Αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές κύμα βίας από συμμορίες βρίσκεται η Σουηδία, με τις Αρχές να αναζητούν πλέον τρόπους αντιμετώπισης ενός φαινομένου που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητο: παιδιά να συμμετέχουν σε δολοφονίες και βομβιστικές επιθέσεις.
Η κυβέρνηση προωθεί νομοσχέδιο που προβλέπει τη μείωση του ορίου ποινικής ευθύνης από τα 15 στα 13 έτη, ανοίγοντας το δρόμο ώστε ανήλικοι που εμπλέκονται σε ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήματα να οδηγούνται σε ειδικές φυλακές αντί για δομές κοινωνικής πρόνοιας.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η εγκληματικότητα των συμμοριών κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Σεπτεμβρίου.
Παιδιά 11 ετών στα δίχτυα των συμμοριών
Σύμφωνα με τα στοιχεία της σουηδικής αστυνομίας, περίπου 17.500 άτομα θεωρούνται ενεργά μέλη συμμοριών, ενώ άλλοι 50.000 συνδέονται με τα εγκληματικά δίκτυα.
Οι οργανώσεις δραστηριοποιούνται κυρίως στο εμπόριο ναρκωτικών, στις απάτες και στις ληστείες, με τα παράνομα κέρδη τους να υπολογίζονται σε περίπου 20 δισ. δολάρια ετησίως.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι συμμορίες στρατολογούν ανηλίκους μέσω των social media, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και σε παιδιά 11 ετών, τα οποία χρησιμοποιούνται ως εκτελεστές σε δολοφονίες ή βομβιστικές επιθέσεις.
Μόνο το 2025, σύμφωνα με την κυβέρνηση, 52 παιδιά κάτω των 15 ετών βρέθηκαν κατηγορούμενα για φόνο ή απόπειρα φόνου.
«Δεν μιλάμε για κλοπές ή ληστείες. Μιλάμε για δολοφονίες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Δικαιοσύνης Γκούναρ Στρέμερ.
Η εφηβεία πίσω από τα κάγκελα
Αν εγκριθεί το νομοσχέδιο, οι ανήλικοι παραβάτες θα κρατούνται σε ειδικά σωφρονιστικά καταστήματα, τα οποία ήδη διαμορφώνονται για να υποδεχθούν τους πρώτους κρατούμενους.
Σε μία από αυτές τις νέες δομές, στο Ρόζερσμπεργκ βόρεια της Στοκχόλμης, η καθημερινότητα θα περιλαμβάνει εκπαίδευση, αθλητικές δραστηριότητες και προγράμματα επανένταξης, ενώ τα κελιά θα κλειδώνουν κάθε βράδυ.
Οι υπεύθυνοι των φυλακών παραδέχονται ότι η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι η ασφάλεια αλλά η διαχείριση παιδιών που βρίσκονται ακόμη στην εφηβεία.
Φυλακή ή κοινωνική πρόνοια;
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το σημερινό μοντέλο έχει αποτύχει. Σύμφωνα με έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Σουηδίας, εννέα στα δέκα νεαρά μέλη συμμοριών που φιλοξενούνται σε δομές κοινωνικής πρόνοιας επιστρέφουν στο έγκλημα, ενώ οι περισσότεροι καταλήγουν αργότερα στη φυλακή ως ενήλικες.
Οι επικριτές της μεταρρύθμισης, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η φυλάκιση παιδιών μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα αντί να το λύσει.
«Ένας 13χρονος είναι παιδί. Δεν είναι καν αρκετά μεγάλος για να αγοράσει ενεργειακό ποτό», σχολίασε η εκπρόσωπος του Κόμματος του Κέντρου Βίλμα Ροτ, υποστηρίζοντας ότι η φροντίδα των ανηλίκων πρέπει να παραμείνει στις κοινωνικές υπηρεσίες.
Ανάλογες επιφυλάξεις έχουν εκφράσει και στελέχη των σωφρονιστικών Αρχών, ενώ ειδικοί υπενθυμίζουν ότι παρόμοια μέτρα που δοκιμάστηκαν στη Δανία δεν οδήγησαν σε μείωση της εγκληματικότητας.
Παρά τις αντιδράσεις, η κυβέρνηση επιμένει ότι η κατάσταση έχει λάβει διαστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η κρίσιμη ψηφοφορία για το νομοσχέδιο έχει προγραμματιστεί για τις 15 Ιουνίου και αναμένεται να αποτελέσει μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πολιτικές αποφάσεις των τελευταίων ετών στη Σουηδία.
