Μια συμφωνία που, σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, ανοίγει τον δρόμο για μια νέα πραγματικότητα στη Λωρίδα της Γάζας ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος. Όπως έκανε γνωστό, το «Συμβούλιο Ειρήνης», που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία του, κατέληξε σε συμφωνία για τον αφοπλισμό της Χαμάς και των υπόλοιπων ένοπλων οργανώσεων που δρουν στον παλαιστινιακό θύλακο.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί βασικό βήμα για την εφαρμογή του σχεδίου του και για την επίτευξη μιας «διαρκούς» ειρήνης στη Γάζα.
«Σήμερα, το Συμβούλιο Ειρήνης», σχήμα δημιουργημένο από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, «κατέληξε σε ιστορική συμφωνία για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και όλων των άλλων ένοπλων οργανώσεων στη Γάζα. Πρόκειται για μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social.
Την επίτευξη συμφωνίας επιβεβαίωσαν στο Γαλλικό Πρακτορείο δύο στελέχη της Χαμάς, τα οποία μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από εβδομάδες διαβουλεύσεων στην Αίγυπτο, με αντικείμενο την εφαρμογή της δεύτερης φάσης της εύθραυστης εκεχειρίας που συμφωνήθηκε μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς και τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου 2025. Στόχος των διαπραγματεύσεων είναι η οριστική λήξη του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας και η διαμόρφωση ενός πλαισίου για την επόμενη ημέρα.
Τι προβλέπει το αμερικανικό σχέδιο
Κεντρικό στοιχείο της δεύτερης φάσης του σχεδίου της Ουάσιγκτον είναι ο αφοπλισμός της Χαμάς, αλλά και όλων των υπόλοιπων ένοπλων οργανώσεων. Παράλληλα, προβλέπεται σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα και ανάπτυξη της λεγόμενης Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (ΔΔΣ). Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η αποχώρηση του ισραηλινού στρατού θα ακολουθήσει την ολοκλήρωση της διαδικασίας αφοπλισμού.
«Μόλις ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν και η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης θα συνεργαστεί με νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια στη Γάζα για τους κατοίκους της και τους γείτονές της», σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Η ΔΔΣ βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση και αναμένεται να αποτελείται από στρατιωτικό προσωπικό διαφορετικών χωρών. Η δύναμη θα δρα υπό την αιγίδα του «Συμβουλίου Ειρήνης» και θα έχει ως αποστολή τη διασφάλιση της τάξης και της ασφάλειας στην περιοχή.
Οι διαπραγματεύσεις και ο ρόλος της Αιγύπτου
Στο παρασκήνιο των συνομιλιών, πηγή που πρόσκειται στη Χαμάς έκανε λόγο για «ευρεία σύγκλιση» σε αρκετά από τα ζητήματα που αφορούν τον αφοπλισμό. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι μεσολαβητές έχουν λάβει προτάσεις για αλλαγές στον οδικό χάρτη που έχει καταθέσει η Ουάσιγκτον, ενώ αναμένεται η τοποθέτηση του Ισραήλ.
Το Κάιρο αναμένεται να φιλοξενήσει το επόμενο διάστημα νέα συνάντηση των μεσολαβητών για τη δεύτερη φάση της εκεχειρίας. Στη διαδικασία συμμετέχουν, εκτός από την Αίγυπτο, το Κατάρ, η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, σύμφωνα με διπλωματική πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο των συνομιλιών, ο οπλισμός των παλαιστινιακών οργανώσεων αναμένεται να παραδοθεί στην Εθνική Επιτροπή Διακυβέρνησης της Γάζας (ΕΕΔΓ). Πρόκειται για ένα σώμα Παλαιστίνιων τεχνοκρατών, το οποίο σχεδιάζεται να αναλάβει προσωρινά τη διαχείριση των καθημερινών υποθέσεων στον θύλακο.
Η διαδικασία παράδοσης του οπλισμού αναμένεται να πραγματοποιηθεί σε συντονισμό με τη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης.
Ωστόσο, η ΕΕΔΓ, η οποία έχει προσωρινά την έδρα της στην Αίγυπτο, δεν έχει μέχρι στιγμής τη δυνατότητα να δρα στη Γάζα, καθώς το Ισραήλ φέρεται να εμποδίζει την πρόσβασή της στον παλαιστινιακό θύλακο.
Το ζήτημα της διακυβέρνησης
Το θέμα του αφοπλισμού αποτελεί βασική προϋπόθεση για το Ισραήλ, το οποίο ελέγχει στρατιωτικά σήμερα περισσότερο από το 60% της Λωρίδας της Γάζας. Η ισραηλινή πλευρά ζητά την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς και των άλλων ένοπλων οργανώσεων προκειμένου να προχωρήσει η εφαρμογή του «σχεδίου 20 σημείων» του Αμερικανού προέδρου.
Από την πλευρά της, η Χαμάς ανακοίνωσε στις αρχές Ιουλίου ότι διέλυσε την επιτροπή που διαχειριζόταν τις πολιτικές υποθέσεις στη Γάζα από το 2007, όταν ανέλαβε τον έλεγχο της περιοχής. Παράλληλα, γνωστοποίησε την πρόθεσή της να μεταβιβάσει τις αρμοδιότητές της στην ΕΕΔΓ.
Παρότι η συγκεκριμένη επιτροπή παρουσιάζεται ως προσωρινός μηχανισμός διακυβέρνησης, Ευρωπαίοι και Άραβες αξιωματούχοι υπογραμμίζουν την ανάγκη να υπάρξει μια ευρύτερη πολιτική λύση, στην οποία θα συμμετέχουν και οι υφιστάμενοι παλαιστινιακοί θεσμοί.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, απορρίπτει την επιστροφή της Χαμάς στην εξουσία και, στην παρούσα φάση, δεν αποδέχεται το ενδεχόμενο να αναλάβει άμεσα τη διακυβέρνηση της Γάζας η Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία έχει την έδρα της στη Ραμάλα.
Η Αίγυπτος εξακολουθεί να διαδραματίζει κομβικό ρόλο στις προσπάθειες διαμεσολάβησης μεταξύ του Ισραήλ και των παλαιστινιακών ένοπλων οργανώσεων, έχοντας παράλληλα υπογράψει εδώ και δεκαετίες συμφωνία ειρήνης με το Ισραήλ.
Η ανθρωπιστική κρίση παραμένει
Παρά τις διπλωματικές εξελίξεις και την κατάπαυση του πυρός, η κατάσταση στη Γάζα εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Η επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 αποτέλεσε την αφετηρία του πολέμου που ακολούθησε και προκάλεσε τεράστιες απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του κυβερνητικού μηχανισμού της Χαμάς, περισσότεροι από 73.300 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον πόλεμο, αριθμός που ο ΟΗΕ θεωρεί αξιόπιστο.
Η βία, ωστόσο, δεν έχει σταματήσει πλήρως. Σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές Αρχές, ισραηλινά πλήγματα στη Λωρίδα της Γάζας προκάλεσαν την Πέμπτη 30 Ιουλίου τον θάνατο τουλάχιστον τεσσάρων ανθρώπων.
Την ίδια ώρα, ο πληθυσμός του παλαιστινιακού θυλάκου εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με μια βαθιά ανθρωπιστική κρίση, ενώ το μεγάλο ζητούμενο παραμένει αν η νέα συμφωνία θα μπορέσει να μετατραπεί σε μια σταθερή πολιτική και ειρηνευτική διαδικασία.
