Η παρουσία της εικόνας της Παναγίας Σουμελά στα κοιμητήρια του Αμυγδαλεώνα, λίγο προτού επιστρέψει στο θρονί της, στο Βέρμιο, δεν ήταν μια τυπική μεταφορά, αλλά μια βαθιά συμβολική πράξη που συνδέει την πίστη με τη μνήμη και την ιστορική διαδρομή του ποντιακού ελληνισμού.
Αφορμή στάθηκε η τέλεση τρισαγίου το πρωί της Τετάρτης, υπέρ αναπαύσεως του πρώτου ηγουμένου της Παναγίας Σουμελά στο Βέρμιο, αρχιμανδρίτη Πέτρου Θεοφυλάκτου, κατά κόσμον Ευριπίδη Ξυγαλά.
Η επιλογή του κοιμητηρίου ως τόπου τέλεσης της επιμνημόσυνης δέησης δεν είναι τυχαία: πρόκειται για έναν χώρο όπου η συλλογική μνήμη συναντά την προσωπική απώλεια, αλλά και τη συνέχεια της κοινότητας.
Η Παναγία Σουμελά, ως ιερό σύμβολο του ποντιακού ελληνισμού, «επιστρέφει» συμβολικά κοντά στους ανθρώπους που κουβαλούν αυτή την ιστορία, ακόμη και μετά θάνατον. Στα κοιμητήρια του Αμυγδαλεώνα, όπου αναπαύονται απόγονοι προσφύγων, η παρουσία της εικόνας λειτουργεί ως μια γέφυρα ανάμεσα στις γενιές, ανάμεσα στην πατρίδα που χάθηκε και στις ρίζες που επιμένουν.
Ιδιαιτέρως σημαντικό είναι ότι η τελετή πραγματοποιήθηκε σε μια περιοχή με έντονο προσφυγικό αποτύπωμα, όπου εγκαταστάθηκαν Πόντιοι μετά τον ξεριζωμό.
Στην τελετή, χοροστατούντος του μητροπολίτη Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου Στεφάνου, έδωσαν το παρών εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, ποντιακών συλλόγων και πλήθος πιστών, επιβεβαιώνοντας ότι τέτοιες στιγμές ξεπερνούν το θρησκευτικό πλαίσιο και αποκτούν έντονο κοινωνικό και ιστορικό χαρακτήρα.
