αλλά και ένα ισχυρό σύμβολο: ο πόλεμος, τον οποίο το Κρεμλίνο επί χρόνια παρουσίαζε ως μια μακρινή στρατιωτική επιχείρηση, χτυπά πλέον τα παράθυρα των ρωσικών πόλεων.
Μια κάλπη χωρίς αγωνία για τον νικητή
Πρόκειται για τις πρώτες εκλογές για την Κρατική Δούμα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Σε ένα αυστηρά ελεγχόμενο πολιτικό σύστημα, η Ενωμένη Ρωσία, το κυβερνών κόμμα που στηρίζεται από τον Πούτιν, αναμένεται να διατηρήσει την κοινοβουλευτική κυριαρχία της. Επομένως, η κάλπη δεν θεωρείται πιθανό να ανατρέψει τους πολιτικούς συσχετισμούς στη Μόσχα.
Για το Κρεμλίνο όμως το ενδιαφέρον βρίσκεται αλλού. Η προσέλευση των ψηφοφόρων και η συνολική εικόνα των αποτελεσμάτων μπορούν να λειτουργήσουν ως βαρόμετρο για το ηθικό της κοινωνίας και την κόπωση από έναν πόλεμο χωρίς ορατό τέλος.
Για τον υπόλοιπο κόσμο, η στάση της ρωσικής κοινωνίας έχει ευρύτερη γεωπολιτική σημασία. Η αντοχή του εσωτερικού μετώπου επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα της Μόσχας να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, να απορροφήσει το οικονομικό κόστος και, εφόσον χρειαστεί, να αναζητήσει νέο ανθρώπινο δυναμικό.
Τα drones φέρνουν τον πόλεμο βαθιά στη Ρωσία
Στη διάρκεια του καλοκαιριού, η Ουκρανία εξαπέλυσε επανειλημμένα εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος, με στόχους διυλιστήρια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και αποθήκες εφοδιασμού.
Τα πλήγματα αποσκοπούν στην άσκηση πίεσης στη ρωσική πολεμική μηχανή και στη μεταφορά μέρους του κόστους της σύγκρουσης στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Η Μόσχα απάντησε εντείνοντας τις επιθέσεις της εναντίον του Κιέβου και άλλων ουκρανικών πόλεων, ενισχύοντας την αίσθηση ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε μια ακόμη πιο επικίνδυνη φάση, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.
Ρωσία και Ουκρανία αρνούνται ότι στοχοποιούν εσκεμμένα αμάχους. Ωστόσο, κατοικίες, εμπορικά καταστήματα και συγκοινωνιακές υποδομές υφίστανται συχνά ζημιές είτε από απευθείας πλήγματα είτε από συντρίμμια drones και πυραύλων που αναχαιτίζονται.
Χιλιάδες άμαχοι έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη του πολέμου, στη συντριπτική πλειονότητά τους Ουκρανοί. Κατά τη διάρκεια του 2026, όμως, έχουν αυξηθεί αισθητά και οι θάνατοι μέσα στη Ρωσία.
Επιστρέφει ο φόβος της επιστράτευσης
Οι εβδομαδιαίες μετρήσεις του κρατικού ρωσικού ιδρύματος δημοσκοπήσεων FOM καταγράφουν επίμονα υψηλά επίπεδα ανησυχίας.
Από τα τέλη Απριλίου, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες δήλωναν ότι στην κοινωνία κυριαρχεί το αίσθημα της ανησυχίας, σε όλες πλην μίας από τις εβδομαδιαίες έρευνες. Ο σχετικός δείκτης βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο μετά τη μερική επιστράτευση του φθινοπώρου του 2022.
Τότε, εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας εγκατέλειψαν τη χώρα. Τώρα, οι επίμονες φήμες ότι μπορεί να ακολουθήσει νέα επιστράτευση μετά τις εκλογές αναζωπυρώνουν τον ίδιο φόβο, παρά τις επανειλημμένες διαψεύσεις του Πούτιν και άλλων Ρώσων αξιωματούχων.
Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τον αριθμό όσων αναχώρησαν φέτος. Το Reuters, ωστόσο, μίλησε με δύο άνδρες, έναν 26χρονο μηχανικό αυτοκινήτων και έναν 34χρονο υπεύθυνο εργοταξίου, οι οποίοι έφυγαν προσωρινά από τη Ρωσία μαζί με τις οικογένειές τους, φοβούμενοι ότι μπορεί να εγκλωβιστούν σε ένα νέο κύμα επιστράτευσης.
Η καθημερινή οικονομία του πολέμου
Η ανησυχία δεν αποτυπώνεται μόνο στις δημοσκοπήσεις. Δημιουργεί ήδη μια νέα αγορά υπηρεσιών και προϊόντων προστασίας.
Η ρωσική εταιρεία Solartek, η οποία κατασκευάζει μεμβράνες ασφαλείας για τζάμια, καταγράφει αύξηση της ζήτησης κατά 50% από τις αρχές του έτους. Στους πελάτες της περιλαμβάνονται ιδιώτες, επιχειρήσεις και κρατικοί φορείς, ενώ στην αγορά παρουσιάζονται πλέον ελλείψεις του συγκεκριμένου υλικού.
Παράλληλα, όλο και περισσότεροι Ρώσοι ζητούν ασφαλιστικά συμβόλαια που καλύπτουν ζημιές από επιθέσεις drones.
Τα ασφάλιστρα κατοικίας αυξήθηκαν κατά 18% το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας. Η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών της χώρας αποδίδει σημαντικό μέρος της αύξησης στις συχνότερες επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η ασφάλιση, οι μεμβράνες στα παράθυρα, οι συναγερμοί για drones και οι κατά τόπους ελλείψεις καυσίμων δείχνουν ότι ο πόλεμος δεν αποτελεί πλέον μόνο μια είδηση από το μέτωπο. Έχει αρχίσει να επηρεάζει τις αποφάσεις των νοικοκυριών, το κόστος της κατοικίας και τον σχεδιασμό της καθημερινής ζωής.
