Στη διαδικασία συμπλήρωσης και υποβολής του Μηχανογραφικού Δελτίου στρέφεται πλέον το ενδιαφέρον των υποψηφίων των Πανελλαδικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, καθώς πλησιάζει η μέρα που θα ανοίξει η σχετική πλατφόρμα του υπουργείου Παιδείας.
Για τα βασικά βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι υποψήφιοι, αλλά και εκείνα που θα πρέπει να αποφύγουν, καθώς επίσης και τις αλλαγές που επιφέρει η είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης σε ακαδημαϊκό και εργασιακό επίπεδο, μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ασπασία Καραβία, σύμβουλος σταδιοδρομίας και υποψήφια διδάκτωρ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, συνεργάτρια του Εργαστηρίου Συμβουλευτικής Επιστήμης και Επαγγελματικής Σταδιοδρομίας του Παιδαγωγικού Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Τέσσερα βήματα και μία συμβουλή για τη συμπλήρωση του Μηχανογραφικού
Το καθαρό μυαλό, η συναισθηματική απόσταση και η προσήλωση στα πραγματικά ενδιαφέρονται είναι οι πυλώνες στους οποίους πρέπει να στηριχθούν οι επιλογές των υποψηφίων. Όπως συμβουλεύει η Ασπ. Καραβία τους υποψηφίους, το βασικότερο είναι να παραμείνουν προσηλωμένοι σε όσα πραγματικά τους ενδιαφέρουν.
«Όχι σπάνια, όσοι συγκέντρωσαν υψηλή βαθμολογία παρασύρονται από σχολές με υψηλή βάση, θεωρώντας τες “καλύτερες”, ακόμη κι αν απέχουν αρκετά από το αντικείμενο που είχαν αρχικά ως στόχο. Στον αντίποδα, μια χαμηλότερη βαθμολογία μπορεί να φέρει απογοήτευση, με αποτέλεσμα να προσπερνούν με αδιαφορία εξαιρετικά τμήματα που τους ταιριάζουν, απλώς και μόνο επειδή δεν θεωρούνται “δημοφιλή”.
»Το Μηχανογραφικό πρέπει να καθρεφτίζει την επιθυμία, όχι τον κοινωνικό αυτοματισμό των βάσεων», τονίζει.
Αναλυτικότερα, όπως σημειώνει, τα βασικά βήματα είναι τα εξής:
1. Ουσιαστική πληροφόρηση. Οι υποψήφιοι θα πρέπει να μελετήσουν προσεκτικά τους οδηγούς σπουδών των σχολών που τραβούν το ενδιαφέρον τους, ώστε να βεβαιωθούν ότι το περιεχόμενο ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους και να σκεφτούν αν μπορούν να φανταστούν τον εαυτό τους φοιτητή σε κάποια από αυτές.
2. Σωστή στρατηγική. Καλό είναι οι υποψήφιοι να τοποθετήσουν στην κορυφή τη σχολή που επιθυμούν περισσότερο, ακόμη κι αν η βαθμολογία τους υπολείπεται από την περσινή βάση, καθώς οι εκπλήξεις στις διακυμάνσεις των μορίων ποτέ δεν αποκλείονται.
3. Πολλές επιλογές. Θεωρείται απαραίτητο οι υποψήφιοι να καλύψουν ένα ευρύ φάσμα επιλογών, από υψηλόβαθμα τμήματα μέχρι σχολές που αποτελούν επιλογές ασφαλείας (εάν κάποιος υποψήφιος έχει πολλά περισσότερα μόρια από τη βάση εισαγωγής της προηγούμενης χρονιάς).
4. Προσωρινή αποθήκευση. Αφού ολοκληρωθεί η προεργασία, είναι χρήσιμο οι υποψήφιοι να αποθηκεύσουν προσωρινά το Μηχανογραφικό για μερικές ημέρες. Με καθαρό μυαλό και συναισθηματική απόσταση, το επανεξετάζουν για την τελική οριστικοποίηση.
Τι να αποφύγουν οι υποψήφιοι – Οι δεύτερες ευκαιρίες του συστήματος
Όπως επισημαίνει η Ασπασία Καραβία, το μεγαλύτερο «λάθος» στο οποίο μπορεί να υποπέσουν οι υποψήφιοι, είναι η επιλογή σχολής με βάση τα μόρια και το κοινωνικό κύρος, αντί για τα πραγματικά ενδιαφέροντα του ατόμου.
Ωστόσο, εξίσου κρίσιμο είναι να έχουν στο μυαλό τους οι υποψήφιοι ότι κανένα λάθος ή κάποια παράλειψη δεν είναι μη αναστρέψιμη σε μακροπρόθεσμο πλαίσιο. «Είναι ζωτικής σημασίας να θυμούνται οι υποψήφιοι ότι η ζωή τους ολόκληρη δεν κρίνεται, ούτε εγκλωβίζεται, μέσα στις λίγες ημέρες των Πανελλαδικών και στη συμπλήρωση ενός Μηχανογραφικού Δελτίου», υπογραμμίζει, και προσθέτει ότι «η κοινωνική πίεση γύρω από τις εξετάσεις είναι τόσο έντονη, που συχνά δημιουργεί ένα καθεστώς σύγχυσης».
