Μισός αιώνας έχει περάσει, όμως το όνομα του Νίκου Ματθαίου παραμένει ζωντανό στο Yorktown της Βιρτζίνια, όπου οι Αμερικανοί τιμούν τη μνήμη του ανθρώπου που από ένα φτωχό παιδί της Αρκάσας Καρπάθου έγινε ένας από τους σημαντικότερους ευεργέτες της χώρας.
Δίπλα στο Victory Center, στον ίδιο ιστορικό λόφο όπου οι Αμερικανοί, με τη βοήθεια των Γάλλων, νίκησαν τους Βρετανούς στη μάχη του Yorktown και κέρδισαν την ανεξαρτησία τους, βρίσκεται το μνήμα του Νίκου Ματθαίου και της συζύγου του.
Γεννημένος το 1904 στην Κάρπαθο, ο Νίκος Ματθαίου ταξίδεψε το 1920, σε ηλικία μόλις 16 ετών, για την Αμερική με μοναδικό εφόδιο την ευχή των γονιών του. Η μητέρα του άναψε μια λαμπάδα στην εκκλησία της Υπαπαντής στην Αρκάσα, παρακαλώντας την Παναγία να προστατεύει το παιδί της στο δύσκολο ταξίδι της ξενιτιάς.
Στην Αμερική εργάστηκε σκληρά, αρχικά σε ανθρακωρυχεία και εργοστάσια και αργότερα στον χώρο της εστίασης. Με την εργατικότητα, την τιμιότητα και το ταλέντο του έγινε αρχιμάγειρας σε σημαντικά εστιατόρια και ξενοδοχεία, ενώ δημιούργησε δικές του συνταγές που κατέγραψε σε χειρόγραφο βιβλίο μαγειρικής. Η ανθρωπιά του φάνηκε ήδη από τα δύσκολα χρόνια της μεγάλης οικονομικής ύφεσης στην Αμερική.
Όταν του ζητήθηκε να πετάξει στον δρόμο τα έπιπλα μιας οικογένειας που δεν μπορούσε να πληρώσει το ενοίκιό της, εκείνος πλήρωσε το χρέος από τον μισθό του και εγκατέλειψε τη δουλειά του.
Το 1943 εγκαταστάθηκε στο Yorktown και δημιούργησε ένα μικρό εστιατόριο 35 θέσεων, το οποίο εξελίχθηκε στο παγκοσμίως γνωστό Nick’s Seafood Pavilion, σημείο συνάντησης προέδρων, πολιτικών, στρατιωτικών και προσωπικοτήτων από όλο τον κόσμο.
Η μεγαλύτερη όμως προσφορά του δεν ήταν επιχειρηματική. Ο Νίκος Ματθαίου αγόρασε μεγάλες εκτάσεις, μεταξύ αυτών και το ιστορικό πεδίο της μάχης του Yorktown, και όταν άλλοι ενδιαφέρθηκαν για την εμπορική αξιοποίησή τους, εκείνος το χάρισε στην πολιτεία της Βιρτζίνια. Η περιοχή μετατράπηκε σε εθνικό πάρκο και δημιουργήθηκε το Victory Center, ένα από τα σημαντικότερα μουσεία της Αμερικής.
Το 1976, με αφορμή την 200ή επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας, η Αμερική τίμησε το ζεύγος Ματθαίου για την προσφορά του.
Οι εκδηλώσεις στο Yorktown έγιναν σημείο αναφοράς, με τη συμμετοχή και της Καρπαθιακής Ομοσπονδίας, που ταξίδεψε εκεί με παραδοσιακά συγκροτήματα και μουσικούς.
Οι δωρεές του ήταν εκατοντάδες και πολλές παρέμειναν άγνωστες, καθώς απέφευγε να μιλά για τη φιλανθρωπική του δράση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν όταν το Yorktown κινδύνευσε να μείνει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Ο Ματθαίου πλήρωσε το κόστος της ηλεκτροδότησης της πόλης για έναν ολόκληρο χρόνο.
Για την προσφορά του προς την αμερικανική κοινωνία, το Christopher Newport College τού απένειμε τιμητικό διδακτορικό δίπλωμα. Ο ίδιος, με το χιούμορ που τον χαρακτήριζε, διόρθωνε όσους τον αποκαλούσαν Mister Mathews λέγοντας: «Doctor Mathew please».
Παρά τη μεγάλη του επιτυχία, δεν ξέχασε ποτέ την Κάρπαθο. Με δικά του έξοδα κατασκευάστηκε και εξοπλίστηκε ο δεύτερος όροφος του Υγειονομικού Κέντρου Καρπάθου, ενώ στήριξε σημαντικά έργα στο νησί. Για την προσφορά του, ο δήμος Καρπάθου έδωσε το όνομά του στον δρόμο μπροστά από το Υγειονομικό Κέντρο.
Το 1983, λίγο πριν από την καθέλκυση του καταδρομικού «Yorktown», το ζεύγος Ματθαίου είχε επιλεγεί ως ανάδοχος του πλοίου από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό. Ο Νίκος Ματθαίου όμως έφυγε από τη ζωή κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Η σύζυγός του, παρά το βαρύ πένθος της, βάφτισε το πλοίο στη μνήμη του.
Ο Νίκος Ματθαίου έμεινε στην ιστορία όχι μόνο ως ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας, αλλά κυρίως ως ένας άνθρωπος που δεν ξέχασε ποτέ τις ρίζες του και απέδειξε πως η πραγματική δύναμη βρίσκεται στην προσφορά.
