Μια συμφωνία πάνω στο χάρτη δεν σημαίνει ακόμη ελεύθερη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έχει καταλήξει σε καταρχήν συνεννόηση με το Ομάν για τη νέα χάραξη και διαχείριση των θαλάσσιων διαδρομών, ξεκαθαρίζοντας, ωστόσο, ότι η κρίσιμη θαλάσσια οδός δεν πρόκειται να ανοίξει χωρίς εγγυήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γαριμπαμπαντί, παρουσίασε σε συνέντευξή του στο κρατικό πρακτορείο IRNA τις απαιτήσεις της Τεχεράνης, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον πρέπει πρώτα να ανακαλέσει ενέργειες που, κατά την ιρανική πλευρά, παραβιάζουν προηγούμενες δεσμεύσεις.
Το Ιράν θέτει τρεις βασικούς όρους για να προχωρήσει η επαναλειτουργία του Ορμούζ:
• Τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
• Ουσιαστική αναστολή των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας, ιδιαίτερα όσων πλήττουν τον πετρελαϊκό τομέα, και επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
• Συγκεκριμένα μέτρα από τις ΗΠΑ για την εφαρμογή των δεσμεύσεων που η Τεχεράνη συνδέει με τη σταθερότητα στον Λίβανο και το μνημόνιο κατανόησης του Ιουνίου.
Ερωτηθείς εάν το Ιράν εφαρμόζει το Άρθρο 5 του μνημονίου του Ιουνίου, βάσει του οποίου είχε δεσμευτεί να καταβάλει «κάθε δυνατή προσπάθεια» για την ασφαλή εμπορική ναυσιπλοΐα επί 60 ημέρες, ο Γαριμπαμπαντί απάντησε αρνητικά.
Όπως υποστήριξε, το συγκεκριμένο άρθρο περιείχε μόνο κατευθυντήριες αρχές και δεν συνιστούσε ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο.
Η συμφωνία που διαμορφώνεται τώρα ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν παρουσιάζεται από την Τεχεράνη ως ένα εντελώς νέο μοντέλο διαχείρισης των Στενών, προσαρμοσμένο στο σημερινό περιβάλλον ασφαλείας και όχι ως συνέχεια της προηγούμενης 60ήμερης διευθέτησης.
Πώς θα αλλάξουν οι διαδρομές των πλοίων
Σύμφωνα με το υπό διαμόρφωση σχέδιο, οι θαλάσσιες οδοί μέσω των Στενών θα επαναχαραχθούν, με μέρος της εμπορικής κίνησης να διέρχεται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα και το υπόλοιπο από τα χωρικά ύδατα του Ομάν.
Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι εξετάζεται η είσοδος των πλοίων από διαδρομή υπό ιρανικό έλεγχο και η έξοδός τους από θαλάσσιο διάδρομο που θα εποπτεύεται από το Ομάν.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η ρύθμιση αυτή υπηρετεί μια νέα στρατηγική άσκησης «αποτελεσματικής κυριαρχίας» στα Στενά. Παράλληλα, διαμηνύει ότι δεν επιδιώκει το συστηματικό κλείσιμο της θαλάσσιας οδού σε περίοδο ειρήνης.
Νευρικότητα στην αγορά πετρελαίου
Η αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ εξακολουθεί να προκαλεί έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Την Πέμπτη, το Brent ενισχυόταν στα 81,19 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI κινούνταν στα 76,62 δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε το Reuters.
Οι επενδυτές παρακολουθούν τόσο τις διαπραγματεύσεις Ιράν–Ομάν όσο και τις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς οποιαδήποτε νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το τελευταίο «ναι» ανήκει στον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Οποιαδήποτε οριστική συμφωνία για το Ορμούζ θα χρειαστεί την έγκριση της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας και, τελικά, του Ανώτατου Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Χαμενεΐ παραμένει εκτός δημόσιας θέας, καθώς εξακολουθεί να αναρρώνει από τα σοβαρά τραύματα που υπέστη στις πρώτες αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις του πολέμου. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η επικοινωνία μαζί του είναι δύσκολη, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί εάν έχει ήδη δώσει τη συγκατάθεσή του.