«Ακόμη και παιδιά που σημείωσαν πολύ καλές επιδόσεις, ενδέχεται να χάσουν τον προσανατολισμό τους και να αμφισβητήσουν τα πραγματικά τους “θέλω” τη στιγμή που καλούνται να πατήσουν “Υποβολή”», σημειώνει.
Υπενθυμίζει δε, ότι το σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια προσφέρει κάποιες δικλείδες ασφαλείας. «Για τα επόμενα δύο χρόνια, οι φετινοί υποψήφιοι διατηρούν το δικαίωμα να διεκδικήσουν την εισαγωγή τους σε σχολές μέσω του λεγόμενου “10%”, καταθέτοντας νέο Μηχανογραφικό χωρίς νέα εξέταση (κρατώντας τη φετινή τους βαθμολογία, αλλά συμμετέχοντας με τις βάσεις του εκάστοτε έτους). Επομένως, ακόμη κι αν εκ των υστέρων αποδειχθεί ότι μια επιλογή δεν τους αντιπροσωπεύει, η πορεία δεν είναι μη αναστρέψιμη -η πιθανότητα για μια νέα, πιο συνειδητοποιημένη αρχή παραμένει ανοιχτή».
Ο παράγοντας της τεχνητής νοημοσύνης
Μέσα στο εναλλασσόμενο από την τεχνητή νοημοσύνη περιβάλλον –ακαδημαϊκό και εργασιακό– οι υποψήφιοι καλούνται να επιλέξουν σχολές που θεωρούν ότι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν καλύτερα στις προκλήσεις που επιφυλάσσει το μέλλον.
Ο ρόλος του Εργαστηρίου Συμβουλευτικής Επιστήμης και Επαγγελματικής Σταδιοδρομίας είναι να αποτελέσει τη γέφυρα ενημέρωσης και έγκυρης καθοδήγησης, «ώστε οι νέοι να σχεδιάσουν το μέλλον τους με όρους του αύριο και όχι του χθες».
«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη επαναπροσδιορίσει τον τρόπο που εργαζόμαστε, χωρίς όμως να καταργεί τον πυρήνα του επιστημονικού μας αντικειμένου», σχολίασε η Ασπασία Καραβία.
«Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι σταδιακά μειώνονται οι θέσεις εργασίας που απαιτούν χαμηλή εξειδίκευση, καθώς οι τυποποιημένες και επαναλαμβανόμενες διαδικασίες τείνουν να αυτοματοποιηθούν από τα μοντέλα ΤΝ. Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, δύο παράγοντες παραμένουν σταθερές αξίες: αφενός η επιλογή ενός αντικειμένου σπουδών που πραγματικά κινητοποιεί και συναρπάζει τον υποψήφιο, και αφετέρου η καλλιέργεια οριζόντιων δεξιοτήτων πέρα και πάνω από την αμιγώς τεχνική γνώση. Αναφέρομαι σε δεξιότητες όπως η συναισθηματική νοημοσύνη, η επικοινωνία, η ευελιξία και η ανθεκτικότητα, οι οποίες στο μέλλον θα είναι εξαιρετικά -αν όχι περισσότερο- κρίσιμες», πρόσθεσε.
Όπως εκτίμησε υπάρχουν αντικείμενα που εμφανίζουν αυξημένη δυναμική, καθώς βρίσκονται στην αιχμή του ψηφιακού και κοινωνικού μετασχηματισμού. Ωστόσο, όπως είπε, στην πραγματικότητα, εκείνο που κάνει τη διαφορά στη σύγχρονη αγορά εργασίας δεν είναι ο γενικός τίτλος μιας σχολής, αλλά η εξειδίκευση και η σύγκλισή της με τις νέες τεχνολογίες.
«Δεν είναι η εκπαίδευση γενικά, αλλά η εκπαίδευση ενηλίκων, ο σχεδιασμός προγραμμάτων e-learning και η γλωσσική τεχνολογία. Δεν είναι η ιατρική γενικά, αλλά η γηριατρική, η αποκατάσταση και η τηλεδιαγνωστική. Δεν είναι η νομική, αλλά η εξειδίκευση στο δίκαιο της τεχνητής νοημοσύνης, την προστασία προσωπικών δεδομένων και τη διαμεσολάβηση», είπε χαρακτηριστικά.
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας που οφείλουν να έχουν κατά νου οι υποψήφιοι για τις επιλογές τους, είναι η διεπιστημονικότητα που χαρακτηρίζει το εργασιακό περιβάλλον.
