Στις 3 Ιουνίου 2001 έφυγε από τη ζωή ο Άντονι Κουίν, ένας από τους σημαντικότερους ηθοποιούς του 20ού αιώνα. Για τον υπόλοιπο κόσμο ήταν ένας σταρ του Χόλιγουντ με δεκάδες μεγάλους ρόλους και δύο βραβεία Όσκαρ. Για την Ελλάδα, όμως, ήταν κάτι περισσότερο: ο άνθρωπος που έδωσε πρόσωπο στον Αλέξη Ζορμπά.
Γεννημένος το 1915 στο Μεξικό, χωρίς καμία ελληνική καταγωγή, ο Κουίν κατάφερε να συνδεθεί όσο λίγοι ξένοι καλλιτέχνες με τον ελληνικό πολιτισμό.
Η καθοριστική στιγμή ήρθε το 1964, όταν ο Μιχάλης Κακογιάννης τον επέλεξε για τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Νίκου Καζαντζάκη Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά.
Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς ο ηθοποιός έφτασε στην Αθήνα για τα γυρίσματα, ενώ λίγους μήνες αργότερα βρέθηκε στην Κρήτη. Εκεί, στην παραλία του Σταυρού Χανίων, γυρίστηκε η σκηνή που έμελλε να γίνει θρύλος: ο χορός του Ζορμπά δίπλα στη θάλασσα, με τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη.
Το Αρχείο της ΕΡΤ διασώζει εικόνες από εκείνη την περίοδο, τόσο από την άφιξή του στην Ελλάδα όσο και από τα γυρίσματα της ταινίας, στην οποία πρωταγωνίστησαν επίσης η Ειρήνη Παππά, ο Γιώργος Φούντας, η Λίλα Κέντροβα, η Ελένη Ανουσάκη και ο Σωτήρης Μουστάκας.
Η επιτυχία του Ζορμπά υπήρξε τεράστια. Η ταινία απέσπασε τρία Όσκαρ και συνέβαλε καθοριστικά στην προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό. Παράλληλα, έκανε γνωστό σε όλο τον κόσμο το συρτάκι, έναν χορό που δημιουργήθηκε ειδικά για τις ανάγκες της παραγωγής και έκτοτε ταυτίστηκε με την ελληνική κουλτούρα.
