Μια ξεχωριστή τελετή μνήμης και τιμής πραγματοποιήθηκε στην Αεροπορική Βάση της Ελευσίνας, όπου η Πολεμική Αεροπορία απέδωσε τις δέουσες τιμές στους Έλληνες και Βρετανούς αεροπόρους που έπεσαν μαχόμενοι κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Με επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο Πεσόντων Αεροπόρων 1940-41, τιμήθηκε η κοινή προσπάθεια των δύο εθνών, που πολέμησαν «φτερό με φτερό» στους ελληνικούς ουρανούς ενάντια στις δυνάμεις του Άξονα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Αθανάσιος Χατζηλάκος, επίτιμο μέλος της Royal Air Forces Association (RAFA), ο τραγικός απολογισμός εκείνης της περιόδου, η οποία ολοκληρώθηκε στις 31 Μαΐου 1941, ανήλθε σε 52 νεκρούς Έλληνες και 80 Βρετανούς αεροπόρους.
Το «Κύκνειο Άσμα» της RAF στην Ελευσίνα
Κορυφαία και πιο δραματική στιγμή αυτής της αεροπορικής συνδρομής υπήρξε η «Μάχη της Αθήνας» στις 20 Απριλίου 1941. Την προηγούμενη ημέρα, τα τελευταία 15 εναπομείναντα βρετανικά μαχητικά τύπου Hurricanes είχαν συγκεντρωθεί στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας, υπό τις διαταγές του έμπειρου Νοτιοαφρικανού επισμηναγού της RAF Πατ Πατλ.
Αν και οι διαταγές προέβλεπαν τη σύμπτυξη των δυνάμεων στην Κρήτη, οι Βρετανοί αεροπόροι επέλεξαν να απογειωθούν και να εμπλακούν σε μια από τις πιο άνισες και σφοδρές αερομαχίες του Πολέμου. Τα 15 καταπονημένα Hurricanes βρέθηκαν στον αττικό ουρανό αντιμέτωπα με ένα τεράστιο κύμα της γερμανικής Λουφτβάφε, που αριθμούσε από 100 έως και 200 καταδιωκτικά και ελαφρά βομβαρδιστικά, τα οποία σφυροκοπούσαν τον Πειραιά και την Ελευσίνα.
Η θυσία του κορυφαίου «άσου» των αιθέρων
Οι μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν ανάγλυφα την ένταση της στιγμής. Ο διοικητής Πατ Πατλ βρισκόταν από το πρωί καθηλωμένος στο ράντζο του με υψηλό πυρετό. Ωστόσο, στις 5:30 το απόγευμα, καθώς οι σειρήνες σήμαναν την προσέγγιση νέου γερμανικού σχηματισμού, σηκώθηκε και μπήκε στο πιλοτήριο του αεροπλάνου του.
Η μάχη που ακολούθησε ήταν λυσσαλέα. Τα βρετανικά αεροσκάφη επέστρεφαν στην Ελευσίνα διάτρητα, ακόμη και με αποκολλημένα κομμάτια, μόνο για να ανεφοδιαστούν γρήγορα σε καύσιμα και πυρομαχικά και να ξαναριχτούν στη μάχη. Ο Πατλ κατάφερε να καταρρίψει τρία εχθρικά αεροπλάνα εκείνη την ημέρα. Στην προσπάθειά του να προστατεύσει έναν συμπολεμιστή του που δεχόταν επίθεση από τρία γερμανικά Messerschmitt, το αεροπλάνο του χτυπήθηκε θανάσιμα.
Το φλεγόμενο Hurricane κατέπεσε στον κόλπο της Ελευσίνας, ο οποίος έγινε ο υγρός τάφος του 27χρονου επισμηναγού.
Η κόπωση από τους πεντέμισι μήνες συνεχών επιχειρήσεων από το μέτωπο της Αλβανίας μέχρι την Αττική θεωρείται ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Η 20ή Απριλίου 1941 καταγράφηκε στην ιστορία ως η ημέρα της τελευταίας μεγάλης αερομαχίας πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα, λίγες μέρες πριν η γερμανική σημαία υψωθεί στην Ακρόπολη.
