Μια νέα, πρωτοποριακή μελέτη με πρώτη συγγραφέα την Ελληνίδα ερευνήτρια Χαρούλα Φωτιάδου από το Πανεπιστήμιο του Τίμπιγκεν, φέρνει στο φως άγνωστες πτυχές της προϊστορίας, αποκαλύπτοντας τα αίτια που οδήγησαν στην εξαφάνιση των Νεάντερταλ από την Ευρώπη.
Η ανακάλυψη του «κοινού προγόνου»
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό PNAS, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι σχεδόν όλοι οι τελευταίοι Νεάντερταλ της ηπείρου μας κατάγονταν από έναν και μόνο, περιορισμένο πληθυσμό.
Οι ερευνητές ανέλυσαν μιτοχονδριακό DNA από δέκα δείγματα οστών και δοντιών (ηλικίας 110.000 έως 42.000 ετών) που εντοπίστηκαν σε Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία και Σερβία.
Όπως εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Χαρούλα Φωτιάδου «Το μιτοχονδριακό DNA, που κληρονομείται από τη μητέρα, αποτελεί πολύτιμο εργαλείο καθώς επιβιώνει περισσότερο στον χρόνο, επιτρέποντάς μας να δημιουργήσουμε ένα “φυλογενετικό δέντρο” που δείχνει την εξέλιξη των ειδών».
Η μελέτη αποκαλύπτει μια δραματική ιστορία επιβίωσης. 75.000 χρόνια πριν, η σφοδρή Εποχή των Παγετώνων αποδεκάτισε τους Νεάντερταλ. Μια μικρή ομάδα κατάφερε να επιβιώσει βρίσκοντας καταφύγιο στη νοτιοδυτική Γαλλία. Δέκα χιλιάδες χρόνια αργότερα, οι απόγονοι αυτής της ομάδας εξαπλώθηκαν ξανά σε όλη την Ευρώπη, από την Ιβηρική μέχρι τον Καύκασο. Ωστόσο, αυτή η κοινή καταγωγή δημιούργησε ένα σοβαρό πρόβλημα: περιορισμένη γενετική ποικιλομορφία.
Η έλλειψη γενετικής “ποικιλίας” έκανε τον πληθυσμό εξαιρετικά ευάλωτο σε ασθένειες και περιβαλλοντικές μεταβολές.
Τα στοιχεία δείχνουν μια απότομη πληθυσμιακή μείωση πριν από 45.000 χρόνια, με τον αριθμό των Νεάντερταλ να φτάνει στο ναδίρ περίπου 42.000 χρόνια πριν.
Ο επικεφαλής της μελέτης καθηγητής Κόσιμο Ποστ επισημαίνει ότι η παρακμή τους είχε ξεκινήσει πολύ πριν την οριστική αντικατάστασή τους από τον σύγχρονο άνθρωπο (Homo sapiens). Η γενετική ομοιομορφία φαίνεται πως ήταν η «αχίλλειος πτέρνα» τους, καθιστώντας τους ανήμπορους να προσαρμοστούν στις πιέσεις της εποχής.
• Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ και την Μ. Κουζινοπούλου.