«Μπορεί το σύστημα των Πανελλαδικών Εξετάσεων να διαχωρίζει τεχνητά τους υποψηφίους σε πεδία με πολύ συγκεκριμένα και στενά μαθησιακά χαρακτηριστικά, στην πραγματικότητα όμως, οι επιστημονικοί τομείς πλησιάζουν ο ένας τον άλλον. Συχνά τέμνονται, αλληλοσυμπληρώνονται και γεννούν νέα, συναρπαστικά αντικείμενα, δημιουργώντας θέσεις εργασίας που μέχρι πριν λίγα χρόνια δεν μπορούσαμε καν να φανταστούμε», τόνισε.
Η επιλογή του Παράλληλου Μηχανογραφικού
Το Παράλληλο Μηχανογραφικό είναι εκείνο που ανοίγει την πόρτα για τις Δημόσιες Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ). Δικαίωμα συμπλήρωσης, έχουν όλοι οι φετινοί τελειόφοιτοι Λυκείου (ΓΕΛ και ΕΠΑΛ), ανεξάρτητα από το αν συμμετείχαν ή όχι στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, καθώς επίσης και οι παλαιότεροι απόφοιτοι που πήραν μέρος στις φετινές Πανελλαδικές.
Στο Παράλληλο Μηχανογραφικό δεν παίζουν ρόλο οι επιδόσεις των Πανελλαδικών, καθώς η επιλογή γίνεται με βάση τον βαθμό του Απολυτηρίου Λυκείου και συγκεκριμένα κοινωνικά κριτήρια.
«Πρόκειται για μια ιδανική επιλογή για όσους δεν επιθυμούν στην παρούσα φάση να ακολουθήσουν την ακαδημαϊκή οδό των ΑΕΙ, για εκείνους που αμφιταλαντεύονται, ή για υποψηφίους που δεν πέτυχαν τη βαθμολογία που προσδοκούσαν και θέλουν να αποφύγουν την ψυχοφθόρα διαδικασία της επανάληψης των εξετάσεων», ανέφερε η Ασπασία Καραβία. Όπως εξήγησε, οι ΣΑΕΚ εντάσσονται στη Μεταδευτεροβάθμια Εκπαίδευση και προσφέρουν εξειδικευμένη κατάρτιση «σε πλήθος σύγχρονων επαγγελματικών τομέων, ευθυγραμμισμένων με τις άμεσες ανάγκες της αγοράς εργασίας».
Όπως επεσήμανε, επίσης, οι απόφοιτοι των ΣΑΕΚ έχουν πλέον θεσμοθετημένο δικαίωμα εισαγωγής σε συναφή τμήματα των ΑΕΙ μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων, κάτι που σημαίνει ότι εάν κάποιος αποφασίσει σε δεύτερο χρόνο ότι θέλει να σπουδάσει σε ΑΕΙ, υπάρχει και αυτή η δυνατότητα.
Το Εργαστήριο Συμβουλευτικής Επιστήμης και Επαγγελματικής Σταδιοδρομίας του ΕΚΠΑ
Στο Εργαστήριο Συμβουλευτικής Επιστήμης και Επαγγελματικής Σταδιοδρομίας του Παιδαγωγικού Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η συμπλήρωση του Μηχανογραφικού προσεγγίζεται ως ένα σημαντικό βήμα αυτογνωσίας και λήψης αποφάσεων για τη σταδιοδρομία.
«Μέσα από τη συμβουλευτική διαδικασία διευκολύνουμε τα παιδιά να αναστοχαστούν πάνω στις δικές τους κλίσεις, ενδιαφέροντα και αξίες, ώστε να ανακαλύψουν τις δικές τους, εσωτερικές απαντήσεις», ανέφερε η Ασπ. Καραβία, λέγοντας επίσης ότι παράλληλα γίνεται ενημέρωση για τις σύγχρονες τάσεις στην αγορά εργασίας και παρέχεται βοήθεια στην απομυθοποίηση του διαχωρισμού μεταξύ «καλών» και «κακών» σχολών. «Στόχος μας είναι να υποστηρίξουμε τους μαθητές και τις μαθήτριες να αναπτύξουν εκείνους τους ψυχοκοινωνικούς πόρους που θα τους επιτρέψουν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία με σιγουριά, αυτογνωσία και μια ξεκάθαρη, αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον τους», κατάληξε.
Διευθύντρια του Εργαστηρίου, το οποίο ιδρύθηκε το 2019, είναι η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κατερίνα Αργυροπούλου και επιστημονικές συνεργάτιδες του Εργαστηρίου, εξειδικευμένες σύμβουλοι σταδιοδρομίας, η Αναστασία Βρεττού, η Ασπασία Καραβία, η Πηνελόπη Μπέλκη και η Ολυμπία Χαϊδεμενάκη.
Περισσότερες πληροφορίες και αιτήματα για ραντεβού διά ζώσης και εξ αποστάσεως (online): counselinglab.eds.uoa.gr, [email protected], 6948777161.
